05/03/2026
Święto Konstytucji 3 Maja (Polish Constitution Day)
Anglojęzyczny egzemplarz Konstytucji 3 maja 1791 r. (ze zbiorów Biblioteki Polskiej w Montrealu
Druga na świecie, a pierwsza w Europie, ustawa zasadnicza, która miała tak wielkie znaczenie dla Polaków, została przetłumaczona na angielski "niemal natychmiast po przyjęciu".
Już w pierwszych dniach po uchwaleniu Konstytucji, powstały dwa konkurencyjne tłumaczenia: autorstwa polskiego ambasadora w Londynie Franciszka Bukatego i brytyjskiego konsula w Kłajpedzie Jamesa Durno, który akurat był w Sejmie i który 4 maja poinformował o tym Londyn.
Franciszek Bukaty - przedstawiciel Polski w Londynie pośpiesznie przystąpił do tłumaczenia; nie tylko tego chciał spełnić prośbę polskiego monarchy, ale także zaspokoić ciekawość angielskiej opinii publicznej, która śledziła wydarzenia w Polska z dużym zainteresowaniem.
Relacje z sensacyjnych wydarzeń w Warszawie ukazały się 21 maja w oficjalnym London Gazette a 22 maja tłumaczenie konstytucji w "The Times" i kilku innych gazetach.
Wprowadzana w sposób pokojowy w Rzeczpospolitej Obojga Narodów, reforma państwa, bez żadnego wystrzału, przeciwstawiana była toczącej się właśnie rewolucji francuskiej, a polskie rozwiązania ustrojowe i praktyka polityczna zyskiwały duże uznanie zagranicą.
Przedstawione tutaj drugie wydanie tego historycznego dokumentu, wydrukowane zostalo w formie broszurowej przez wydawnictwo Debrett's w czerwcu 1791 roku.
New Constitution of the Government of Poland, Established by the Revolution, the Third of May, 1791
Londyn: J. Debrett, 1791 r. Stron110; 23 cm.
dar: Jan Wawrzków (1917-2022) bibliotekarz w Bibliotece Kongresu Stanów Zjednoczonych, członek Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie
