Zaczęło się od Darwina …” w pierwszej części poświęcona jest narodzinom i podstawom naczelnej teorii biologii - teorii ewolucji; w drugiej wielorakim aspektom pochodzenia gatunku Homo sapiens. Człowiek jest produktem ewolucji, to pewne, ale jego ewolucyjne losy, przebieg linii rodowej, a także same mechanizmy, które go kształtowały, były – a tym bardziej są – niezwykłe i niepowtarzalne. Ekspozycj
a ma na celu ukazanie niezwykłości tak samej ewolucji życia, jak i procesu kształtowania się istoty ludzkiej – najdoskonalszego jej owocu. Podwójne ojcostwo teorii ewolucji
Teoria ewolucji ma dwóch ojców, Karola Darwina oraz Alfreda R. Wallace’a, którzy niemal jednocześnie i niezależnie od siebie rozwiązali „tajemnicę tajemnic” - jak 150 lat temu mówiono o pochodzeniu gatunków. Obaj byli bardzo barwnymi postaciami. Wnikliwe obserwacje licznych zjawisk przyrodniczych, w trakcie podjętych przez obu uczonych dalekich podróży po świecie, walnie przyczyniły się do narodzin ich poglądów. Dlatego pierwsza część wystawy poprowadzi widza śladami wojaży Darwina i Wallce’a wskazując te „odkrycia”, które pomogły im w sformułowaniu rewolucyjnej teorii. Podążając za Darwinem, opływającym świat na pokładzie okrętu Beagle, widz dotrze m.in. do Patagonii, gdzie zobaczy olbrzymie kości gliptodontów - dalekich kuzynów współczesnych pancerników. Na wulkanicznym Galapagos pozna mechanizmy doboru naturalnego - przyjrzy się żyjącym tu endemicznym gatunkom zwierząt (legwanowi morskiemu, żółwiowi słoniowemu i malutkiej ziębie) i ich niezwykłej umiejętności adaptacji do warunków środowiskowych. Pozna także rośliny drapieżne, których nietypowy sposób odżywania fascynował Darwina jako „błąd natury” potwierdzający to, że mechanizmem świata jest „majsterkowanie”, a nie podążanie za precyzyjnymi regułami stworzenia. Alfred Wallace zabierze zwiedzającego na tropikalne wyspy Archipelagu Malajskiego, którego mali i kolorowi mieszkańcy - gady, owady i ptaki - skrywają tajemnice mimikry, kamuflażu i ubarwienia ochronnego. Widz dowie się tu także czym jest tzw. linia Wallce’a - najważniejsza granica ożywionego świata dzieląca australijską i orientalną krainę biogeograficzną. Ponadto pozna przedziwne zachowania godowe rajskich ptaków oraz zdolności konstruktorskie altanników - doskonałe przykłady silnego w naturze doboru płciowego. Na końcu dowie się co dokładnie podzieliło Darwina i Wallace’a w kwestii pochodzenia człowieka i jego pozycji względem zwierząt i naczelnych. Potomkowie zwycięzców
Homo sapiens ma za sobą 4 miliardy lat historii. W każdym momencie dziejów życia, wśród milionów gatunków, żył zawsze jeden (i tylko jeden), który był naszym bezpośrednim przodkiem. Linia prowadząca od „ojca”/„matki” wszystkich żywych istot na Ziemi (tzw. LUCA) aż do człowieka współczesnego jest ciągła – przez setki milionów lat ani razu się nie skończyła, choć ogromna większość innych linii nie przetrwała. Na drzewie życia można ją przedstawić jako wijącą się zygzakami gałąź, której losy szczególnie dramatycznie widać w momentach wielkich wymierań, gdy „linia ludzka” ocierała się o zagładę. Spośród wszystkich przodków człowieka na wystawie zaprezentowanych zostanie kilkanaście - albo tych o kluczowym znaczeniu, albo takich, z których zachowały się szczególnie cenne i kompletne, lub szczególnie spopularyzowane skamieniałości. Takim „naszym przodkiem” ponad 500 milionów lat temu był niepozorny „robak” ryjący w dnie osadów dennych, w kambrze pływająca w morzu Pikaia, w dewonie pierwsza ryba „wychodząca na ląd” (ichtiostega), w górnym dewonie pierwszy prawdziwy ssak, we wczesnym trzeciorzędzie pierwszy naczelny, potem pierwsza małpa człekokształtna (np. Proconsul), pierwszy hominid („Ardi”), pierwszy australopitek - „Lucy”, aż wreszcie pierwszy przedstawiciel rodzaju Homo. Bohaterom wystawy, zilustrowanym za pomocą rysunków, zdjęć i filmów, towarzyszyć będą rozmaite eksponaty (skamieniałości, czaszki, wyrabiane przez hominidy i ludzi pierwotnych narzędzia) oraz animacje przestawiające ich naturalne, ciągle ewoluujące habitaty. Ostatnia część wystawy wprowadzi do słowniczka zwiedzającego pojęcie ewolucji kulturowej oraz wyjaśni jej znaczenie dla rozwoju człowieka współczesnego na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu tysięcy lat. W tym celu skonfrontuje widza z monumentalną rekonstrukcją malowideł ze znajdującej się na terenie Francji słynnej groty Chauveta – najznakomitszego, znanego nam osiągnięcia człowieka pierwotnego.
