21/06/2026
ΖΩΟΛΟΓΙΚΌΣ ΚΗΠΟΣ ΛΕΜΕΣΟΥ
ΚΑΦΕ ΑΡΚΟΥΔΕΣ - Η ΑΦΙΞΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗΣ ΜΕ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΑΕΡΟΠΛΑΝΟ ΚΑΙ ΑΦΙΞΗ ΤΩΝ ΑΡΚΟΥΔΩΝ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΤΟΥΣ
Ο ΜΑΚΡΥΣ ΔΡΟΜΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΡΚΟΥΔΕΣ (2005)
Της Patricia Radnor Kyriacou (8/5/1946-1/6/2025)
Συνιδρύτρια της Επιμορφωτικής φιλοζωικής οργάνωσης ΚΙΒΩΤΟΣ/ARC
ΜΙΑ ΠΟΛΥΠΛΟΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ
Κατά καιρούς διαβάζουμε για τη διάσωση μεγάλων ζώων και τη μεταφορά τους σε καταφύγια και σκεφτόμαστε: «Τι ωραία!». Ωστόσο, η πραγματικότητα της συμμετοχής σε μια τέτοια επιχείρηση είναι συγκλονιστική· πρόκειται για μια εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία.
Ύστερα από δέκα χρόνια συνεχών προσπαθειών και πιέσεων προς τις αρμόδιες αρχές, καταφέραμε επιτέλους να συνοδεύσουμε τις δύο καφέ αρκούδες, τον Νόα και τον Μίδα, από τη Λεμεσό στο Veresegyház της Ουγγαρίας. Η επιχείρηση οργανώθηκε με στρατιωτική ακρίβεια από τη WSPA (Παγκόσμια Οργάνωση για την Προστασία των Ζώων).
Η απομάκρυνση των αρκούδων από το κλουβί τους είχε ήδη καλυφθεί εκτενώς από τα τοπικά μέσα ενημέρωσης. Για όλους μας ήταν μια ιδιαίτερα αγχωτική εμπειρία – για να μην αναφέρουμε τις ίδιες τις αρκούδες.
Η πρώτη αρκούδα, πιο κοινωνική, μπήκε μόνη της στο ειδικό κιβώτιο μεταφοράς, δελεασμένη από φρέσκα ψάρια και άχυρο. Όμως δυσαρεστήθηκε έντονα όταν η πόρτα έκλεισε με θόρυβο. Μετά από αρκετή ώρα έγινε φανερό ότι η δεύτερη, πιο διστακτική αρκούδα δεν επρόκειτο να ακολουθήσει. Τελικά αποφασίστηκε να της χορηγηθεί ηρεμιστικό, καθώς ο χρόνος πίεζε.
Μέσα στο σκοτάδι, οι αρκούδες φορτώθηκαν με περονοφόρο ανυψωτικό στο μεγάλο φορτηγό μεταφοράς. Ήταν μια παράξενη εμπειρία να βρισκόμαστε στον ζωολογικό κήπο νύχτα. Τα υπόλοιπα ζώα είχαν αναστατωθεί, ενώ τα παγώνια διαμαρτύρονταν δυνατά κάθε φορά που άκουγαν τον θόρυβο του ανυψωτικού.
Αφού έγιναν όλοι οι απαραίτητοι έλεγχοι, οι αρκούδες ξεκίνησαν το αργό ταξίδι τους προς τη Λάρνακα. Μαζί με την ομάδα της WSPA φτάσαμε στο αεροδρόμιο και, έχοντας ήδη εξασφαλίσει τις απαραίτητες άδειες ασφαλείας, οδηγηθήκαμε γρήγορα στον διάδρομο προσγείωσης. Εκεί μας περίμενε ένα ειδικά ναυλωμένο μεταγωγικό αεροσκάφος Tupolev, που είχε μόλις φτάσει από το Ιράκ, με το τεράστιο χώρο φόρτωσης ανοιχτό και το ανυψωτικό έτοιμο για δράση. Και φυσικά, πλήθος δημοσιογράφων και τηλεοπτικών συνεργείων.
Μόλις έφτασε το φορτηγό, ξεκίνησε αμέσως η φόρτωση των δύο κιβωτίων στο αεροπλάνο. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε γρήγορα. Ο ειδικός κτηνίατρος, ο Simon, επιβιβάστηκε έχοντας μαζί του τα απαραίτητα φάρμακα αλλά και λιχουδιές για να κρατήσει τις αρκούδες ήρεμες. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, εμείς επιβιβαστήκαμε στη συνηθισμένη πτήση για τη Βουδαπέστη.
ΠΕΤΩΝΤΑΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
Φτάνοντας στη Βουδαπέστη, ύστερα από μια ακόμη χρονοβόρα διαδικασία ελέγχων ασφαλείας, μεταφερθήκαμε γρήγορα στην άκρη του διαδρόμου προσγείωσης, ακολουθώντας το όχημα του υπεύθυνου του αεροδρομίου. Διασχίζοντας το γρασίδι, προλάβαμε ακριβώς τη στιγμή που το Tupolev εμφανίστηκε στον ορίζοντα.
Καθώς κατέβαινε αφήνοντας πίσω του μια λωρίδα καπνού, ένιωσα τα μάτια μου να βουρκώνουν. Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι το πολύτιμο φορτίο μας βρισκόταν πραγματικά εκεί ψηλά, ότι το φρικτό κλουβί είχε επιτέλους αδειάσει – σαν να είχε κυλήσει η πέτρα από τον τάφο – και όταν 30 ολόκληρα χρόνια αδιάκοπου περπατήματος σε κύκλους ανήκαν πλέον στο παρελθόν. Κουνήσαμε τα χέρια μας, ελπίζοντας πως ο Simon θα μας έβλεπε.
Ο κτηνίατρος κατέβηκε από το αεροπλάνο με τους αντίχειρες υψωμένους. Οι αρκούδες ήταν καλά! Μια τεράστια ανακούφιση. Ήξερα πλέον μέσα μου ότι τα χειρότερα είχαν περάσει. Από εδώ και πέρα, κάθε βήμα τις έφερνε πιο κοντά στην ελευθερία.
Όπως και στην Κύπρο, μας περίμεναν δεκάδες δημοσιογράφοι: SKY, CNN, Reuters και πολλά τηλεοπτικά συνεργεία. Κοιτάζοντας γύρω μου το μεταγωγικό αεροπλάνο, τα μέσα ενημέρωσης, το φορτηγό και το ανυψωτικό, αναρωτήθηκα πώς είχαμε καταφέρει να κινητοποιήσουμε μια τόσο μεγάλη επιχείρηση. Όλα έμοιαζαν σχεδόν εξωπραγματικά.
Ήρθε όμως η ώρα για την τελευταία διαδρομή: μία ώρα οδικώς μέχρι το Veresegyház, με τις αρκούδες να ακολουθούν στο ειδικό όχημα μαζί με τον Simon.
Περάσαμε από ήσυχες μικρές πόλεις γεμάτες δέντρα και πράσινο, με κήπους γεμάτους ώριμα λαχανικά, ώσπου πλησιάσαμε μια μεγάλη καταπράσινη έκταση όπου μια πινακίδα έγραφε «Medvepark» (Πάρκο Αρκούδων).
Πράγματι, ανάμεσα στο πράσινο διακρινόταν μια μεγάλη καφέ αρκούδα να περιφέρεται ανάμεσα στα δέντρα. Και, το πιο εντυπωσιακό απ' όλα, τέσσερις αρκούδες κυλιόνταν και έπαιζαν μέσα σε μια μεγάλη λίμνη.
Γνώριζα ότι οι αρκούδες της Λεμεσού είχαν στερηθεί το νερό για δροσιά επί 30 καυτά κυπριακά καλοκαίρια, όμως δεν είχα συνειδητοποιήσει πόσο πολύ αγαπούν το νερό. Τα δύο ζευγάρια αρκούδων, με μόνο τα κεφάλια τους να προβάλλουν από την επιφάνεια, έπαιζαν δαγκώνοντας απαλά η μία το πρόσωπο της άλλης. Ήταν ένα υπέροχο θέαμα.
Ο ΧΩΡΟΣ ΚΑΡΑΝΤΙΝΑΣ
Μπήκαμε να επιθεωρήσουμε τον χώρο καραντίνας που είχε ετοιμαστεί για τις αρκούδες.
Πραγματικά πέντε αστέρων.
Ένα όμορφο κτίριο με ευρύχωρο δωμάτιο ύπνου, γεμάτο αληθινό άχυρο για να σκάβουν και να φτιάχνουν φωλιές. Από εκεί οδηγούσε σε έναν περιφραγμένο καταπράσινο εξωτερικό χώρο – με αληθινό γρασίδι! – όπου υπήρχαν μια λίμνη και ένας μεγάλος κορμός για αναρρίχηση, με κομμάτια φλοιού σκορπισμένα στη βάση του ώστε να μπορούν να ψάχνουν για τροφή.
Λίγο αργότερα έφτασε το φορτηγό μεταφοράς και ξεκίνησε η τελευταία φάση της επιχείρησης. Και πάλι, δημοσιογράφοι και επισκέπτες παρακολουθούσαν.
Το σχέδιο ήταν να αφήσουμε αρχικά τις αρκούδες μόνο στον εσωτερικό χώρο. Αναρωτιόμασταν αν θα φοβούνταν να βγουν από τα κιβώτιά τους.
Η πρώτη αρκούδα, παρόλο που δεν είχε συνέλθει ακόμη πλήρως από την καταστολή, κατευθύνθηκε αμέσως προς τον εξωτερικό χώρο. Σαν να γνώριζε εξαρχής τον προορισμό της, πήγε κατευθείαν στην λίμνη.
Αρχικά δοκίμασε το νερό με τη μεγάλη της πατούσα. Και, προς μεγάλη μας χαρά, βούτηξε μέσα χωρίς δεύτερη σκέψη.
Ήταν μια συγκινητική στιγμή. Ένα όνειρο που γινόταν πραγματικότητα. Ο Ούγγρος συνάδελφός μας προσπαθούσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του.
ΜΙΑ ΣΤΙΓΜΙΑΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΗ
Όταν πρωτοάκουσα ότι οι αρκούδες είχαν ονόματα, μου είχε φανεί ειρωνικό. Ποιος ήξερε ποια ήταν ποια; Ήταν δύο πλάσματα χωρίς προσωπικότητα, που έκαναν ασταμάτητα κύκλους στο κλουβί τους.
Ο Dr. Victor Watkins με ρώτησε ποιος ήταν ο Νόα και ποιος ο Μίδας. Δεν είχα ιδέα. Ήταν σαν να έριχνες νόμισμα.
Τώρα όμως η πρώτη αρκούδα μάς εξέπληττε. Το μακρύ της ρύγχος βυθιζόταν στο νερό σαν αναπνευστήρας. Σήκωνε ξανά και ξανά το τεράστιο κεφάλι της και μας κοιτούσε από την ταράτσα με θολά μάτια. Ίσως να μας ευχαριστούσε για το δώρο της ελευθερίας.
Παρατήρησα για πρώτη φορά τα μικρά, στρογγυλά αυτιά της, όρθια πλέον και γεμάτα ζωή. Τα μακριά της νύχια τραβούσαν το γρασίδι στις όχθες της λίμνης. Η αίσθηση της αφής ξυπνούσε ξανά μέσα της. Με το βρεγμένο της τρίχωμα έμοιαζε περισσότερο με μεγάλη φώκια παρά με αρκούδα.
Στο μεταξύ απελευθερώθηκε και η δεύτερη αρκούδα. Εκνευρισμένη από την καθυστέρηση, όρμησε στον χώρο. Δύο μικρές θηλυκές αρκούδες πλησίασαν περίεργες τον φράχτη για να γνωρίσουν τους νέους επισκέπτες. Ο Νόα πήγε ήρεμα προς το μέρος τους.
Η δεύτερη αρκούδα όμως είχε διαφορετική διάθεση. Με ένα δυνατό φύσημα όρμησε στον φράχτη για να τις απομακρύνει. Για πρώτη φορά την ακούσαμε να βγάζει ήχο.
Ξαφνικά καταλάβαμε ποιος ήταν ο Μίδας. Έξω από το σκοτεινό του κλουβί αποδείχθηκε ένα επιβλητικό ζώο με πυκνό, χρυσαφένιο τρίχωμα. Συνέχισε να τρέχει και κατέληξε κατευθείαν στη δεύτερη λίμνη του χώρου καραντίνας.
Και οι δύο έμοιαζαν πραγματικά με φιλοξενούμενους πολυτελούς ξενοδοχείου.
Ακολούθησαν κι άλλες τηλεοπτικές συνεντεύξεις, ενώ μήλα και καρότα σκορπίστηκαν στον χώρο ώστε οι αρκούδες να ηρεμήσουν.
Αργότερα, περπατώντας γύρω από την περίμετρο του καταφυγίου, συνειδητοποιεί κανείς τι πραγματικά σημαίνει η νομοθεσία που απαιτεί από τους ζωολογικούς κήπους να επιτρέπουν στα ζώα να εκδηλώνουν τη φυσική τους συμπεριφορά.
Ύστερα από δύο ημέρες χωρίς ύπνο και φαγητό, ήμουν υπερβολικά εξαντλημένη για να συνεχίσω την περιήγηση, όμως ο Κυριάκος πήγε. Αργότερα μου εξήγησε ότι μερικές αρκούδες πέφτουν σε κανονική χειμερία νάρκη. Κάποιες σκάβουν τεράστιες σπηλιές, άλλες χρησιμοποιούν τεχνητές φωλιές, ενώ μερικές προτιμούν να φτιάχνουν μεγάλες φωλιές από χορτάρι κοντά στις εισόδους των σπηλαίων, να ψάχνουν, να σκαρφαλώνουν, να περπατούν στο νερό, να μαθαίνουν να συμβιώνουν με άλλες αρκούδες – ο Μίδας και ο Νόα θα είχαν πλέον γεμάτες ημέρες.
Βλέποντας την εκπληκτική μεταμόρφωσή τους ύστερα από 30 χρόνια ασταμάτητου βηματισμού, συνειδητοποίησα την πραγματική δύναμη αυτού του είδους. Μου ήρθε αυθόρμητα στο μυαλό η φράση: «Η αρκούδα αντέχει.»
Καθώς ετοιμαζόμασταν να επιστρέψουμε στη Βουδαπέστη – ζαλισμένοι από το άγχος, την εξάντληση και τον ενθουσιασμό, πεινασμένοι και ταλαιπωρημένοι – είδαμε τα δύο αδέρφια να κάθονται ήρεμα μαζί μέσα στην λίμνη τους.
Η «Επιχείρηση Πτήση προς την Ελευθερία» είχε πράγματι στεφθεί με επιτυχία.
Και μία ουγγρική λέξη δεν θα ξεχνούσαμε ποτέ:
Medvepark – το Πάρκο των Αρκούδων.
