Historia miejscowości Szarbii

01/03/2026

Bojowe Schrony Proszowice wydały broszurę informacyjną przedstawiającą realizowany projekt „Zaginione mogiły I wojny światowej”, w której znalazł się artykuł o cmentarzu wojennym w Szarbii.

17/02/2026

24/11/2025

Rolnik z Szarbii który wyprzedzał swoją epokę - część 2

"Do najwybitniejszych gospodarstw nietylko w Szarbi, ale w całej rozległej okolicy, należy gospodarstwo pana Piotra Marcińskiego. Obszar tego gospodarstwa wynosi 19 m. 115 pr., w czem gruntu ornego 16 m. 69 pr., łąk 1 m. 191 pr., ogrodu owocowego 200 pr., podwórza i dróg 155 pr.
Gleby są częściowo próchniczno gliniaste, częściowo glinkowate, o podglebiu wszędzie przepuszczalnem, marglowatem.
Grunta orne podzielone są na 7 pól, po 2 m. 67 pr., stosuje się następującą kolej obsiewów:
1. ziemniaki, 2) pszenica, 3) żyto, 4) koniczyna w połowie czerwona — w połowie biała, 5) pszenica, 6) żyto, 7) owies.
W zmianowaniu tem p. M. zamierza, zamiast żyta w polu 6 zasadzić buraki pastewne i cukrowe na oborniku, oraz nieco warzyw, w owies zaś w polu 7 ma być wsiewana lucerna chmielowa.
Przy takiej zmianie przybyłoby okopowizny i paszy zielonej i nie byłoby niepotrzebnego nadmiaru słomy, jak to się zdarzało dotychczas. Zwiększona zaś produkcja okopowych wywrze niewątpliwie dodatni wpływ na mleczność krów.
Plony dotychczasowe były następujące: żyta z morga 15 c. m., owsa z morga 15 c. m., jęczmienia z morga 11 c. m., ziemniaków z morga 140 c. m., buraków pastewnych 300 c. m. i więcej.
Osiągnięcie tak wysokich plonów, pomimo dużego obsiewu roślin kłosowych i wadliwego płodozmianu, zawdzięcza się znacznej żyzności gleby oraz starannej uprawie i nawozom pomocniczym, stosowanym w następujących dawkach: pod ziemniaki 100 kg. soli potasowej 30% na mórg, a pod pszenice i żyto superfosfat w ilości 150 kg. na mórg.
Obecnie pod okopowe, oprócz obornika ma się dawać po 2 c. m. superfosfatu na mórg oraz saletrę pogłównie, albo azotniak przed siewem wiosną. Uprawę roli prowadzi się bardzo starannie, podorując ściernie natychmiast po zbiorach, a na zimę pod okopowe, orze się z pogłębiaczem.
Jest to tem konieczniejsze, iż przy bezpośrednim siewie zbóż po sobie, mogłoby łatwo nastąpić zaperzenie roli, co jednak obecnie niema miejsca.
Dzięki więc naturalnym zasobom gleby i silnemu nawożeniu, ów błąd następstwa kłosowych po kłosowych, jakoś się nie zaznacza, ale zato trzeba z wielką pilnością i pośpiechem wykonywać wszelkie uprawy i uprawki.
Z uprawą roli zresztą p. Marciński łatwo daje sobie radę, gdyż utrzymuje aż trzy konie.
Byłby to zbytek i ciężar dla gospodarstwa, gdyby te konie służyły wyłącznie do uprawy roli, potrzebne one jednak były przy sprowadzaniu materjałów budowlanych, a poza tem konie te pracują poza gospodarstwem, odwożąc nabiał z mleczarni i warzywa ze wsi do Krakowa, co zajęło 38 dni w roku — przeto z nich zysk oczywisty, zwłaszcza że można było przy ich pomocy odpowiednio uprawić rolę.

Budynki te do ostatniego roku pozostawiały wiele do życzenia. Dom mieszkalny drewniany, kryty dachówką jest wystarczający, obora i stajnia w roku zeszłym, wybudowana według najnowszych wymagań, stanowi dla inwentarza zdrowe i obszerne pomieszczenie. Pozostałe budynki mają ulec przebudowie. Sad, niezwykle starannie utrzymany, daje dość duży zbiór owoców, chociaż drzewa są za gęsto posadzone."

Gazeta Gospodarska 1926 r.

16/11/2025

"Z lustracji gospodarstw w Szarbi pow. Miechowskiego.
W południowej części pow. miechowskiego, w okolicy Proszowic, na żyznych lessach i czarnozie-mach proszowskich – leży wieś Szarbia. Wieś ta, dzięki zabiegom i staraniom kilku jednostek, wyróżnia się jako nowe ognisko kultury, osiągając już dziś znaczny dobrobyt i coraz lepsze warunki życia. Do najwybitniejszych działaczy w tej wsi należą następujący p. p. Gospodarze: Piotr Marciński ze swoją małżonką, Jan Marciński, Mikołaj Marciński, P. Tomczyk, J. Sobczyk i J. Nowak. Ich to staraniem powstały i są czynne w Szarbi następ. instytucje:
Kółko rolnicze
Spółdzielnia mleczarska
Kasa Stefczyka
Koło młodzieży wiejskiej
Szkoła początkowa
Dom ludowy
Koło gospodyń wiejskich
Zrzeszenia te powstały przeważnie niedawno, a jednak przynoszą już obecnie niemało korzyści zrzeszonym.

Kiedy nie było jeszcze mleczarni spółdziel. gospodarze trzymali krowy liche i źle je żywili, to też dawały one mleka mało, tak, iż nie zawsze starczało na potrzeby domowe. Bydło, tak chowane, nie dawało prawie żadnego dochodu. Obecnie jest inaczej, dzięki niestrudzonym zabiegom Pana Piotra Marcińskiego, powstała w Szarbi mleczarnia spółdzielcza, która wywiera wielce dodatni wpływ na poprawę hodowli bydła. Gospodarze, mając teraz dobry dochód z mleczywa, żywią krowy należycie i starają się usilnie o lepsze mlecznice. Dzięki zaś tym zabiegom, wydajność mleka wzrasta, a w dodatku otrzymuje się dobrą mierzwę, która podnosi zbiory z pól. Mleczarstwo jest więc prawdziwą dźwignią gospodarstwa.
Hasło „w gromadzie siła” znalazło w Szarbi szerokie zastosowanie. Zbiorowym wysiłkiem usuwa się wiele plag i niedomagań, wobec których gospodarz pojedyńczy jest bezradny.
Do takich plag należał lichwiarz. Kasa Stefczyka dała swym członkom dogodny i tani kredyt, oparty na zdrowych zasadach."

Gazeta Gospodarska 1926 r. pierwsza część artykułu

Materiał nadesłany przez Pana Krzysztof Misarski
Dziękujemy

11/11/2025

Piotr Marciński z rodziną na ganku swojego domu.
Zdjęcie z „Gazeta Gospodarska” 1926 r. poprawione przez sztuczną inteligencję.

Niebawem ciekawy artykuł.

23/10/2025

Pierwszowojenny cmentarz w Szarbii

W ostatnich dniach przeprowadzono w Szarbii badania archeologiczne, które miały na celu potwierdzenie istnienia mogiły z poległymi żołnierzami z czasów I wojny światowej.

Zapis o cmentarzu zachował się w dawnej kronice wsi, jednak przez wiele lat pozostawał jedynie wspomnieniem. Teraz, dzięki badaniom, udało się potwierdzić, że na obrzeżach dawnego lasu dworskiego rzeczywiście znajdowało się miejsce spoczynku żołnierzy.

Według lokalnych przekazów teren ten służył także jako miejsce pochówku ofiar epidemii, co dodatkowo podkreśla jego historyczny charakter i znaczenie dla naszej społeczności.

🙏 Gorące podziękowania kierujemy do Bojowe Schrony Proszowice za ogromne zaangażowanie i trud włożony w to przedsięwzięcie.

Dzięki Waszej pasji, wiedzy i determinacji udało się przywrócić pamięć o zapomnianym miejscu spoczynku żołnierzy. Zrobiliście bardzo wiele dla Szarbii — i z pewnością zapiszecie się na trwałe w kartach historii naszej miejscowości.

18/09/2025

15/09/2025

Kasa Stefczyka w Szarbii

Po zakończeniu I wojny światowej mieszkańcy Szarbii szybko podjęli inicjatywę tworzenia własnych instytucji samopomocowych. Już w 1924 roku – a więc cztery lata wcześniej niż w pobliskich Proszowicach – powołano do życia spółdzielnię oszczędnościowo-pożyczkową, czyli lokalną Kasę Stefczyka.

Źródło historyczne
W Czasopiśmie dla Spółek Rolniczych (R. 22, nr 11, listopad 1924) zamieszczono następujące ogłoszenie rejestrowe:

Ogłoszenie
Do rejestru Spółdzielni przy Sądzie Okręgowym w Sosnowcu, Tom II, zapisano dnia 13 listopada 1924 r. następującą Spółdzielnię:
Spółka oszczędności i pożyczek w Szarbi, Spółdzielnia zarejestrowana z nieograniczoną odpowiedzialnością, z siedzibą w Szarbi.
Przedmiotem działalności Spółki było krzewienie oszczędności przez przyjmowanie wkładów, udzielanie członkom kredytu oraz wykonywanie innych czynności mieszczących się w zakresie obrotu pieniężnego.
Udział wynosił 10 zł, płatny gotówką.
Zarząd Spółki stanowili: Piotr Tomczyk, Mikołaj Marciński, Andrzej Sobczyk, Jan Marciński.
Pismo przeznaczone do ogłoszeń: Czasopismo Spółek Rolniczych we Lwowie.
Znaczenie
Powstanie Kasy Stefczyka w Szarbii było częścią szerszego ruchu spółdzielczego, którego celem było uniezależnienie ludności wiejskiej od lichwiarzy i prywatnych pożyczkodawców. Dzięki niewielkim wkładom oraz wzajemnemu zaufaniu mieszkańcy mogli tworzyć wspólny fundusz oszczędności, z którego udzielano tanich pożyczek na potrzeby gospodarstw rolnych i rodzin.
Dalsze losy
W okresie II wojny światowej nastąpiła reorganizacja spółdzielni. W 1940 roku Kasa Stefczyka w Szarbii, wraz z sześcioma innymi kasami (w Kowali, Klimontowie, Koniuszy, Pałecznicy i Gruszowie), została przyłączona do Banku Ziemi Proszowickiej.


źródło: bsproszowice.com.pl/historia
polona.pl

11/09/2025

Mapa dróg i ich stan w byłym powiecie miechowskim w 1934 roku

W 1934 roku niemal wszystkie drogi w naszej okolicy miały nawierzchnię gruntową. Wyjątek stanowiła gminna droga pomiędzy Posądzą a Wierzbnem, utwardzona (na mapie oznaczona kolorem czerwonym), oraz droga wojewódzka łącząca Proszowice z Krakowem.
W samej Szarbii zwraca uwagę brak drogi prowadzącej do Wierzbna i Żydowa. Również droga z Glewca do Karwina przebiegała wówczas nieco inaczej niż obecnie.

Źródło: https://polona.pl/item-view/6dc83947-16e2-4aeb-a46e-7c9cbb57829b?page=0

10/09/2025

KGW w Szarbii pierwszym kołem w dawnym powiecie miechowskim i jednym z pierwszych w Polsce.
Poniżej tekst z 1937 r.

"Na wystawie Rolniczo – Przetwórczej w Miechowie będzie również szeroko uwzględniany dział gospodarstwa kobiecego i dorobek prac Kół Gospodyń Wiejskich ze wszystkich pięciu powiatów, biorących udział w Wystawie. Na pierwszy plan tego regionu wysuwa się powiat miechowski, gdzie powstały jedne z pierwszych po wojnie Koła Gospodyń Wiejskich (praće tę zapoczątkowała wieś Szarbia w roku 1924). Działalność K.G.W. stopniowo obejmowała dalsze 4 powiaty: t.j. pińczowski, włoszczowski, olkuski i jędrzejowski i dziś na terenie pięciu powiatów pracuje 137 Kół..."

Biuletyn Kieleckiej Izby Rolniczej, Wojewódzkiego Towarzystwa Organizacyj i Kółek Rolniczych, Wojewódzkiej Organizacji Kół Gospodyń Wiejskich R. 2, nr 6 (15 maja 1937)

08/09/2025

Nowa „Spółka mleczarska” w Szarbii

W roku 1924 w Szarbii zarejestrowano nową spółkę mleczarską, powołaną z inicjatywy miejscowych rolników. Jej celem było wspólne przetwarzanie mleka oraz organizacja zbytu produktów nabiałowych.
Pierwszy zarząd tworzyli: Piotr Marciński, Wojciech Bogacz i Andrzej Sobczyk.

Czasopismo dla Spółek Rolniczych = Časopis' dlâ Spìlok Rìl'ničih R. 22, nr 11 (listopad 1924)

„Ogłoszenie.
Do tomu II. rejestru Spółdzielni przy Sądzie okręgowym w Sosnowcu zapisano dnia 29. października 1924 r. następującą Spółdzielnię:

122. „Spółka mleczarska w Szarbi – Spółdzielnia z ogr. odpow. z siedzibą w Szarbi, gm. Wierzbno. Odpowiedzialność członka za zobowiązania Spółdzielni jest trzykrotna w stosunku do zadeklarowanych udziałów. Przedmiotem Przedsiębiorstwa Spółki jest wspólne przerabianie i spieniężanie mleka, tudzież wspólna sprzedaż jaj. Udział wynosi 15 Zł, i może być wpłacony od razu lub w 12-tu ratach miesięcznych. Pierwsza rata winna być wpłacona przy przystąpieniu do Spółdzielni. Do Zarządu zostali wybrani: Piotr Marciński, Wojciech Bogacz i Andrzej Sobczyk. Czas trwania nieograniczony. Do ogłoszeń przeznaczono „Czasopismo Spółek rolniczych” we Lwowie. Rokiem obrachunkowym jest rok kalendarzowy. Zarząd składa się z 3-ch członków. Firmę Spółki podpisuje pod pieczęcią 2-ch członków Zarządu. Zatwierdzenia Rady nadzorczej wymagają uchwały zarządu w granicach określonych przez Walne Zebranie i sposobu lokowania zbywających funduszów, likwidację i postępowanie upadłościowe przeprowadza się według przepisów ustawy o Spółdzielniach i ustaw ogólnych.

Sąd okręgowy w Sosnowcu

Sosnowiec, 14 listopada 1924 r. „

09/08/2025

Nowe oświetlenie solarne przy drodze Szarbia - Glew
7.08.2025 r.