02/28/2026
#បំណុលវ័ណ្ឌកហើយ
វិបត្តិអចលនទ្រព្យនិងការបរាជ័យក្នុងការដាក់ចេញនូវដំណោះស្រាយសមស្របដល់ជនរងគ្រោះរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦..
ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងឆ្នាំ២០២៥និង២០២៦កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលប្រឈមដ៏ស្មុគស្មាញបំផុត ដែលមិនធ្លាប់មានក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ។ នោះគឺដោយសារតែការធ្លាក់ចុះនៃសន្ទុះ កំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប ដែលមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិបានព្យាករណ៍ថា នឹងធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៤,៨ ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ និងបន្តថយចុះយ៉ាងគំហុកមកដល់កម្រិត ៤,០ ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦។
បញ្ហានេះ មិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាលទ្ធផលនៃវិបត្តិត្រួតគ្នាដែលរាប់ចាប់តាំងពីការកែសម្រួលទីផ្សារអចលនទ្រព្យ ដែលកំពុងជាប់គាំងរហូតដល់ជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ ដែលបានផ្ទុះឡើងយ៉ាងក្តៅគគុកក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ បង្កឱ្យមានភាពមិនប្រាកដប្រជា និងការភ័យខ្លាចដល់វិនិយោគិនអន្តរជាតិ។
យោងតាមរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកកាលពីថ្ងៃទី ១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា វិស័យអចលនទ្រព្យ និងសំណង់ដែលធ្លាប់តែជាសសរស្តម្ភដ៏រឹងមាំនៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ បានក្លាយជាបន្ទុកដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដោយសារការផ្គត់ផ្គង់លើសតម្រូវការជាក់ស្តែង ខណៈដែលចំនួនខុនដូក្នុងរាជធានីភ្នំពេញតែមួយបានកើនឡើងលើសពី ៧២.០០០ យូនីត ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ដែលចំនួននេះ លើសពីសមត្ថភាពទិញរបស់អ្នកក្នុងស្រុកជាច្រើនដង។
ដើម្បីទប់ទល់នឹងស្ថានភាពដ៏គ្រោះថ្នាក់នេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសម្រេចប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រពន្យារពេលការអនុវត្តពន្ធលើចំណេញមូលធនក្នុងអត្រា ២០ ភាគរយ រហូតដល់ថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៧ ក្នុងគោលបំណងរក្សាសន្ទនីយភាពទីផ្សារ (រក្សាជាទ្រព្យសកម្មដែលមានភាពងាយស្រួលក្នុងការទិញនិងលក់ក្នុងទីផ្សារ) និងបង្កើនទំនុកចិត្តដល់អ្នកទិញ ប៉ុន្តែវិធានការនេះ ហាក់បីដូចជាការបិទដំបៅដែលនៅតែបន្តរាលដាលពីខាងក្នុង។
នៅក្នុងវិស័យធនាគារដែលជាបេះដូងនៃសេដ្ឋកិច្ច លោកស្រី ជា សិរី អភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ក្នុងសន្និបាតប្រចាំឆ្នាំកាលពីថ្ងៃទី ២៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ ថា អត្រាឥណទានមិនដំណើរការ ឬបំណុលខូចបានហក់ឡើងដល់ ៨,៩ ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ និងជាសញ្ញាអាសន្នសម្រាប់ស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុជាតិ។
ទិន្នន័យគិតត្រឹមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ បានបង្ហាញថា គ្រឹះស្ថានធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុ បានព្យាយាមរៀបចំឥណទានឡើងវិញសម្រាប់អតិថិជនចំនួន ២៥២.៨៦៨ គណនី ដែលមានទំហំទឹកប្រាក់សរុបដល់ទៅ ៥,៣ ប៊ីលីយុនដុល្លារ ឬស្មើនឹង ៨,៣ ភាគរយនៃឥណទានសរុប ដើម្បីសម្រាលបន្ទុកដល់ពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះដោយសារវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងជម្លោះព្រំដែន ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញហិរញ្ញវត្ថុដ៏ល្បីឈ្មោះ លោក ស្ទីវិន ហ៊ីហ្គីនស៍(Stephen Higgins) បានផ្តល់ការវិភាគយ៉ាងស៊ីជម្រៅថា រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់រឹបអូសទ្រព្យបញ្ចាំឱ្យបានឆាប់រហ័សបំផុត ព្រោះបច្ចុប្បន្នទាំងធនាគារ និងអ្នកខ្ចីប្រាក់កំពុងជាប់គាំងក្នុងដំណើរការតុលាការដែលអូសបន្លាយពេលពី ៥ ទៅ ៧ ឆ្នាំ ដែលធ្វើឱ្យចរន្តសាច់ប្រាក់ក្នុងប្រព័ន្ធត្រូវកកស្ទះមិនអាចបង្វិលបាន។
មូលហេតុចម្បងដែលរារាំងដល់ដំណោះស្រាយទាំងនេះ គឺកង្វះឯករាជ្យភាពនៃប្រព័ន្ធតុលាការ និងអំពើពុករលួយដែលចាក់ឫសជ្រៅ ធ្វើឱ្យការអនុវត្តច្បាប់មានភាពលម្អៀង និងយឺតយ៉ាវជាទីបំផុត។ របាំងដ៏ធំមួយទៀត គឺទំនាស់ផលប្រយោជន៍រវាងម្ចាស់គម្រោងអចលនទ្រព្យដែលមានងារជាឧកញ៉ា និងមន្ត្រីមានអំណាច ដែលធ្វើឱ្យការដោះស្រាយវិវាទមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅដោយតម្លាភាព។
ទុក្ខវេទនារបស់ជនរងគ្រោះក្នុងគម្រោងអចលនទ្រព្យបានក្លាយជាបញ្ហាសង្គមដ៏ស្រួចស្រាវដែលកំពុងរង្គោះរង្គើដល់ជំនឿចិត្តរបស់ពលរដ្ឋលើការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយក្នុងនោះករណីបុរី ប្រ៊ីលាន ស៊ីធី (Borey Brilliant City) របស់អតីតឧកញ៉ា ឡេង ចាន់ណា គឺជាឧទាហរណ៍ដ៏អាក្រក់បំផុតនៃកង្វះការត្រួតពិនិត្យ។
នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៦ ជនរងគ្រោះជិត ១.០០០ នាក់ មកពីគ្រប់ខេត្តក្រុង បានមកផ្តុំគ្នានៅមុខក្រសួងយុត្តិធម៌ ដើម្បីទាមទារឱ្យពន្លឿនការផ្តល់សំណង បន្ទាប់ពីពួកគេបានរង់ចាំអស់រយៈពេលជិត ២ ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីម្ចាស់ក្រុមហ៊ុននេះ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។ ការឆបោកដ៏ធំធេងនេះ បានរុញច្រានគ្រួសាររាប់ពាន់ឱ្យធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់បំណុលធនាគារយ៉ាងជ្រៅ បណ្តាលឱ្យមានការបែកបាក់គ្រួសារ និងធ្វើឱ្យកុមារជាច្រើនត្រូវបោះបង់ការសិក្សានៅឆ្នាំ ២០២៥ ដើម្បីជួយធ្វើការរកប្រាក់ឱ្យគ្រួសារ ដែលនេះគឺជាការបាត់បង់ធនធានមនុស្សដ៏ធំធេងសម្រាប់អនាគតជាតិ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ក្រោមការដឹកនាំសម្របសម្រួលរបស់លោក ថេង ច័ន្ទសង្វារ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួង បានបើកកិច្ចប្រជុំនៅព្រឹកថ្ងៃទី ១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទក្នុងគម្រោងដីឡូត៍ Forest Harmony ក្នុងខេត្តកំពត ដែលជួបបញ្ហាដោយសារម្ចាស់គម្រោងឈ្មោះ គុយ វ៉ាត ជាប់បំណុលមិនអាចបន្តការសាងសង់បាន។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យន្តការដែលរដ្ឋាភិបាលហៅថាជាយុត្តិធម៌អន្តរកាលនេះ ត្រូវបានគេរិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃថាខ្វះតម្លាភាពនិងមានលក្ខណៈបង្ខំឱ្យជនរងគ្រោះទទួលយកការខាតបង់ជាថ្នូរនឹងការបញ្ចប់រឿង ដែលវាមិនមែនជាដំណោះស្រាយយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដឡើយ។ ចំពោះយុទ្ធសាស្ត្រស្រោចស្រង់វិស័យអចលនទ្រព្យនៅខេត្តព្រះសីហនុ រដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញនូវកម្មវិធីពិសេសជំរុញការវិនិយោគដែលដឹកនាំដោយលោក បណ្ឌិត ហ៊ាន សាហ៊ីប រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ប៉ុន្តែលទ្ធផលនៅមានកម្រិតនៅឡើយ។
គិតត្រឹមថ្ងៃទី ៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសថា កម្មវិធីនេះ ទទួលបានជោគជ័យត្រឹមតែមួយផ្នែកតូចប៉ុណ្ណោះ ដោយបានបញ្ចប់ការសាងសង់លើអគារជាប់គាំងបានត្រឹមតែ ១៣៤ គម្រោង ក្នុងចំណោម ៤១២ គម្រោងដែលជាអាទិភាព។
វិបត្តិអចលនទ្រព្យនៅតំបន់នេះ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងការដួលរលំនៃឧស្សាហកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងល្បែងអនឡាញ ដែលអាជ្ញាធរបានចុះបង្ក្រាបយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅដើមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ ដោយបានរកឃើញជនបរទេសជាង ២១.០០០ នាក់ ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពខុសច្បាប់ទាំងនេះ។ ការដកថយនៃលំហូរទុនពីអាជីវកម្មប្រផេះទាំងនេះ បានធ្វើឱ្យអគារជាច្រើននៅក្រុងព្រះសីហនុបន្តក្លាយជាអគារខ្មោចដែលរដ្ឋាភិបាលមិនទាន់មានដំណោះស្រាយពិតប្រាកដសម្រាប់អ្នកទិញក្នុងស្រុកដែលបានដាក់ប្រាក់សន្សំមួយជីវិតក្នុងគម្រោងទាំងនោះឡើយ។ មូលហេតុរារាំងដ៏ចម្បងមួយទៀត គឺភាពស្មុគស្មាញនៃកម្មសិទ្ធិដីធ្លី និងបំណុលជាន់គ្នាដែលធ្វើឱ្យអ្នកវិនិយោគថ្មីៗ មិនហ៊ានចូលមកបន្តគម្រោងដែលជាប់គាំងទាំងនោះ។
អ្វីដែលគួរឱ្យបារម្ភបំផុតនោះគឺ ការដែលការបរាជ័យក្នុងការផ្តល់ដំណោះស្រាយសមស្របដល់ជនរងគ្រោះ ត្រូវបានបិទបាំងដោយការរឹតត្បិតសេរីភាពបញ្ចេញមតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស (Human Rights Watch) បានរាយការណ៍យ៉ាងច្បាស់ថា ក្នុងអំឡុងខែកក្កដា និងសីហា ឆ្នាំ ២០២៥ អាជ្ញាធរបានចាប់ខ្លួនសកម្មជន និងពលរដ្ឋយ៉ាងហោចណាស់ ១៦ នាក់ ដែលគ្រាន់តែបានរិះគន់រដ្ឋាភិបាលតាមបណ្តាញសង្គមអំពីការគ្រប់គ្រងជម្លោះព្រំដែន និងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច។
ការប្រើប្រាស់ជម្លោះព្រំដែនជាឧបករណ៍នយោបាយ ដើម្បីបង្វែរការចាប់អារម្មណ៍ពីវិបត្តិអចលនទ្រព្យ និងបញ្ហាជីវភាព បានធ្វើឱ្យយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះនៃគម្រោងបុរី និងដីឡូត៍នៅតែមានភាពស្រពិចស្រពិលបំផុតនៅឆ្នាំ ២០២៦ ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្តផ្តល់អាទិភាពលើការរក្សាស្ថិរភាពអំណាច និងការការពារក្រុមឥស្សរជនអ្នកអភិវឌ្ឍន៍ ជាជាងការសង្គ្រោះប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញដែលកំពុងដង្ហក់នឹងបំណុល។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរធ្វើបានច្រើនជាងសន្យា និងស្តារជំនឿទុកចិត្តឡើងវិញ និងត្រូវតែហ៊ានអនុវត្តវិធានការដាច់ខាត និងបុរេសកម្មបំផុត។ ជាដំបូង លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរបញ្ជាឱ្យមានការធ្វើសវនកម្មឯករាជ្យលើគ្រប់គម្រោងអចលនទ្រព្យដែលមានវិវាទនិងរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ម្ចាស់គម្រោងដែលបានឆបោកពលរដ្ឋ មិនមែនត្រឹមតែទ្រព្យសម្បត្តិក្រុមហ៊ុនដែលគ្មានតម្លៃនោះទេ ដើម្បីយកមកឡាយឡុងសងសំណងដល់ជនរងគ្រោះជាបន្ទាន់។
ទន្ទឹមនេះ លោកត្រូវតែជំរុញឱ្យសភាធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់រឹបអូសទ្រព្យបញ្ចាំឱ្យបានឆាប់រហ័សបំផុត ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យធនាគារ អាចដោះស្រាយបំណុលខូចបានក្នុងរយៈពេលមិនលើសពីមួយឆ្នាំ ដែលនេះនឹងជួយឱ្យចរន្តសាច់ប្រាក់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចមានភាពប្រសើរឡើងវិញ។ នៅក្នុងវិស័យយុត្តិធម៌ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែធានាថា គ្មានបុគ្គលណាម្នាក់ ទោះមានងារជាឧកញ៉ា ឬមន្ត្រីធំយ៉ាងណាក៏ដោយ អាចស្ថិតនៅពីលើច្បាប់បានឡើយ ហើយរាល់ការសម្របសម្រួលវិវាទដីធ្លី និងបុរី ត្រូវតែធ្វើឡើងដោយមានការចូលរួមពីតំណាងជនរងគ្រោះ និងសង្គមស៊ីវិលដើម្បីធានាតម្លាភាពពេញលេញ។
រដ្ឋាភិបាលគួរតែបង្កើតមូលនិធិសង្គ្រោះសង្គមបន្ទាន់សម្រាប់ជនរងគ្រោះដែលកំពុងរងគ្រោះដោយសារការឆបោកអចលនទ្រព្យ ជាពិសេសការផ្តល់អាហារូបករណ៍ដល់កុមារដែលត្រូវបោះបង់ការសិក្សា និងការសម្របសម្រួលជាមួយគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុដើម្បីផ្អាកការបង់ប្រាក់ដើម និងការប្រាក់សម្រាប់ជនរងគ្រោះ ដែលត្រូវបានគេបោកប្រាស់។ ចំពោះក្រុងព្រះសីហនុ រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែបង្វែរទិសដៅពីការរង់ចាំអ្នកវិនិយោគល្បែងអនឡាញ មកជាការផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តពន្ធយ៉ាងខ្លាំងក្លាដល់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា និងឧស្សាហកម្មផលិតកម្មពិតប្រាកដ ឱ្យមកជួលអគារជាប់គាំងទាំងនោះ ធ្វើជាការិយាល័យ ឬមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែបើកលំហសេរីភាពបញ្ចេញមតិឡើងវិញ និងប្រើប្រាស់ការរិះគន់របស់ពលរដ្ឋ ជាធាតុចូលដើម្បីកែសម្រួលគោលនយោបាយ ជាជាងការប្រើប្រាស់ការចាប់ខ្លួនដើម្បីបំបិទមាត់ ព្រោះថា ស្ថិរភាពដែលបានមកពីការភ័យខ្លាច គឺជាស្ថិរភាពផុយស្រួយបំផុត។
ការផ្តល់អាទិភាពលើសុខទុក្ខរបស់រាស្ត្រសាមញ្ញឱ្យលើសពីការការពារក្រុមឥស្សរជន គឺជាមធ្យោបាយតែមួយគត់ដើម្បីសង្គ្រោះសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាពីវិបត្តិដែលកំពុងដង្ហក់នេះ និងដើម្បីកសាងមរតកនយោបាយដែលរឹងមាំសម្រាប់អាណត្តិរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ និងឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ទៀត៕
