07/05/2026
Autizm spektr pozuntusu…
Bu xəstəlik daha çox hansı formalarda özünü büruzə verir?
Autizm spektr pozuntusunun simptomları həyatın ilk 3 ilində başlayan və ömür boyu sürən, ictimai qarşılıqlı təsirə və ünsiyyətə zərər verən, məhdud və təkrarlanan davranışlara gətirib çıxaran, beyinin inkişafına maneə törədən bir xəstəlikdir. Xəstəliyin adı rəsmi “Autizm spektr pozuntusu” qəbul edilib.
Autizm spektr pozuntusunu yalnız ixtisaslı tibb mütəxəssisi təyin edə bilər. Autizm diaqnozunu təsdiq etmək üçün uşağın yaş dövrünü izləmək, xüsusi dəyərləndirmə şkalaları ilə qiymətləndirmək, ailənin müşahidəsi, terapiyalardan sonra əldə olunan nəticələrin tibbi tarixçə və anketlərdə təqibi vacibdir.
Autizm spektr pozuntusunun əsas əlamətləri:
• Sosial ünsiyyət problemi;
• Göz təmasını qura bilməməsi;
• Diqqət dağınıqlığı;
• Empati hissinin zəif olması;
• Xəyali, yaradıcı oyunlarda iştirak etməməsi;
• Üz ifadələrinin olmaması;
• Nitq inkişafında gecikmə;
• Məhdud, təkrarlanan davranış, maraq və ya fəaliyyətlər;
• Başqalarını təqlid etməkdə çətinliklər;
• Təkrarlanan səslər, hərəkətlər və s.
Valideynlər evdə uşaqlarının ilkin reaksiyalarına mütləq fikir verməlidir. 6 aydan yuxarı körpələr valideyni ilə göz təması qurmursa, 1 yaşdan yuxarı uşaqlarda isə nitqin gecikməsi, təkrarlanan səslər və ya hərəkətlər, cisimlərin parçalarına davamlı maraq, bəzi uşaqlarda isə aqressivlik, davranış pozuntusu kimi hallar müşahidə edilərsə, mütləq həkim-pediatra və digər mütəxəssis həkimlərə müraciət edilməlidir.
Autizm spektr pozuntusu olan uşaqlarda müalicənin necə aparılmasına gəldikdə isə, həkim qeyd edir ki, autizm spektrinin radikal müalicəsi yoxdur. Lakin erkən müdaxilə bir çox müsbət nəticələr əldə etməyə imkan verir.
