Συντονιστής ομάδας- Φώτης Εμμανουήλ
Το Καιμακλί και η ιστορία του.
Το παλιό όνομα της κοινότητας (όταν ήταν ένας μικρός οικισμός στις παρυφές της Λευκωσίας) είναι Μεσοκελέας ή Μισοκελεύσι. Με το όνομα αυτό ο τότε οικισμός αναφέρεται σε καταλόγους της εποχής της Ενετοκρατίας, της Φραγκοκρατίας αλλά και της Τουρκοκρατίας.
Η αγροτική περιοχή του Καϊμακλίου ήταν μέρος της δυτικής πεδιάδας της Μεσ
αορίας. Περιλάμβανε μεγάλες εκτάσεις για την καλλιέργεια δημητριακών αλλά και τη βόσκηση πολυάριθμων κοπαδιών. Τα μεγάλα κοπάδια στεγάζονταν σε μόνιμες μάντρες κυρίως έξω από το χωριό. Έτσι, από το γάλα που παρήγαγαν οι βοσκοί κάτοικοι του χωριού προέκυψε επί Τουρκοκρατίας η τωρινή ονομασία Καϊμακλί, λέξη που στην τουρκική γλώσσα σημαίνει χώρος όπου κατασκευάζεται καϊμάκκιν (βούτυρο από το γάλα) ή και ξινόγαλα (γιαούρτι). Πράγματι, το Καϊμακλί παλαιότερα φημιζόταν ιδιαίτερα για το ωραίο γιαούρτι του που ήταν και το βασικότερο προϊόν γαλακτοκομίας του χωριού.
Λόγω του ότι οι περισσότεροι κάτοικοι ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι τα παλιά σπίτια του χωριού ήταν προσαρμοσμένα στις καθημερινές τους ανάγκες: περιλάμβαναν στάβλους, αποθήκες και αχερωνάρι όπως, επίσης, και αργαλειό γιατί οι γυναίκες ασχολούνταν με την υφαντική, αναδεικνύοντας τότε το χωριό ως σημαντικό κέντρο υφαντικής, κυρίως αλατζιάς (χοντρό βαμβακερό ύφασμα αργαλειού).
Στο Καϊμακλί κατοικούσαν και τεχνίτες οικοδόμοι που έκτιζαν κατά την εποχή της Φραγκοκρατίας τα τείχη και τους ναούς κάτω από την επίβλεψη Φράγκων μηχανικών. Οι τεχνίτες αυτοί έγιναν φημισμένοι σε όλη την Κύπρο (μαστόροι) για αυτό πολλές γνωστές εκκλησίες της Κύπρου έχουν κτιστεί από Καϊμακλιώτες πρωτομάστορες. Ίσως γι’ αυτό το λόγο η μεγάλη εκκλησία της κοινότητας είναι αφιερωμένη στην Αγία Βαρβάρα η οποία θεωρείται ως η προστάτιδα των αρχιτεκτόνων και των οικοδομικών οχυρώσεων. Τα παλιά παραδοσιακού αρχιτεκτονικού τύπου σπίτια της κοινότητας συγκεντρώνονται γύρω από την εντυπωσιακή αυτή εκκλησία, η οποία αποτελεί μουσείο λαϊκής “μαστορίσιμης” τέχνης, αφού είναι στολισμένη εξωτερικά και εσωτερικά από πραγματικά έργα τέχνης διαφόρων “μάστρων”. Αετοί σε διαφορετικές εκτελέσεις, άγγελοι, ανθέμια, προτομές από πέτρα, ξύλο και γύψο, εικόνες από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη συνυπάρχουν αρμονικά και όμορφα.
Η άλλη εκκλησία της κοινότητας η οποία κτίστηκε επί Τουρκοκρατίας, προς τιμή του Αρχάγγελου Μιχαήλ, έχει και αυτή το δικό της ιδιότυπο χαρακτήρα. Γύρω από την εκκλησία του Αρχάγγελου απλώνονται σήμερα η Στέγη Ευγηρίας, ο Βρεφοκομικός και Παιδοκομικός σταθμός και τα Εξωτερικά Ιατρεία Καϊμακλίου, ενώ κοντά στην εκκλησία αυτή βρίσκεται και ο ανοικτός αθλητικός χώρος του σωματείου «Αχιλλέας». Στο Καϊμακλί βρίσκεται επίσης το πρώτο γυναικείο μοναστήρι που ιδρύθηκε στην Κύπρο, το Μοναστήρι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή των Καλογραιών. Τέλος, έξω από το προάστιο, στην κατεχόμενη σήμερα γη μας, βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου, εκεί όπου καταλήγει η ομώνυμη οδός που οδηγούσε πριν το 1974 στα κτήματα και στις μάντρες του προαστίου.
