03/03/2026
LETËR E HAPUR PUBLIKE
Drejtuar: Prezencës së OSBE në Shqipëri
dhe Delegacionit të Bashkimi Evropian në Tiranë
Nga: Partia Aleanca Demokristiane e Shqipërisë
Lënda: Zbatimi i plotë i standardeve Europiane për Zgjedhje të lira dhe të Barabarta në Republikën e Shqipërisë
Të nderuar përfaqësues,
Në cilësinë e një subjekti politik të regjistruar dhe pjesëmarrës në proceset zgjedhore në Republikën e Shqipërisë, ju drejtohemi publikisht për të kërkuar një qasje të plotë, koherente dhe juridikisht të bazuar mbi standardet e Bashkimit Evropian lidhur me zgjedhjet në vendin tonë.
1. Parimi kushtetues i barazisë zgjedhore
Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, Neni 1, pika 3, përcakton se: “Qeverisja bazohet në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme dhe periodike.” Parimi i barazisë nuk mund të reduktohet vetëm në barazinë e votës numerike. Sipas jurisprudencës Europiane dhe standardeve demokratike, barazia përfshin:
•barazi reale të subjekteve politike në konkurrim
•administrim zgjedhor të paanshëm
•financim transparent dhe të barabartë
•akses të drejtë në media
2. Standardet e Bashkimit Evropian
Procesi i anëtarësimit në Bashkimi Evropian mbështetet në Kriteret e Kopenhagës, të cilat kërkojnë institucione të qëndrueshme që garantojnë demokracinë, shtetin e së drejtës dhe pluralizmin politik. Gjithashtu, praktikat e shteteve anëtare të BE-së tregojnë se:
•Administratat zgjedhore funksionojnë mbi bazë profesionale dhe jo kuotash partiake.
•Komisionet e votimit dhe numërimit nuk përbëhen nga përfaqësues partiakë me konflikt interesi të drejtpërdrejtë.
•Kontrolli financiar i partive është i pavarur dhe efektiv.
Nëse kërkohet transparencë financiare si kusht për progres në integrim, kjo duhet të shoqërohet në mënyrë të pandashme me kërkesën për Depolitizimin e Plotë të Administrimit Zgjedhor dhe Komisioneve Zgjedhore nga KryeKomisioneri deri te Numërimet.
3. Problemi strukturor në Shqipëri
Modeli aktual i Administrimit Zgjedhor në Shqipëri, përfshirë Komisioni Qendror i Zgjedhjeve dhe komisionet e nivelit të dytë e të tretë, mbështetet mbi balancën PS–PD. Ky sistem:
•Krijon konflikt interesi institucional.
•Pengon konkurrencën e barabartë të subjekteve të treta.
•Minon besimin publik në proces.
Një administratë zgjedhore e ndarë në kuota partiake midis PS dhe PD nuk përmbush standardin evropian të paanshmërisë administrative.
4. Kërkesa konkrete e Partisë Aleanca Demokristiane
Në përputhje me praktikat e shteteve anëtare të BE-së, ne kërkojmë publikisht:
1.Depolitizim të plotë të komisioneve zgjedhore, përfshirë nivelin qendror dhe vendor.
2.Përzgjedhje të komisionerëve përmes mekanizmit profesional meritokratik, jashtë kuotave partiake.
3.Rishikim të plotë të financimit të partive dhe auditimit real të tyre, në mënyrë të barabartë për të gjitha subjektet.
4.Mekanizma efektivë kundër përdorimit të burimeve publike në fushatë.
5. Përgjegjësia ndërkombëtare
Roli i OSBE dhe i institucioneve të BE-së në Shqipëri nuk duhet të kufizohet në vëzhgimin formal të procesit, por duhet të mbështesë reforma strukturore që sigurojnë barazi reale.
Çdo fokus i njëanshëm vetëm mbi financat, pa adresuar politizimin e administratës zgjedhore, rrezikon të trajtojë simptomën dhe jo shkakun.
Ne, Partia Aleanca Demokristiane, mbetemi të hapur për dialog institucional dhe kontribuim konstruktiv në një reformë zgjedhore që e afron realisht Shqipërinë me standardet e Bashkimit Evropian. Demokracia nuk matet me “Dy Parti PS & PD Dominante”, por me “Barazinë Reale të Garës”
Me respekt,
Kryetari Zef Bushati
Partia Aleanca Demokristiane
03/ 03 / 2026 Tiranë, Shqipëri