ประวัติหน่วย จังหวัดทหารบกอุตรดิตถ์
แต่เดิมจังหวัดอุตรดิตถ์ ยังมิได้มีการตั้งกรมทหารขึ้นแต่อย่างใด ครั้นถึง พ.ศ.๒๔๔๖ เกิดการไม่สงบขึ้นในเมืองแพร่ ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับจังหวัดอุตรดิตถ์ ทางทิศเหนือ โดยมีกองกบฏเงี้ยวเมืองแพร่ ยกมาจะเข้ายึดหาดท่าอิฐ ทางอุตรดิตถ์ มีพระยาพิศาลคีรี (พับ) ได้รวบรวมและควบคุมราษฎร ออกทำการต่อสู้ และสกัดกั้นข้าศึกที่ เขาปางอ้อ ที่สุดได้ชัยชนะแก่ข้าศึก ด้วยอาศัยศึกเงี้ยวเป็น
เหตุ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงมีพระราชดำริจัดตั้งทหารขึ้นตามหัวเมือง อุตรดิตถ์นับว่าเป็นเมืองสำคัญ อยู่ศูนย์กลางระหว่างเชียงใหม่กับกรุงเทพฯ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้จัดตั้งกรมทหารขึ้นที่อุตรดิตถ ์ กรมทหารที่จัดตั้งขึ้นครั้งแรกนี้ เป็น กรมทหารพราน สักข้อมือ ร.ศ.๑๒๒ ต่อมายุบเป็นกรมทหารราบ ย้ายกรมทหารพรานไปไว้ที่อื่น ต่อมาเปลี่ยน กรมทหารราบ เป็น กรมทหารม้า เพราะดำริเห็นว่า ที่อุตรดิตถ์เหมาะสมแต่ทหารม้า กรมทหารที่ตั้งขึ้นครั้งแรกนั้น ตั้งอยู่ที่โรงเรียนประจำจังหวัดอุตรดิตถ ์ ซึ่งมีนามว่า กรมทหารบกม้าที่ ๗ ต่อมาได้เปลี่ยนนามเป็น กรมทหารบกม้า ที่พิษณุโลก ร้อยเอก หลวงไกรขบวนหัด เป็นผู้บังคับการคนแรก จนถึง พ.ศ.๒๔๗๐ กรมทหารหน่วยนี้ ได้ย้ายไปอยู่ที่จังหวัดสระบุรี พ.ศ.๒๔๗๘ ย้ายไปอยู่จังหวัดจันทบุรี พ.ศ.๒๔๘๔ กรมทหารหน่วยนี้ได้แยกออกเป็นสองกองพัน คือ กองพันทหารม้าที่ ๔ และกองพันทหารม้าที่ ๖ จนถึง พ.ศ.๒๔๘๖ ได้ย้ายกองพันทหารม้าที่ ๖ ไปอยู่จังหวัดกาญจนบุรี พ.ศ.๒๔๘๘ เปลี่ยนนาม กองพันทหารม้าที่ ๖ เป็นกองพันทหารม้าที่ ๔ และ กองพันทหารม้าที่ ๔ เดิม ยุบเลิก พ.ศ. ๒๔๙๕ กองพันทหารม้าที่ ๔ ได้แปรสภาพเป็น กองพันทหารม้าที่ ๗ ในระหว่างที่กรมทหารได้โยกย้ายไปในที่ต่างๆ นั้น ทางจังหวัดอุตรดิตถ์ได้ว่างเว้นไม่มีกองทหารเป็นเวลานาน ทางราชการจึงได้มีคำสั่งให้กองพันทหารม้าที่ ๖ เข้าที่ตั้งปกติ ณ จังหวัดอุตรดิตถ์ ที่ตำบลท่าเสา อยู่ระหว่างวัดไทรย้อยกับคลองริด หรือที่เขาย่านวัว เมื่อ พ.ศ.๒๔๘๖
อนึ่ง หน่วยทหารหน่วยนี้ ได้มีส่วนราชการอีกหน่วยหนึ่งซึ่งตั้งร่วมกันมาเป็นเวลาช้านาน คือ “ จังหวัดทหารบกอุตรดิตถ์ ” ดังนั้น จังหวัดทหารบกอุตรดิตถ์ จึงมีกำเนิดมาตั้งแต่ พ.ศ.๒๔๘๖ โดยมีผู้บังคับหน่วยทหารม้าในพื้นที่ขณะนั้น ดำรงตำแหน่งเป็น ผู้บังคับการจังหวัดทหารบกอุตรดิตถ์ ด้วย ผู้บังคับการจังหวัดทหารบกอุตรดิตถ์ คนแรกคือ พ.ท.ประพันธ์ กุลพิจิตร ต่อมาได้รับพระราชทานนามค่าย ว่า “ ค่ายพิชัยดาบหัก ” เมื่อวันที่ ๘ สิงหาคม พ.ศ.๒๔๙๔ ตามแจ้งความกองทัพบก ที่ ๑๕/๑๒๑๒๓ ลงวันที่ ๘ สิงหาคม พ.ศ.๒๔๙๔
พ.ศ.๒๕๒๐ จังหวัดทหารบกอุตรดิตถ์ ได้รับการจัดหน่วยตาม อฉก.หมายเลข ๕๔๓๐ ตามคำสั่ง ทบ. ที่ ๑๑/๒๐ ลง ๒๑ ม.ค.๒๐ เป็นหน่วยขึ้นตรง มณฑลทหารบกที่ ๔ (ปัจจุบัน มทบ.๓๑)
พ.ศ.๒๕๓๓ จังหวัดทหารบกอุตรดิตถ์ ได้ปรับการจัดหน่วยจากเดิม เป็นจัดหน่วยและบรรจุกำลังพลตาม อจย. หมายเลข ๕๑ - ๓๐๑ (๕ ส.ค.๓๑) จังหวัดทหารบก (ชั้น ๑) ผู้บังคับหน่วย อัตราพลตรี ตามคำสั่ง ทบ.(เฉพาะ) ลับ ที่ ๑๒๙/๓๓ ลง ๑๔ ส.ค.๓๓ เป็นหน่วยในอัตราของ มทบ.๓๒
