01/07/2026
Một số điểm mới của Nghị định số 154/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ về quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Tiếp công dân
Ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 154/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Tiếp công dân. Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026. Trong đó, nội dung đáng chú ý và mang tính đột phá là việc lần đầu tiên thiết lập đầy đủ cơ sở pháp lý cho hoạt động tiếp công dân trực tuyến.
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai mạnh mẽ, việc bổ sung quy định về tiếp công dân trực tuyến không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về tiếp công dân mà còn thể hiện rõ định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả tiếp nhận và xử lý khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân.
Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị định số 154/2026/NĐ-CP là việc quy định cụ thể về hoạt động tiếp công dân trực tuyến tại Chương V, qua đó tạo lập cơ sở pháp lý cho việc triển khai hình thức tiếp công dân trên môi trường số.
Trước hết, về khái niệm, khoản 3 Điều 3 của Nghị định xác định tiếp công dân trực tuyến là hình thức tiếp công dân được thực hiện thông qua môi trường điện tử, sử dụng thiết bị truyền hình trực tuyến, phần mềm ứng dụng và mạng Internet tại trụ sở hoặc địa điểm tiếp công dân, nhằm kết nối giữa người tiếp công dân với người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.
Trên cơ sở đó, Điều 16 của Nghị định số 154/2026/NĐ-CP quy định cụ thể về phương thức tổ chức thực hiện. Theo đó, hoạt động tiếp công dân trực tuyến được triển khai trên nền tảng công nghệ thông tin thông qua hệ thống truyền hình trực tuyến hoặc các nền tảng số tập trung do cơ quan có thẩm quyền quản lý, vận hành. Đồng thời, việc tổ chức chỉ được thực hiện tại các địa điểm đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, nhằm bảo đảm yêu cầu về kỹ thuật và pháp lý.
Từ góc độ thực tiễn và quản lý nhà nước, các quy định nêu trên thể hiện bước chuyển quan trọng từ phương thức tiếp công dân truyền thống sang mô hình kết hợp trực tiếp và trực tuyến. Điều này không chỉ bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong tổ chức thực hiện, mà còn góp phần hạn chế rủi ro về an toàn thông tin, tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đồng thời đáp ứng yêu cầu xây dựng Chính phủ số và nền hành chính số trong giai đoạn hiện nay.
Bên cạnh việc mở rộng hình thức tiếp công dân, Nghị định cũng đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt nhằm bảo đảm tính bảo mật và an toàn của hoạt động này. Theo quy định tại Điều 17, việc tổ chức tiếp công dân trực tuyến phải bảo đảm an toàn, an ninh thông tin; dữ liệu tiếp công dân phải được thu thập, lưu trữ, bảo mật và khai thác theo đúng quy định của pháp luật về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và lưu trữ. Đây là yếu tố quan trọng nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời nâng cao tính tin cậy của hệ thống.
Trên cơ sở yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh thông tin nêu trên, việc xây dựng và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật trở thành điều kiện tiên quyết để triển khai hiệu quả hoạt động tiếp công dân trực tuyến. Theo đó, tại Điều 18, Nghị định đã quy định cụ thể các yêu cầu đối với hạ tầng kỹ thuật, trong đó hệ thống phải bảo đảm kết nối ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn về chất lượng truyền tải âm thanh và hình ảnh. Bên cạnh đó, hạ tầng kỹ thuật còn phải được trang bị đầy đủ các chức năng phục vụ công tác lưu trữ và quản lý thông tin, bao gồm ghi âm, ghi hình và lưu trữ toàn bộ nội dung buổi tiếp công dân dưới dạng dữ liệu điện tử. Quy định này góp phần nâng cao tính minh bạch, chính xác và khả năng tra cứu trong quá trình tiếp công dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.
Một trong những điểm mới có ý nghĩa thực tiễn nổi bật của Nghị định số 154/2026/NĐ-CP là việc thiết lập khuôn khổ pháp lý về địa điểm tổ chức tiếp công dân trực tuyến. Theo quy định tại Điều 19, trụ sở tiếp công dân Trung ương là nơi tổ chức tiếp công dân trực tuyến đối với các vụ việc phức tạp, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan trung ương và địa phương. Các vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của bộ, ngành, địa phương thì việc tiếp công dân trực tuyến được thực hiện tại trụ sở tiếp công dân cấp tỉnh hoặc địa điểm tiếp công dân của cơ quan, đơn vị có liên quan.
Một điểm mới đáng chú ý khác là Điều 20 Nghị định số 154/2026/NĐ-CP đã xác định các nhóm vụ việc có thể được tổ chức tiếp công dân trực tuyến. Trong đó bao gồm các vụ việc khiếu nại, kiến nghị, phản ánh có tính chất phức tạp, kéo dài; các vụ việc cần sự phối hợp giải quyết của nhiều cơ quan, tổ chức; hoặc cần sự tham gia, đối thoại của lãnh đạo cơ quan ở nhiều địa điểm khác nhau. Việc áp dụng tiếp công dân trực tuyến trong các trường hợp nêu trên không chỉ góp phần tăng cường khả năng kết nối, phối hợp liên ngành, liên cấp, mà còn giúp rút ngắn quy trình xử lý, giảm thiểu chi phí xã hội, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ người dân trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số hiện nay.
Trên cơ sở xác định rõ phạm vi và điều kiện áp dụng nêu trên, Nghị định đã hoàn thiện các quy định về quy trình tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu lực pháp lý của hoạt động tiếp công dân trực tuyến. Theo đó, Nghị định đã quy định cụ thể về công tác chuẩn bị, thành phần tham gia và trình tự thực hiện công tác tiếp công dân trực tuyến tại Điều 21 đến Điều 23. Người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh có thể tham gia buổi tiếp công dân tại điểm cầu trung tâm hoặc điểm cầu thành phần; đồng thời quy định rõ thành phần tham gia, trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong quá trình tổ chức tiếp công dân trực tuyến. Các cơ quan phải chuẩn bị trước về hạ tầng kỹ thuật, kết nối thử nghiệm và phối hợp giữa các điểm cầu để bảo đảm hoạt động diễn ra thông suốt.
Những quy định này cho thấy hoạt động tiếp công dân đang từng bước được số hóa đồng bộ từ quy trình, dữ liệu đến phương thức tổ chức thực hiện.
Có thể khẳng định, việc quy định về tiếp công dân trực tuyến tại Nghị định số 154/2026/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện pháp luật về tiếp công dân, đồng thời góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước. Những quy định mới của Nghị định số 154/2026/NĐ-CP không chỉ tạo thuận lợi cho người dân trong thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, giảm chi phí xã hội và tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động công vụ.
