04/06/2026
Metamorfoza e Pushtetit Vendorë
Qeverisja vendore në Shqipëri, përpara viteve 90, në thelb ishte një qeverisje e kontrolluar,me organe të kufizuara vetqeverisëse (këshillat popullore) brenda kuadrit të një sistemi vendimmarrës thellësisht të centralizuar, qeverisje kjo e ngarkuar për menaxhimin e zbatimit
të planeve ekonomike të detajuara të qeverisë në çdo sektor ekonomik. Gjatë 35 viteve demokraci, pushteti vendor ka kaluar disa faza reformimi adminstrativ dhe territorial dhe ka gdhendur historikun e tij të ndarjes territoriale.
Pas viteve ’90, mund të themi se qeverisja vendore ka kaluar në tre faza të zhvillimit.
Faza parë i përket periudhës 1992-2000 me Ligjin organik nr. 7572 i vitit 1992 dhe vendimin e KM nr.269 datë 25.6.1992 për ndarjen administrativo-tokësore të Republikës së Shqipërisë.
Gjatë kësaj periudhe kishim 314 komuna, 44 bashki dhe 36 rrethe. Në këtë fazë,decentralizimi fiskal dhe reformat ekonomike qëndrojnë në disavantazh përkundrejt atij politik.
Në këtë kohë (Gusht 1992) u krijuan të parat organe te qeverisjes vendore (sipas Ligjit 7572/1992 mbi “Organizimin dhe Funksionimin e Pushtetit Lokal”). Kjo duhet të gjykohet si një arritje tepër e rëndësishme. Organeve vendore iu kaluan disa nga shërbimet dhe funksionet me përfitim të drejtpërdrejtë për publikun, së bashku me më shumë autonomi
administrative dhe financiare. Megjithatë, përkundrejt qëndrueshmërisë së autonomise dhe mozaikut politike, autonomia fiskale dhe administrative mbeti tejet e kufizuar. Ndryshimi kryesor strukturor i reformës ne pushtetin vendor ishte përvijimi i rolit të të dy
niveleve të qeverisjes vendore:
1. Bashkive dhe Komunave iu shtuan funksionet, si organe të nivelit të parë të qeverisjes me përgjegjësi të drejtpërdrejta dhe me më shumë autoritet dhe
2. Këshilli i Rrethit u përvijua si një organ me një rol më shumë koordinativ po jo vetem.
Në vitet e para të tranzicionit, vëmendja u përqëndrua kryesisht në reformat qendrore për ngritjen e institucioneve kryesore (legjislativit, ekzekutivit dhe gjyqësorit), sipas modeleve
demokratike, si dhe në reformat bazë ekonomike (stabiliteti makroekonomik, sistemi bankar, privatizimi, etj). Si rrjedhim, vëmendja dhe kujdesi për reformat në qeverisjen vendore mbeti më e ulët. Megjithatë, në këtë periudhë u miratuan një numër ligjesh dhe vendimesh të
Këshillit të Ministrave, të cilët përcaktuan pak a shumë kompetencat dhe autoritetin e organeve të qeverisjes vendore.
Faza e dytë i përket viteve 2000-2015 me Ligjin Organik nr. 8652 të vitit 2000. Kjo periudhë nisi me zhvillimin e rëndësishëm të Ratifikimit të Kartës Europiane të Autonomisë Vendore në 1999. Statusi i pushtetit vendor filloi të ndryshonte dhe me hartimin dhe miratimin e
Kushtetutës së re të Shqipërisë. Sipas Kushtetutës, Shqipëria është shtet unitar me dy nivele të pushtetit vendor: bashkia/komuna në nivelin e parë dhe qarku në një nivel më të lartë.
Pushteti vendor në Shqipëri bazohet në parimin e decentralizimit të pushtetit dhe ushtrohet sipas parimit të autonomisë vendore. Që nga viti 1999/2000, u hodhën disa hapa të rëndësishëm për të krijuar njësitë autonome të pushtetit vendor me autoritetin e plotë për të administruar një pjesë të rëndësishme të sektorit publik. Modeli shqiptar i decentralizimit u
formua, edhe më tej në Strategjinë Kombëtare për Decentralizimin dhe Autonominë Vendore, e cila u miratua nga Qeveria qëndrore në vitin 2000. Në këtë periudhë kishim 308 komuna, 65 bashki dhe 12 qarqe të cilat u krijuan këtë periudhë nga ‘reformimi’i 36 rretheve.
Faza e tretë i përket periudhës 2015 dhe aktualisht, pra periudhës së zbatimit të reformës territoriale me Ligjet nr.115/2014 për ndarjen administrativo-territoriale të njësive të qeverisjes vendore në republikën e shqipërisë si dhe 139/2015 “per vetqeversijne vendore” periudhë në të cilën kemi 61 Bashki që përfaqësonin nivelin e parë të pushtetit vendor dhe 12 Qarqet që përfaqësonin nivelin e dytë të pushtetit vendor, që kjo reformë nuk i preku.
Reforma territoriale administrative e 2014 kishte për qëllim sistemimin e territorit nëpër kufij të rinj administrativ duke riorganizuar njësitë e qeverisjes vendore që konsideroheshin shumë të fragmetizuara çka sillte si pasojë faktin se shërbimet publike të ofruara për komunitetet lokale nuk ishin të kënaqshme dhe nuk kishte ekonomi shkalle por kishte shpenzime të tepërta administrative.
Për të adresuar këto probleme dhe për të përmirësuar qeverisjen vendore, qeveria është angazhuar në pregatitjen e strategjisë ndërsektoriale të decentralizimit, dhe ka ndërhyrë në
kuadrin ligjor. Kësaj përpjekje i janë bashkangjitur dhe programe e projekte të ndryshme të asistencës teknike që duke njohur mirë rrethanat kanë planifikuar ndërhyrje në aspekte të ndryshme. Këto përpjekje i kanë dhënë deri diku një formësim por jo zgjidhje
