Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie

01/06/2026

Pozdrowienia z najlepszego reading party w mieście! 😁

01/06/2026

W końcu wrzucamy wideo z naszej chyba najciekawszej rozmowy tego semestru:
spotkania premierowego wokół eseju
Moniki Gromali
"Domokrążcy. Celan - Bachmann - Jelinek"
(Wydawnictwo i Księgarnia Austeria 2025)

Udział: dr Monika Gromala, dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska, prof. Adam Lipszyc
Prowadzenie: Antoni Zając

W „Domokrążcach” Monika Gromala analizuje twórczość Paula Celana w perspektywie
doświadczenia traumy oraz jej długotrwałego, destrukcyjnego oddziaływania. Poezja autora
„Maku i pamięci” zostaje tu ujęta nie tylko jako świadectwo Zagłady, lecz także jako przekaz o
szczególnej sile oddziaływania, który przenika podskórne doświadczenie językowe drugiego i
trzeciego pokolenia. Celan jawi się jako „ciało obce” literatury powojennej, element głęboko
wniknięty w jej tkankę, pozornie z nią zrośnięty, a jednak wciąż odsłaniający obszar bolesny i
niezasklepiony. Autorka unika zarówno spetryfikowania Celana jako monolitu odsyłającego wyłącznie do historii Zagłady, jak i redukowania relacji z późniejszymi tekstami do prostych zależności intertekstualnych. Zamiast tego proponuje analizę sposobów, w jakie twórczość Ingeborg Bachmann i Elfriede Jelinek wchodzi w złożoną relację z poezją Celana, ujawniając napięcia i powracające figury żałoby i traumy obecne w austriackim polu kultury po 1945 roku. Istotnym punktem odniesienia staje się Freudowski mechanizm „Nachträglichkeit” (naznaczenia wstecznego), pozwalający opisać procesy opóźnionego działania traumy i jej powtórzeń także po śmierci żydowskiego poety. W tej perspektywie zarówno Celan jak i przychodzące po nim pisarki funkcjonują jako figury niesamowitych „domokrążców”, którzy krążą po austriackiej literaturze, wciąż natrafiając na ślady nieprzepracowanej przeszłości.

Monika Gromala – literaturoznawczyni, eseistka. Badaczka twórczości Paula Celana,
dwudziestowiecznej literatury austriackiej oraz tekstów kultury odpowiadających na
doświadczenie Zagłady. Zainteresowana historiami niesamowitymi. Na Uniwersytet Muri im. Franza Kafki kieruje Pracownią Nekropoetyki.
Autorka książek „Resuscytacje Celana –
strategia widmontologiczna” (Austeria 2018), „Domokrążcy. Celan - Bachmann – Jelinek”
(Austeria 2025) oraz tomu poetyckiego „Matka jest” (WBPiCAK 2021). Mieszka w Wiedniu.
Za „Domokrążców” otrzymała nominację do Nagrody-Stypendium im. Stanisława Barańczaka przyznaną w ramach Poznańska Nagroda Literacka 2026.

Organizacja: Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie Austriackie Forum Kultury / Österreichisches Kulturforum Warschau
Partnerzy: Wydawnictwo Austeria, Uniwersytet Muri im. Franza Kafki
Wsparcie duchowe: Klubojadalnia Młodsza Siostra 🙂

Wtorek 24.02.2026
Galeria Dobra - Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

28/05/2026

Można zgadywać! 🙂

A wkrótce pod naszym szyldem... INGEBORG BACHMANN

📷 Fritz Peyer / wikipedia

28/05/2026

Austriackie uniwersytety protestują przeciwko cięciom finansów na szkolnictwo wyższe.

28/05/2026

A tymczasem w Wydawnictwo Filtry zapowiedź takiego wznowienia Bachmann w przekładzie Krzysztofa Jachimczaka z posłowiem prof. Adama Lipszyca!
ROZMOWA o tej książce i innych planowanych w Polsce wznowieniach Bachmann z udziałem m. in. dr Moniki Gromali i Agnieszki Kowaluk u nas w Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie jesienią!
Macza w tym palce również Wydawnictwo "Od Do"! :)

Ingeborg Bachmann to jedna z najważniejszych figur dwudziestowiecznej literatury austriackiej. Jej twórczość ukształtowała wrażliwość autorów tej miary, co Peter Handke, Elfriede Jelinek, Thomas Bernhard czy Christa Wolf.

📕 „Przypadek F.”, choć niedokończony, uchodzi za jedno z jej największych osiągnięć pisarskich.

🔎 W gęstej od sugestywnych obrazów formie autorka tropi na ulicach Wiednia, w mieszczańskich salonach, gabinetach lekarskich i małżeńskich sypialniach obecność totalitarnej przemocy.

Pokazuje, że nie skończyła się ona wraz z politycznym upadkiem faszyzmu, lecz przetrwała w codziennych relacjach opartych na dominacji i psychicznej opresji.

🖊 Pisarka dokonuje tu również rozliczenia z psychoanalizą, która w jej ujęciu okazuje się nie tyle terapią, ile kolejnym narzędziem służącym do uciszania i szufladkowania kobiet.

📖 Główną bohaterkę, Franziskę, poznajemy w momencie ucieczki przed mężem – szanowanym wiedeńskim psychiatrą, który przez lata systematycznie wmawiał jej chorobę, okradając ją z tożsamości i wpędzając w szaleństwo. Czy podróż na pustynię, poza granice skażonej zbrodniami białego człowieka Europy, przyniesie Franzisce wyzwolenie?

🔥 „Przypadek F.” to subtelna analiza gaslightingu, napisana na długo przed tym, zanim pojęcie to zadomowiło się w naszych umysłach. Przede wszystkim jednak – w swojej fragmentarycznej, rwanej formie – to najpełniejsza literacka opowieść o traumie, jaką kiedykolwiek stworzono.

▪ Tłumaczenie: Krzysztof Jachimczak.

▪ Okładkę zaprojektowała Marta Konarzewska.

Premiera już w czerwcu.

27/05/2026

Pójdziemy na to we wrześniu.
Sandra Hüller jako Bachmann!

27/05/2026

Jest WIDEO z rozmowy o książce Moniki Helfer "Lwie serce" z udziałem:
prof. Arkadiusza Żychlińskiego, dr Justyny Dworczyk i prof. Adama Lipszyca.

LINK w komentarzu.

Monika Helfer "Lwie serce"
przekład: Arkadiusz Żychliński
Wydawnictwo Filtry 2026

„Lwie Serce” jest ostatnią – po „Hałastrze” i „Tatusiu” – częścią bestsellerowej trylogii Moniki Helfer. Tym razem austriacka pisarka tworzy przejmującą elegię dla brata, którego życie i śmierć naznaczyły całą rodzinę. Richard – zecer, fantasta i niepoprawny dziwak – żyje tak, jak chce: w towarzystwie wiernego psa Szamasza, dziewczynki Putzi, wołającej na niego „tato”, trzech niezwykłych kobiet i własnych konfabulacji. Jest postacią jedyną w swoim rodzaju: zachwycającą, nieprzeniknioną, barwną, a zarazem niezwykle kruchą. I to właśnie on stoi w centrum najbardziej intymnej i mrocznej części rodzinnej historii.
Helfer po raz kolejny zachwyca pięknem subtelnej i rytmicznej prozy, w której spotykają się czułość, ironia i melancholia. Pisząc o ekscentrykach, nie próbuje ich wyjaśniać – pozwala, by ich tajemnica nas przyciągała i prowokowała do zadawania pytań. „Lwie Serce” to opowieść o miłości i trudnej sztuce utraty, której uczymy się całe życie.

„Helfer ma niezwykły talent do pisania o ekscentrykach, tak by ich ekscentryczność pozostawała dla nas enigmą i jako taka bez ustanku nas uwodziła. Piękna, rozkołysana proza jej książek – prosta w doborze słów, bardzo skomplikowana w rytmice – konfrontuje nas z zagadkowością poszczególnych postaci, nigdy nie oferując pełnych wyjaśnień i potwierdzonych wersji wydarzeń, raz po raz skręcając w bok lub przerywając opowieść. Dzięki tym doskonale odmierzonym unikom kontakt, w jaki wchodzimy z bohaterami tej prozy naznaczony jest zarówno bliskością, jak i dystansem: jesteśmy tuż przy nich, ale nie możemy się z nimi spoufalić. Cieszymy się ich dziwactwami, kochamy ich, płaczemy po nich, ale nigdy nie rozumiemy ich do końca, tak jak nie rozumie ich sama narratorka.”
Adam Lipszyc

Organizacja: Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Austriackie Forum Kultury, Wydawnictwo Filtry

wt. 12 maja 2026
Galeria Dobra - Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

26/05/2026

Rozmowa online o "Tropikach" Roberta Müllera już w sieci!
Z udziałem Moniki Gromali i Ryszarda Wojnakowskiego (autor przekładu)
Monika Gromala & Ryszard Wojnakowski
LINK W KOMENTARZU.

"Tropiki" Roberta Müllera to jedno z najbardziej intrygujących i wymagających dzieł europejskiego modernizmu. „Świadectwo niemieckiego inżyniera” opublikowane po raz pierwszy w 1915 roku, łączy ekspresjonistyczną intensywność z refleksją nad podróżą, doświadczeniem granicznym i możliwościami ludzkiego poznania. Wyjątkową rangę powieści dostrzegali już współcześni autorowi twórcy, Hermann Hesse i Robert Musil, podkreślając oryginalność i intelektualną śmiałość tego tekstu.

Robert Müller "Tropiki"
Przekład: Ryszard Wojnakowski
Wstęp: Günter Helmes
Wydawnictwo Eperons-Ostrogi 2025

Robert Müller, 1887-1924 – austriacki pisarz, czołowy przedstawiciel ekspresjonizmu i akcjonizmu, dziennikarz i wydawca. Odkryty dopiero pod koniec XX wieku, wydanie dzieł 1990-1997. „Tropiki”, 1915, uchodzą za arcydzieło ekspresjonizmu w prozie. Dla współczesnych czytelników egzemplifikacja tej niezbyt znanej, a zasługującej na uwagę epoki w dziejach literatury.

Ryszard Wojnakowski – tłumacz, redaktor i wydawca literatury niemieckojęzycznej, „wolny strzelec” od 1993 roku. W latach 2000-2020 wydawał serię współczesnej poezji austriackiej Śpiewać to być. Ma również w dorobku liczne przekłady prozy, dramatu i eseistyki, m.in. R. Musila, E. Canettiego, P. Handkego, A. Lerneta-Holenii, F. Herzmanovsky’ego-Orlando, ostatnio D. Wissera. Laureat tłumackich nagród i wyróżnień, m.in. Karl Dedecius Preis, Austriackiej Nagrody Państwowej i Gloria Artis (brązowej).

Monika Gromala – doktora nauk humanistycznych, literaturoznawczyni i eseistka. Badaczka twórczości Paula Celana, dwudziestowiecznej literatury austriackiej oraz tekstów kultury odpowiadających na doświadczenie Zagłady. Zainteresowana historiami niesamowitymi. Na Uniwersytecie Muri im. Franza Kafki kieruje Pracownią Nekropoetyki. Autorka książek "Resuscytacje Celana – strategia widmontologiczna" (Wydawnictwo i Księgarnia Austeria), "Domokrążcy. Celan - Bachmann – Jelinek" (Austeria 2025) oraz tomu poetyckiego "Matka jest" (WBPiCAK 2021). Nominowana do stypendium im. Stanisława Barańczaka w ramach Poznańska Nagroda Literacka 2026. Mieszka w Wiedniu.

Organizacja: Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Polnische Akademie der Wissenschaften - Wien/Polska Akademia Nauk - Wiedeń Stacja Naukowa PAN w Wiedniu
Partnerzy: Wydawnictwo Eperons-Ostrogi, Austriackie Forum Kultury / Österreichisches Kulturforum Warschau

26/05/2026

Polecamy wideo (link w komentarzu) ze spotkania z laureatką Nagrody-Stypendium im . Stanisława Barańczaka Justyną Kulikowską i nominowanymi do tej nagrody Moniką Gromalą i Pawłem Rzewuskim.

Można w nim m.in. posłuchać, patrząc z perspektywy austriackiej, o zasłużonych dla języka i literatury Freudzie, Celanie, Bachmann, Jelinek ale i o twórczości poetyckiej samej Moniki Gromali.

Poznańska Nagroda Literacka
Zamek Czyta
Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu
Austriackie Forum Kultury / Österreichisches Kulturforum Warschau
Ośrodek Kultury Austriackiej UAM/ Österreich-Bibliothek Poznan