11/11/2023
Ümumi türk, islam arealında mühüm coğrafi mövqeyə malik olan Azərbaycan da tarixi İpək yolunun üzərində yerləşir. Sovetlər birliyinin süqutundan sonra Azərbaycan və özbək xalqları özlərinin əzəli arzularına qovuşmuş və onların arasında bərabərhüquqlu münasibətlər bərqərar olmuşdur. Özbəkistan Cənubi Qafqaz regionunda əsas tərəfdaş kimi qəbul etdiyi Azərbaycanla əməkdaşlığın dərinləşməsinə xüsusi əhəmiyyət verir. Şübhəsiz, bu iki xalq arasında sıx və etibarlı münasibətlərin qurulması yaxın milli adət və ənənələrə, ümumi dil qrupuna, mədəniyyət və din birliyinə əsaslanır.
Bu gün 40 mindən çox azərbaycanlı Özbəkistan cəmiyyətinin sosial, ictimai, iqtisadi və digər sahələrində fəal iştirak edir. Həm də bu iki xalq bərk günlərin dostlarıdır. Belə ki, 1966-cı ilin aprelində dağıdıcı zəlzələdən sonra Daşkəndin bərpasında azərbaycanlılar yaxından iştirak etmişdilər. Böyük perspektivlərə malik olan Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda hökm sürən sabitliyin və davamlı inkişafın təmin edilməsində də mühüm rol oynayır. Bu iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 1995-ci il oktyabrın 2-də qurulmuşdur. 1996-cı ilin ortalarında Azərbaycanın Özbəkistanda, 1998-ci ilin mayında isə Özbəkistanın Azərbaycanda səfirlikləri fəaliyyətə başlayıb. Hazırda iki ölkə arasındakı münasibətlərin inkişafı strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. Belə ki, qarşılıqlı siyasi münasibətlər hüquq bərabərliyi prinsipləri əsasında, milli maraqları və prioritetləri nəzərə almaqla yeni məzmun kəsb etmişdir.
Hələ 1997-ci ildə ulu öndər Heydər Əliyevin Özbəkistana rəsmi səfəri münasibətlərin inkişafında yeni mərhələ oldu. Daha sonralar Prezident İlham Əliyevin qardaş Özbəkistana rəsmi səfərləri gedişində isə dövlətlər, hökumətlər və müxtəlif şirkətlər arasında sənədlərin imzalanması əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi üçün möhkəm zəmin yaratdı. Nəticədə indiyədək ikitərəfli münasibətləri hərtərəfli şəkildə tənzimləyən 120-dən çox normativ-hüquqi sənəd imzalanmışdır. Ötən illər ərzində tərəflər müxtəlif məsələlərdə bir-birinə qarşılıqlı dəstək verməklə prinsipial yanaşma nümayiş etdirirlər. Özbəkistan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh və siyasi yolla həllinin tərəfdarıdır və münaqişənin həllinin əsas şərtinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası və suverenliyinin qorunması olduğunu hesab edir. Bu vaxta qədər Özbəkistan Ermənistanda səfirlik belə açmayıb. Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindəki vəziyyət BMT-nin Baş Assambleyasında müzakirə olunarkən, səsvermə zamanı Rusiya Ermənistanı dəstəklədi, KTMT-yə daxil olan Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan bitərəf qaldı, Özbəkistan isə, KTMT üzvü olmasına baxmayaraq, açıq şəkildə Azərbaycanın haqlı mövqeyini müdafiə etdi. Beynəlxalq qurumların zirvə toplantılarında Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin görüşləri iki ölkə arasında münasibətlərin daha da inkişaf etdirilməsinə təkan verir. Digər tərəfdən regional problemlərlə münasibətdə Özbəkistanın təşəbbüslərinə Azərbaycanın dəstək verməsini rəsmi Daşkənd yüksək dəyərləndirir.
