18/05/2026
Gốc gạo già và miền ký ức chùa làng Hành Thiện
Ở nhiều làng quê Bắc Bộ, hình ảnh cây gạo, cây đa bên mái chùa đã trở nên quen thuộc như một phần ký ức chung của bao thế hệ. Ở ngôi chùa làng Hành Thiện quê tôi cũng vậy. Ngay bên sân chùa, những gốc gạo, gốc đa cổ thụ đứng trầm mặc, rễ bám sâu vào lòng đất, tán vươn rộng qua năm tháng, lặng lẽ đứng đó, như những chứng nhân của thời gian, của lịch sử. Không ai còn nhớ rõ những cây đa cây gạo có từ bao giờ, chỉ biết rằng từ khi ông bà còn trẻ, những thân cây xù xì ấy đã hiện diện, bám rễ sâu vào đất làng, mỗi độ tháng Ba lại bừng lên sắc đỏ, như thắp lửa giữa khoảng trời quê.
Hoa gạo không nở ồn ào. Chúng đến đúng mùa, rực rỡ và dứt khoát, như một lời nhắc nhở về nhịp điệu bền bỉ của tự nhiên. Những cánh hoa dày, đỏ au rơi xuống, nằm lặng lẽ bên những lối đi rêu phong, tạo nên một vẻ đẹp vừa mộc mạc, vừa gợi nhiều hoài niệm. Trẻ con trong làng từng nhặt hoa gạo chơi đùa, người lớn đi qua thì chậm lại đôi chút, như để ngắm nhìn và nhớ về những mùa cũ. Qua bao mùa mưa nắng, cành cây vẫn vươn lên, không vội vã mà cũng không ngừng nghỉ, hướng về phía ánh sáng. Và đàn chim vẫn ríu rít trên những tán lá xanh tươi
Người làng xưa vẫn kể với nhau rằng, những gốc gạo, gốc đa nơi cửa chùa là chốn trú ngụ của những linh hồn. Họ trở về đây, lắng nghe tiếng kinh, tiếng chuông, để tìm một con đường nhẹ nhõm hơn sau những nhọc nhằn dương thế. Chẳng ai có thể xác quyết điều ấy là thật hay chỉ là một niềm tin truyền đời, nhưng giữa không gian tĩnh tại của chùa làng, niềm tin ấy dường như trở nên rất tự nhiên, rất gần gũi.
Mỗi lần đi ngang qua, người ta thường vô thức ngước nhìn lên tán cây. Khoảng xanh mát ấy không chỉ là bóng râm, mà còn là nơi gợi mở những suy tưởng sâu xa hơn về đời người. Ở đó, dường như có những kiếp sống đã đi qua bao thăng trầm, nay lặng im an trú, hướng về một miền sáng. Trong khoảnh khắc ấy, con người trở nên trầm tĩnh hơn, như thể đang đứng chung trong một dòng chảy vô hình của ký ức.
Những gốc cây cổ thụ ấy đã cùng bao thế hệ lớn lên. Chúng chứng kiến những đứa trẻ chạy chơi dưới sân chùa, những người trưởng thành rời làng đi xa, và cả những lần trở về lặng lẽ. Để rồi, trong mỗi lần trở lại, vẫn là một cái ngước nhìn quen thuộc, vẫn là những mơ hồ về hỉ nộ ái ố của một đời người.
Có khi, người ta tự hỏi: biết đâu ở một kiếp nào đó, chính mình cũng từng là một phần của không gian này — một linh hồn lặng lẽ giữa tán cây, lắng nghe tiếng chuông chiều ngân vang, chờ một tia sáng dẫn đường.
Không ai biết trên những tán cây kia đang chất chứa bao nhiêu ký ức, bao nhiêu tâm sự của những đời người đã qua. Chỉ thấy rằng, bất chấp thời gian, chúng vẫn vươn lên phía mặt trời, vẫn nở hoa rực rỡ mỗi mùa.
Trong nhịp sống nhiều biến động hôm nay, những gốc gạo, gốc đa nơi chùa làng vẫn ở đó, như một điểm tựa thầm lặng. Không phô trương, không cất lời, nhưng đủ để những người đi xa, trong một khoảnh khắc nào đó, chợt muốn quay về — tìm lại một nơi neo đậu bình yên cho tâm hồn mình.
