06/05/2026
Xây dựng đội ngũ cán bộ Ngành kiểm tra Đảng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ giai đoạn mới
Tác giả: VÕ NGỌC TOẢN
Trường Đại học An ninh nhân dân.
Nghị quyết 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng và Quy định số 21-QĐ/TW, ngày 11/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng vừa được ban hành đã tạo ra bước ngoặt có tính chiến lược về thẩm quyền và phương thức hoạt động của ngành Kiểm tra Đảng. Tuy nhiên, để “thanh bảo kiếm” ấy thực sự sắc bén trong sự nghiệp xây dựng Đảng trong giai đoạn cách mạng mới của dân tộc, việc xây dựng đội ngũ cán bộ Kiểm tra Đảng hội đủ bản lĩnh, liêm chính và tinh thông chính là điều kiện quan trọng, quyết định hiệu lực, hiệu quả hoạt động cũng như giữ gìn kỷ cương trong Đảng.
Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV của Đảng đã thổi luồng sinh khí mới vào công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng với những quyết sách mang tính đột phá. Trong đó, Nghị quyết 05-NQ/TW và Quy định số 21-QĐ/TW được ban hành như là “kim chỉ nam”, định hình lại diện mạo và nâng tầm công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng. Điểm cốt lõi trong tư duy mới chính là sự chuyển dịch trọng tâm là kiểm tra không phải là rào cản, mà là động lực kiến tạo phát triển.
Theo đó, mỗi cán bộ làm công tác kiểm tra Đảng hiện nay không còn ở vai trò “người phán xét” thụ động theo kiểu “hậu kiểm”, mà đã trở thành lực lượng “gác cổng” tận tâm cho sự nghiệp xây dựng Đảng. Đúng như tinh thần của Nghị quyết 05-NQ/TW đã nêu: Ở đâu có hoạt động của tổ chức đảng, đảng viên, ở đó phải được kiểm tra, giám sát để không bỏ trống địa bàn, lĩnh vực; không để “khoảng trống” hay “vùng tối” nào mà công tác kiểm tra, giám sát của Đảng không vươn tới được.
Sự hiện diện của cán bộ kiểm tra không nằm ngoài mục đích là đồng hành cùng với tổ chức đảng các cấp nhận diện sớm “rủi ro”, chủ động ngăn chặn vi phạm khi mới manh nha. Điều này đặc biệt quan trọng đối với giai đoạn phát triển mới của đất nước hiện tại, khi mà những thời cơ và thách thức đan xen, đồng thời cũng là thời điểm mà các quyết sách đổi mới, đột phá, sáng tạo thường đi kèm với không ít nguy cơ, rủi ro pháp lý phức tạp. Đòi hỏi, đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát phải đủ tâm và xứng tầm để bảo vệ những cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, đồng thời kiên quyết xử lý những trường hợp trì trệ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm gây nghẽn mạch, cản trở sự phát triển.
Để đảm bảo vận hành bộ máy quyền lực với những thẩm quyền đặc biệt như kỷ luật cả Bí thư đương chức và nghỉ hưu, hay quyền truy cập trực tiếp dữ liệu hệ thống của ngành, lĩnh vực phức tạp theo tinh thần Nghị quyết 05 và Quy định 21, phẩm chất, năng lực đội ngũ cán bộ kiểm tra phải được ngày càng hoàn thiện trên cơ sở những ba yếu tố then chốt:
Một là, bản lĩnh vững vàng, đạo đức liêm chính
Quy định 21-QĐ/TW đã trao cho Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Trung ương và UBKT các cấp thẩm quyền rất lớn. Và khi quyền lực càng cao, áp lực càng nặng nề, cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên phải đối mặt với các “nhóm lợi ích” tinh vi hay áp lực từ các mối quan hệ xã hội và vị trí công tác của đối tượng kiểm tra. Nếu không có bản lĩnh chính trị, người cán bộ dễ rơi vào trạng thái “ngại va chạm”, thỏa hiệp, vô hình trung làm suy giảm uy tín và truyền thống của Ngành kiểm tra Đảng. Bản lĩnh chính trị ở đây chính là thái độ kiên định, là dũng khí để nhìn thẳng vào sự thật, tuân thủ xuyên suốt nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.
Song hành đó là sự liêm chính về đạo đức, lối sống, đây được xem “bộ miễn dịch” tự thân của mỗi cán bộ làm công tác kiểm tra Đảng. Thời gian tới, khi Quy định số 21-QĐ/TW được triển khai trong thực tế cho phép UBKT các cấp được kết nối truy cập sâu vào dữ liệu của các cơ quan nhà nước trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, đất đai, đăng ký tài sản… Hơn hết, đòi hỏi cán bộ kiểm tra phải thực sự minh bạch bởi nếu với một “bàn tay” không sạch không thể “quét dọn” rác bẩn. Liêm chính không chỉ là phẩm chất đạo đức, mà còn là uy tín chính trị để đối tượng kiểm tra phải tâm phục, khẩu phục trước mỗi kết luận kiểm tra, giám sát, hay những phán quyết kỷ luật.
Hai là, tinh thông nghiệp vụ, thuần thục công nghệ
Trong kỷ nguyên kinh tế số, các vi phạm trong Đảng hiện nay “núp bóng” sau những thuật toán, quy trình quản lý tài chính, chương trình, dự án xuyên quốc gia vô cùng tinh vi. Cán bộ làm công tác kiểm tra Đảng hiện nay phải là những chuyên gia trên nhiều lĩnh vực, không chỉ am tường Điều lệ Đảng, họ còn phải nắm vững luật pháp về tài chính, đầu tư công và chuyển đổi số… Đặc biệt, năng lực “kiểm tra trên dữ liệu” là yêu cầu có tính bắt buộc và xuyên suốt trong thời gian tới. Việc ứng dụng công nghệ thông tin để khai thác dữ liệu liên thông giữa cơ quan kiểm tra và cơ quan khác trong hệ thống sẽ giúp rút ngắn thời gian, đảm bảo tính khách quan và nâng cao năng lực dự báo từ sớm, từ xa. Cán bộ kiểm tra không được phép “đi sau” đối tượng vi phạm về mặt công nghệ và tư duy quản trị hiện đại.
Ba là, khoa học trong công tác; nhân văn trong ứng xử
Theo Quy định 21-QĐ/TW với cơ chế “làm trước, báo cáo sau” đối với việc kiện toàn nhân sự, đòi hỏi cán bộ kiểm tra phải có phong cách làm việc quyết liệt, khoa học nhưng cũng phải thấu tình đạt lý. Người cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát cần có tư duy biện chứng, xem xét, đánh giá vi phạm của đối tượng kiểm tra, giám sát phải trên quan điểm lịch sử cụ thể. Đặc biệt là trong giai đoạn Đảng đang khuyến khích tinh thần đổi mới, cán bộ kiểm tra phải đủ sáng suốt để phân biệt giữa vi phạm do vụ lợi cá nhân với những khuyết điểm phát sinh trong quá trình tìm tòi, sáng tạo, đột phá. Kỷ luật đúng người, đúng tội nhưng phải tạo điều kiện để đảng viên nhìn nhận, khắc phục và sửa chữa. Đó chính là tính nhân văn, là sự nghiêm minh nhưng thấu tình của một đảng tiên phong, cách mạng.
Để góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra Đảng trong giai đoạn mới cần phải có cơ chế vận hành đồng bộ theo tinh thần Nghị quyết số 05-NQ/TW; trong đó phải kiện toàn mô hình tổ chức xuyên suốt, xây dựng hệ thống cơ quan UBKT đồng bộ từ Trung ương đến cấp cơ sở, qua đó giúp loại bỏ tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, bảo đảm không để bỏ lọt các địa bàn nhạy cảm.
Đi kèm với đó là bảo đảm chế độ đãi ngộ và bảo vệ đội ngũ cán bộ. Kiểm tra Đảng là ngành “đứng đầu sóng ngọn gió”, do vậy, cần có chính sách đãi ngộ tương xứng để thu hút nhân tài, quan trọng hơn, phải có cơ chế bảo vệ cán bộ kiểm tra và gia đình họ trước các hành vi nguy cơ bị uy hiếp, đe dọa, trả thù có thể gặp phải trong quá trình họ thực thi công vụ. Khi cán bộ cảm thấy yên tâm, an toàn, họ mới có thể tân tâm, tận hiến thực thi công lý và giữ vững kỷ cương của Đảng một cách hiệu quả nhất.
Đồng thời, tăng cường quan hệ phối hợp liên ngành đồng bộ, chặt chẽ, bảo đảm liên thông về thông tin và dữ liệu giữa cơ quan kiểm tra với các cơ quan thanh tra, kiểm toán, điều tra… Việc duy trì, củng cố sự liên kết này là cần thiết, không chỉ giúp tận dụng nguồn lực chuyên môn mà còn bảo đảm cho các kết luận kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng chuẩn chỉnh về pháp lý và thực sự thuyết phục trên thực tế.
Tựu chung lại, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra Đảng theo tinh thần Nghị quyết 05-NQ/TW và Quy định số 21-QĐ/TW thực sự là cuộc cách mạng về nhân sự và tư duy trong ngành Kiểm tra Đảng nói riêng và xây dựng Đảng nói chung. Khi mỗi cán bộ kiểm tra hội tụ đủ bản lĩnh để thực thi công vụ đến cùng, liêm chính đến vượt qua những cám dỗ nghề nghiệp và tinh thông để có những kết luận nghiệp vụ đúng, trúng, công tác kiểm tra sẽ thực sự là “thanh bảo kiếm” bảo vệ Đảng, là “lá chắn” vững chắc cho những cán bộ trung kiên. Sự nghiêm minh của kỷ luật Đảng cùng sự đóng góp công sức, trí tuệ của những cán bộ kiểm tra tận tâm, sẽ là nguồn sinh khí mạnh mẽ khơi thông mọi nguồn lực, hiện thực hóa khát vọng hùng cường, để Đảng ta luôn vững mạnh, trong sạch; đội ngũ cán bộ, đảng viên ta luôn cần, kiệm, liêm chính, xứng đáng với niềm tin yêu và kỳ vọng của Nhân dân trong giai đoạn cách mạng mới.