Natuurpunt Bree

01/06/2026

Groot bezoek uit Averbode Bos
Excursieverslag Vogelwerkgroep Mariahof – De Luysen en Sint-Maartensheide
Zaterdag 30 mei 2026
Inleiding
Op zaterdag 30 mei 2026 ontving de Vogelwerkgroep Mariahof een enthousiaste delegatie van de natuurvereniging Averbode Bos voor een ornithologische excursie in het natuurgebied Mariahof / De Luysen. Onder de bezoekers bevond zich onder meer Koen Leysen. Het doel van de excursie was voornamelijk gericht op het waarnemen van enkele iconische broedvogels van het gebied, met bijzondere aandacht voor de Roerdomp en de Wielewaal.
De excursie werd deskundig begeleid door Mathieu Schouteden en Isabeau Vanbuel, die de deelnemers doorheen verschillende biotopen van het gebied leidden.
________________________________________
Het vijvergebied van Mariahof / De Luysen
De wandeling startte in het uitgestrekte vijvergebied van Mariahof / De Luysen, een bekend moeras- en waterrijk natuurcomplex in het noordoosten van Limburg. De omstandigheden waren gunstig: zacht lenteweer, beperkte wind en een levendige vogelactiviteit in de rietkragen.
Zoals verwacht lieten de typische moerasvogels zich goed horen en geregeld ook zien. Tientallen Kleine Karekiet zongen onafgebroken vanuit het riet. Daarnaast werden ook meerdere territoria vastgesteld van de Snor en de Bosrietzanger, soorten die kenmerkend zijn voor structuurrijke moeraszones.
Een van de meest geapprecieerde soorten tijdens het eerste deel van de excursie was ongetwijfeld de Blauwborst. De aanwezige exemplaren lieten zich opvallend goed observeren en vormden voor de bezoekers een bijzonder hoogtepunt.
De langverwachte Roerdomp bleef visueel verborgen in het uitgestrekte rietmoeras, maar zijn karakteristieke diepe roep werd in de verte duidelijk gehoord. Hoewel de soort zich niet liet zien, zorgde de auditieve waarneming toch voor voldoening bij de deelnemers, aangezien de Roerdomp bekendstaat als een uiterst schuwe moerasvogel.
Een onverwacht spectaculair moment ontstond toen een Zwarte Wouw samen met een Buizerd en een Zwarte Kraai hoog boven het gebied interacteerde. De roofvogels voerden gedurende enkele minuten een opmerkelijke luchtacrobatie uit, die moeilijk te interpreteren viel als puur territoriaal conflict. Het tafereel deed eerder denken aan een sierlijke luchtdans dan aan een agressieve confrontatie en werd door de aanwezigen als een van de mooiste observaties van de dag ervaren.
________________________________________
Sint-Maartensheide
Na het bezoek aan het vijvergebied trok de groep verder richting Sint-Maartensheide, waar open heidevegetaties, struwelen en verspreide bosranden een ander vogelbeeld opleverden.
Hier slaagde de groep erin een Grauwe Klauwier waar te nemen, een karaktersoort van halfopen landschappen en extensief beheerde heidegebieden. Kort daarna volgde nog een waarneming van een Wielewaal die overvliegend werd opgemerkt. Hoewel de vogel slechts kort zichtbaar was, vormde de waarneming toch een passend slot van de excursie, aangezien de Wielewaal een van de doelsoorten van het bezoek was.
________________________________________
Conclusie
De excursie van de Vogelwerkgroep Mariahof met de bezoekers van Averbode Bos kan als bijzonder geslaagd worden beschouwd. Ondanks het beperkte zicht op sommige doelsoorten bood de dag een rijke variatie aan vogelwaarnemingen in diverse habitats. De combinatie van ervaren gidsen, gunstige weersomstandigheden en de hoge biodiversiteit van Mariahof / De Luysen en Sint-Maartensheide resulteerde in een leerrijke en aangename natuurbeleving.
De bezoekers uit Averbode keerden tevreden huiswaarts, met waardevolle observaties en een sterke indruk van de ecologische rijkdom van het gebied.

Artikel: Ben Foto's: Erik, Isabeau en Ben

31/05/2026

Akkervogels op de catwalk… 23 mei 2026
Op 23 mei stond de allerlaatste excursie van de cursus akkervogels op het programma. Onder de enthousiaste leiding van Bart Bamps en georganiseerd door de Vogelwerkgroep Mariahof trok de groep vol goede moed het veld in.
Nog voor iemand zijn verrekijker goed had ingesteld, werden we op de parking al getrakteerd op een gratis ochtendconcert van een hele reeks zangvogels. Terwijl iedereen braaf wachtte tot iedereen gearriveerd was, deden de vogels alvast hun best om de sfeer erin te brengen.
Na enkele honderden meters verscheen meteen de ster van de dag: de Grauwe Klauwier. Dé vogel van onze streek, zo bleek, want het bleef niet bij één waarneming. De klauwieren tekenen weer massaal present in ons gebied.
Ook de echte akkervogels lieten zich niet onbetuigd: kievitten, wulpen, geelgorzen, gele en witte kwikstaarten, graspiepers en veldleeuweriken passeerden allemaal de r***e. Maar daar bleef het niet bij. Alsof de natuur nog wat extra verrassingen uit haar hoed wilde toveren, kregen we ook spotvogel, tuinfluiter, bonte en grauwe vliegenvanger, wielewaal, kraanvogels en zelfs blauwborst te zien.
Kortom: een bijzonder geslaagde excursie, met veel vogels en veel enthousiasme!
Art & foto: Ben

30/05/2026

Mariahof goes West… 30/05/2026
Sinds 2 april ’26 heeft natuurgebied Mariahof – De Luysen er zeven bijzondere bewoners bij: zes merrieveulens en één stoere hengst van het ras Exmoorpony. De pony’s werden vooraf zorgvuldig geselecteerd door de verantwoordelijke van Natuurpunt Bree, met veel aandacht voor hun afkomst en sterke bloedlijnen.
Met hun komst zet Natuurpunt nog meer in op natuurlijke begrazing. En dat doen ze niet zomaar: de pony’s leven in sociale kuddes en helpen op een natuurlijke manier het landschap open en gevarieerd te houden. Dat past perfect binnen de samenwerking met Ark Rewilding Nederland, die in 2025 officieel werd vastgelegd.
De Exmoorpony is trouwens geen gewone pony. Het ras wordt beschouwd als de laatste wilde voorouder van onze gedomesticeerde paarden. Om deze bijzondere West-Europese oerpony te beschermen, werd in 2007 het ‘Samenwerkingsverband Exmoorpony’ opgericht in Nederland en Vlaanderen.
Wat deze pony’s extra bijzonder maakt? Ze zijn echte natuurkrachtpatsers. Dankzij hun natuurlijke gehardheid kunnen ze het hele jaar buiten leven. Ze redden zichzelf prima zonder veel menselijke hulp: veulens worden geboren zonder tussenkomst van een dierenarts en medicatie is meestal niet nodig. Dat is niet alleen goed voor de pony’s zelf, maar ook voor heel wat insecten die veilig kunnen leven in en rond hun mest — en daar profiteren uiteindelijk weer tal van andere dieren van.
Wie hoopt op een knuffelmoment met de nieuwe bewoners, moeten we helaas teleurstellen: Exmoorpony’s zijn van nature schuw en houden liever wat afstand van mensen. Gelukkig zorgt dat er ook voor dat ze in natuurgebieden nog nooit problemen veroorzaakten. Bewonderen mag dus zeker, maar liefst vanop afstand. Voederen of benaderen is geen goed idee — zo blijven de pony’s gezond, wild en helemaal zichzelf.

foto's Patrick B. Tekst (bewerkt) Ben

19/05/2026

Broedvogels tellen – 17 mei 2026
04.15 uur. De wekker loopt af. Het is nog midden in de nacht, maar niet voor ons! We gaan onze spotterstocht door het afgesloten vijvergebied van Mariahof / De Luysen aanvatten.
Maandelijks tellen we de broedvogels in dit o zo mooie gebied.
Om 05.45 uur starten we met de ronde. Vijf diehards staan paraat met verrekijkers en fototoestellen. De mooiste waarnemingen leggen we uiteraard vast. Mathieu, Ward en Isabeau nemen het voortouw, Patrick is de fotograaf van dienst en ik, ik noteer iedere vogel die we zien.
Onze eerste mooie waarneming: een boomvalk die boven op de top van een dode boom zit en ons even goeiemorgen groet. Hij toont trots zijn pracht en praal. In de verte horen we dat ook de kraanvogels wakker zijn. Verder langs de rietkragen van de verschillende vijvers horen we om de tien meter wel een kleine karekiet zijn mooiste lied zingen. Hier en daar zit ook een rietgors en een rietzanger, maar zij komen moeizaam boven het prachtige gezang van de kleine karekiet uit.
Op een stiller moment strijden twee snorren om het mooist te zingen. Enkel lepelaars draaien wat cirkeltjes boven onze hoofden. En dan, in de verte, komt hij aangevlogen: een mooie visarend! Mijn eerste van dit jaar. Het blijft telkens opnieuw een prachtig weerzien met deze indrukwekkende roofvogel. Hij cirkelt wat boven de vijvers en zet zich daarna heel parmantig neer op een tak hoog in een boom.
Het leven in en rond de vijvers komt volledig tot leven. Overal horen we de dodaars rinkelen, de futen showen hun jongen, de lepelaars roeren verder in het water en de koekoeken… ja, die koekoeken, ze zijn weer met velen afgezakt naar Mariahof. Alles wordt zorgvuldig genoteerd. Zelfs de overstekende bevers — van de ene vijver naar de andere — vliegen op de bon.
Nog enkele mooie waarnemingen passeren de r***e: enkele grote karekieten, blauwborsten en bosrietzangers… In de buurt van de kolonie aalscholvers is het een druk aan- en afvliegen van de vele vogels. De jongen maken een hels kabaal… HONGER…
We zakken rustig af naar onze vertrekplaats, maar niet zonder nog even langs de mooie kijkhutten te lopen. Terug aan de parking zoeken we nog snel naar enkele speciallekes. En ja hoor: er zat een koppeltje witkoppige staartmezen. Voor sommigen van ons een echte lifer. Ook nog snel een bonte en een grauwe vliegenvanger toevoegen, en we konden opnieuw spreken van een bijzonder geslaagde ochtend vol prachtige waarnemingen.
foto's: Patrick B. & Ben verslag: Ben

17/05/2026

Excursie Leudal – zaterdag 16 mei 2026

Organisatie: Vogelwerkgroep Mariahof

Om klokslag 08:00 stonden we paraat voor een exclusieve VIP-excursie: een select gezelschap van maar liefst… twee man sterk. Geen gedrum aan de verrekijkers, geen wachtrijen aan de telescoop — pure luxe dus.

De dag begon langs de schilderachtige Leubeek. Al snel werden we beloond met prachtige waarnemingen van meerdere ijsvogels, boomkruipers en enkele Grote Gele Kwikstaarten. Alsof het Leudal zelf ons welkom heette. Het keerpunt van de wandeling was de beroemde Leumolen — in deze streek lijkt werkelijk alles met “Leu-” te beginnen. Handig voor wie moeite heeft met plaatsnamen.

Net toen we dachten dat het niet mooier kon worden, verscheen boven onze hoofden een indrukwekkende Bruine Kiekendief, een prachtig mannetje dat sierlijk over de molen cirkelde. Zelfs de vogels deden precies wat ze moesten doen voor ons verslag.

Na deze bijzonder “leu-ke” wandeling trokken we opnieuw richting parking, waar deel twee van de voormiddag meteen van start ging. Daar kregen we een topvoorstelling van een Grote Bonte Specht die druk bezig was zijn kroost te voederen. Vader specht vloog onafgebroken heen en weer met kleine insecten in de snavel en nam bij elke vlucht ook braaf een “poepzakje” van de kleintjes mee naar buiten. Hygiëne boven alles in het spechtennest!

Verder genoten we nog van mooie waarnemingen van de Middelste Bonte Specht, een wielewaal die zich vooral auditief liet bewonderen op de achtergrond, enkele charmante Gekraagde Roodstaarten en een hele stoet kleine zangvogels die het Leudal vulden met muziek.

Kortom: een bijzonder geslaagde excursie met prachtige vogels, schitterend weer en vooral veel plezier. Zelfs met twee deelnemers voelde het als een groot avontuur.

Foto's: Erik & Ben Verslag: Ben

10/05/2026

Birdathon 09 mei 2026 – Meer dan 100 vogelsoorten in Mariahof
De Birdathon is een jaarlijkse organisatie over heel Vlaanderen waarbij geprobeerd wordt om op één dag zoveel mogelijk verschillende vogelsoorten waar te nemen. Natuurlijk kon de Vogelwerkgroep Mariahof daarbij niet ontbreken. Samen met de Likona Vogelwerkgroep, die Limburg vertegenwoordigde, namen we enthousiast deel aan deze bijzondere dag.
De Vogelwerkgroep Mariahof organiseerde hiervoor drie wandelingen doorheen ons prachtige gebied. We stonden klaar voor een dag vol mooie waarnemingen, spanning en vooral veel vogelplezier.
Eerste excursie – Vijvergebied Mariahof / De Luysen
Om 06.00 uur — sommigen zelfs nog iets vroeger — verzamelden een zestal deelnemers zich met de verrekijkers in de aanslag. Het bleef bewust een kleine groep, omdat we ons in het afgesloten vijvergebied zouden begeven en verstoring tot een minimum wilden beperken.
De eerste soort van de dag was meteen een mooie binnenkomer: een roepende bosuil in de verte. Niet veel later volgden de roerdompen en de talrijke kleine karekieten. Andere hoogtepunten waren onder meer lepelaars, grote karekieten, meerdere snor, twee opvliegende kraanvogels, klepperende ooievaars en de vele blauwborsten en ijsvogels.
Om 09.00 uur sloten we deze eerste excursie af met maar liefst 76 verschillende vogelsoorten op de teller.
Tweede excursie – Sint-Maartensheide
Om 09.15 uur vertrokken we met een iets grotere groep. Enkele vroege spotters namen afscheid: de ene trok met de camper richting Spanje, een andere moest landbouwers begeleiden met hun mestactieplan. Gelukkig stond een frisse nieuwe ploeg klaar om de zoektocht verder te zetten.
De 76 soorten op de lijst zorgden meteen voor extra motivatie. De eerste nieuwkomer diende zich al op de parking aan: een appelvink die hoog in een den zijn mooiste lied zong. Ook de wielewalen wilden absoluut op onze lijst staan en lieten zich luid en duidelijk horen.
Het soortenlijstje groeide snel verder met onder andere goudvink, grauwe vliegenvanger, groene specht en zwarte specht. Ook de roofvogels werden actief: verschillende buizerds en twee prachtige wespendieven verschenen boven ons.
Op de heide aangekomen kregen we waarvoor we gekomen waren. De grauwe klauwier was sinds enkele dagen terug op zijn vertrouwde broedplek en liet zich meermaals bewonderen.
Daarnaast zorgden ook sprinkhaanzanger, spotvogel, wulp, zwarte ooievaar, nachtegaal en de vele boompiepers, grasmussen en koekoeken voor extra soorten op de lijst.
Om 13.00 uur keerden we terug naar de parking met een indrukwekkende tussenstand van 94 soorten.
Derde excursie – De A-beek en de grote ronde rond het vijvergebied
Kort na 13.00 uur maakten we ons klaar voor de derde telronde. De vermoeidheid — en vooral de warmte — zorgden ervoor dat enkele deelnemers afhaakten. Uiteindelijk bleven we nog met twee over.
Maar het doel was duidelijk: de kaap van 100 soorten moest gehaald worden.
De eerste nieuwe soort liet niet lang op zich wachten: twee boomvalken (95) dansten sierlijk boven onze hoofden. Daarna volgden de soorten elkaar snel op: bosrietzanger (96), havik (97) je was laat wakker makker, boomklever (98) hoe stil kan je zijn , fitis (99) eindelijk en uiteindelijk… de raaf (100)!
Alsof dat nog niet genoeg was, kregen we ook nog een wintertaling (101) — wellicht wat verdwaald — en een opvallende witkoppige staartmees (102), die precies op ons stond te wachten aan de parking.
De kaap van 100 soorten werd dus vlot overschreden. Een fantastische prestatie voor iedereen die deelnam aan deze onvergetelijke Birdathon.
Dankjewel aan alle spotters voor jullie enthousiasme en inzet. Jullie weten alvast wat er volgend jaar op het programma staat: minstens 103 soorten!
Foto’s: Sanne, Ben
Artikel: Ben

29/04/2026

29/04/2026

WULPENPROJECT 2026

Samen sterk voor de wulp: een lokaal beschermingsproject
Binnen onze Vogelwerkgroep groeit al enkele jaren de bezorgdheid rond de wulp, een karakteristieke weidevogel die het steeds moeilijker krijgt in ons landschap. Vanuit die betrokkenheid ontstond ons Wulpenproject, een samenwerking tussen geëngageerde vrijwilligers en met de gewaardeerde steun van G***t Nijs van Natuurpunt.
Van observatie naar actie
Het project begon met gerichte observaties in het veld. Door geduldig te kijken naar het gedrag van de vogels konden we inzicht krijgen in hun aanwezigheid en territoria. Isabeau speelde hierin een sleutelrol door alle waargenomen wulpenkoppels nauwkeurig in kaart te brengen. Deze basis vormde het vertrekpunt voor verdere stappen.
Aan de hand van gedragsobservaties – zoals alarmerend gedrag of specifieke vliegbewegingen – werden zogenaamde nestindicaties vastgesteld. Dit gaf ons een beter beeld van waar de wulpen mogelijk aan het broeden waren.
Innovatie in het veld
Met deze informatie trok Lonneke, in samenwerking met de landbouwraad, het veld in. Samen met een dronepiloot werden de vermoedelijke broedlocaties systematisch onderzocht. Deze aanpak bleek bijzonder succesvol: meerdere nesten konden op die manier opgespoord worden zonder de vogels onnodig te verstoren.
Samenwerking met landbouwers
Een cruciaal onderdeel van het project was het contact met lokale landbouwers. Dankzij open communicatie en wederzijds begrip konden we afspraken maken om de nesten te beschermen. Rond verschillende broedplaatsen werden rasters geplaatst om predatie en verstoring te beperken.
Vooruitzicht op nieuw leven
De eieren werden vervolgens door G***t zorgvuldig ‘gedompeld’, een techniek waarmee men kan inschatten in welk stadium de ontwikkeling zich bevindt. Op basis hiervan weten we dat we binnen ongeveer twee weken kuikens mogen verwachten – een hoopvol vooruitzicht voor de populatie.
Dank aan alle vrijwilligers
Dit project is het resultaat van een brede samenwerking. Een oprechte dank gaat uit naar alle vrijwilligers die zich inzetten: van het in kaart brengen van koppels en het observeren van gedrag, tot het opsporen van nesten, het leggen van contacten met landbouwers, het ondersteunen van dronevluchten en het plaatsen van rasters. En natuurlijk ook aan iedereen die dagelijks blijft monitoren hoe het met “onze” wulpen gaat.
Samen maken we het verschil voor deze bijzondere vogel.
foto's: Lonneke, Isabeau, Ben
Artikel: Ben

24/04/2026

Birdathon 2026: Samen vogels tellen in België
Op 9 mei 2026 vindt in heel België opnieuw de jaarlijkse Birdathon plaats. Tijdens dit bijzondere natuurgebeuren proberen vogelliefhebbers verspreid over het land om binnen 24 uur zoveel mogelijk vogelsoorten waar te nemen en te registreren via waarnemingen.be.
Ook dit jaar neemt Vogelwerkgroep Mariahof opnieuw deel aan dit mooie initiatief. Net zoals voorgaande jaar sluiten we aan bij Vogelwerkgroep Likona, waarmee we samen streven naar een zo hoog mogelijk aantal waargenomen soorten.
Sterke resultaten om op voort te bouwen
De vorige editie was alvast een succes: er werden in totaal 175 verschillende vogelsoorten geregistreerd. Daarvan wist Mariahof maar liefst 97 unieke soorten te tellen. Een resultaat om trots op te zijn en een mooie motivatie om dit jaar te streven naar een mooie 100! verschillende vogels.
Programma Birdathon Mariahof
Wil je graag meedoen? Iedereen is welkom, of je nu een ervaren vogelaar bent of gewoon nieuwsgierig naar de natuur.
Voormiddagwandeling
We starten de dag met een verkennende tocht rond het prachtige vijvergebied van Mariahof / De Luysen.
Vertrekplaats: Parking Mariahof, Tijdstip: 09:00 uur
Namiddagwandeling
In de namiddag trekken we naar de natuur van de Sint-Maartensheide voor een tweede observatieronde.
Vertrekplaats: Parking Mariahof, Tijdstip: 13:00 uur
Doe mee op jouw manier
Je kan uiteraard ook zelfstandig op pad gaan. Trek eropuit in je eigen omgeving en geef alle vogelwaarnemingen door via waarnemingen.be. Jouw observaties worden automatisch meegeteld in het totaalresultaat van de Birdathon.
De Birdathon is meer dan alleen tellen: het is een unieke kans om samen buiten te zijn, kennis te delen en te genieten van de rijke vogelwereld in onze regio. Of je nu één soort spot of tientallen, elke waarneming telt!
We hopen je te mogen verwelkomen op 9 mei voor een inspirerende dag vol natuur en vogelplezier.

06/04/2026

Excursieverslag Vogelwerkgroep Mariahof – 4 april 2026
Op zaterdag 4 april 2026 organiseerde de Vogelwerkgroep Mariahof een excursie naar het prachtige natuurgebied De Plateaux-Hageven. In de vroege ochtend verzamelden de deelnemers zich op de parking in Bergeijk, waar onder een frisse lentelucht de eerste begroetingen en verwachtingen werden uitgewisseld.
De groep bestond uit enthousiaste vogelaars. Al bij aankomst op de parkeerplaats waren de eerste vogelgeluiden hoorbaar: het zachte gezang van de merel en het kenmerkende geroffel van een specht gaven een veelbelovende start aan de dag.
Na een korte introductie over het gebied en de geplande route, trok de groep het natuurgebied in. De Plateaux-Hageven staat bekend om zijn gevarieerde landschap van heidevelden, vennen, bossen en open vlaktes. Deze diversiteit maakt het gebied bijzonder aantrekkelijk voor een breed scala aan vogelsoorten.
Tijdens de wandeling werden al snel verschillende soorten waargenomen. De deelnemers genoten van het zien en horen van onder andere de roodborsttapuit, boompieper, boomleeuwerik en fitis, en zo ook de blauwborst, zij kwam zich enkele keren showen. Ook roofvogels lieten zich zien: hoog in de lucht cirkelde een buizerd, terwijl in de verte een torenvalk stil in de lucht hing op zoek naar prooi.
Naast vogels was er ook aandacht voor de flora en andere fauna van het gebied. De eerste tekenen van de lente waren duidelijk zichtbaar: jonge bladeren, bloeiende planten en insecten die weer actief werden. Dit alles droeg bij aan de beleving van een levendig en ontwakend landschap.
De excursie werd in een ontspannen sfeer afgesloten rond het middaguur. Terug op de parkeerplaats in Bergeijk werd nog even nagepraat en werden de waarnemingen van de dag samengevat. Het was een geslaagde ochtend waarin natuurbeleving, educatie en gezelligheid hand in hand gingen.
De Vogelwerkgroep Mariahof kan terugkijken op een geslaagde excursie, waarbij zowel het weer als de vogelactiviteit volop meewerkten.
We kijken nu al uit naar de volgende excursie!
Foto’s: Erik, Patrick, Ben
Artikel: Ben