Üzeyir Hacıbəyli (1885-1948)
Azərbaycan professional musiqisinin banisi.
Şərqin ilk operasının (Leyli və Məcnun), Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyası), ilk simli kvartetin, ilk dövlət xorunun yaradıcısı, ilk xalq çalğı alətləri orkestrinin yaradıcısı və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin bəstəkarı.
_________________________________________________
KP MK-nın birinci katibi vəzifəsində çalışan Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Bakıdakı (keçmiş Verxnyaya priyutskaya, sonralar Ketsxoveli) Şamil Əzizbəyov 67 ünvanında yerləşən – bəstəkarın 1915-1942-ci illər ərzində yaşadığı evdə muzey təşkil olundu və 1975-ci il noyabr 20 –də muzeyin təntənəli açılışı oldu. Muzeyin tərtibatında və hazırlanmasında Azərbaycanın xalq rəssamı Kazım Kazımzadə və memar Eduard Kruikinin böyük əməyi olmuşdur. Bəstəkarın 1915-1942-ci illər ərzində yaşadığı bu evdə onun bir çox əsərləri, o cümlədən Azərbaycan milli musiqisinin tacı olan “Koroğlu” operası bəstələnmişdir. Vaxtı ilə Üzeyir bəyin şəxsi katibi olmuş, sonradan isə ev muzeyinin direktoru vəzifəsində çalışmış Ramazan Həmzət oğlu Xəlilovun təşəbbüsü ilə bəstəkarın şəxsi və ev əşyaları toplanıb muzeyə təhvil verilmişdir. Eksponatlar arasında həmçinin görkəmli şəxslər, tələbələr, ayrı-ayrı təşkilatlar tərəfindən bağışlanmış hədiyyələr də xüsusi yer tutur. Muzey 4 otaq, şüşəbənd, kinozal, sərgi salonu və administrativ hissədən ibarətdir. Muzey Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərir.
40 ildir fəaliyyət göstərən muzey tərəfindən bir çox işlər görülmüş, ekspozisiyası bir neçə dəfə yenilənmiş, fondu isə ilbəil zənginləşmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2005-ci il 28 fevral tarixli “Üzeyir Hacıbəylinin 120 illik yubileyi haqqında” imzaladığı Sərəncama əsasən muzey əsaslı təmir olunmuşdur.
