https://www.facebook.com/950795608108514/

VS-4: Vedanta - Sanskriti Sabha Sanatana Samaj, Sindh Agriculture University, Tando Jam (2026)

09/07/2026

सनातन धर्म में मृतक को स्नान — प्राचीन पोस्टमार्टम विज्ञान
सनातन धर्म में मृतक को स्नान कराने की सामाजिक एवं वैज्ञानिक पृष्ठभूमि तथा वर्तमान समय के अनुसार परिवर्तन की आवश्यकता
1: सामाजिक एवं वैज्ञानिक पृष्ठभूमि
i) मृतक को स्नान कराने का उद्देश्य यह है कि उसे सम्मान और आदर के साथ उसकी अंतिम यात्रा के लिए विदा किया जाए।
ii) स्वच्छता (शुद्धि) का ध्यान रखना ताकि कीटाणुओं आदि से परिवार और संबंधियों की सुरक्षा हो सके।
iii) इसका एक विशेष वैज्ञानिक उद्देश्य भी था। प्राचीन काल में कुछ जिम्मेदार और जानकार व्यक्ति स्नान के दौरान मृतक के शरीर का बारीकी से निरीक्षण करते थे। यह एक प्रकार का प्रारंभिक पोस्टमार्टम होता था, जिससे यह पता लगाया जा सके कि मृत्यु स्वाभाविक है या उसमें हिंसा, हत्या अथवा किसी षड्यंत्र का तत्व शामिल है। इस प्रकार यह सामाजिक बुराइयों की रोकथाम का भी एक माध्यम था।
2: वर्तमान में प्रचलित अनावश्यक रस्में और मृतक का अनादर
i) मृतक को मिट्टी (चाइना मिट्टी) से स्नान कराना शास्त्रों में कहीं भी वर्णित नहीं है। पहले के समय में साबुन और शैंपू उपलब्ध न होने के कारण मिट्टी का उपयोग किया जाता था।
ii) आज भी स्नान कराने के लिए वही पुरानी विधि अपनाई जाती है, जिसमें ईंटों के सहारे लकड़ी का तख्ता रखकर मृतक को उस पर लिटाया जाता है। इससे शरीर को अनावश्यक रूप से अधिक हिलाना-डुलाना पड़ता है।
iii) मृतक के शरीर के बाल संवारने तथा मिट्टी लगाने के लिए परिवार, रिश्तेदारों तथा छोटे-बड़े लोगों की भीड़ एकत्र हो जाती है, और यह माना जाता है कि इस कार्य में भाग लेना पुण्य है। जबकि इससे मृतक की गरिमा प्रभावित होती है। वास्तविक पुण्य मृतक का अंतिम दर्शन करना, अंतिम संस्कार में सम्मिलित होना तथा दिवंगत आत्मा की शांति के लिए प्रार्थना करना है।
3: वर्तमान समय में परिवर्तन की आवश्यकता
i) मृतक को स्नान कराने के लिए ऐसी कुर्सी की व्यवस्था की जाए जिसे पीछे की ओर झुकाया जा सके। पंचायत ऐसी दो-तीन कुर्सियाँ स्थायी रूप से उपलब्ध रख सकती है।
ii) स्नान के लिए साबुन और शैंपू का उपयोग किया जाए।
iii) मृतक को केवल तीन या चार वयस्क व्यक्ति बंद कमरे में स्नान कराएँ, बाल व्यवस्थित करें और कफ़न (काई) तैयार करें।
iv) धर्म के अनुसार गंगाजल, तुलसी के पत्ते और शालग्राम शिला का उपयोग किया जाए। इसी प्रकार जहाँ मृतक को रखा जाए वहाँ पवित्रता के लिए गाय के गोबर का लेप करने की परंपरा भी विद्यमान है।
नोट - यदि किसी निकट संबंधी के आने की प्रतीक्षा करनी हो, तो कफ़न दो से तीन घंटे पहले तैयार करके मृतक को घर के खुले आँगन में छायादार स्थान पर रखा जाए, ताकि स्त्री-पुरुष सभी अपने प्रियजन का शांतिपूर्वक अंतिम दर्शन कर सकें। धर्म के अनुसार मृतक को एक निश्चित दिशा में सिर और पैर रखकर लिटाने की परंपरा का भी पालन किया जाए। निर्धारित समय पर मृतक को अंतिम यात्रा के लिए श्मशान घाट तक पहुँचाने हेतु एम्बुलेंस या शव वाहन का उपयोग किया जाए। निस्संदेह कंधा देना पुण्य का कार्य है, किंतु श्मशान घाट में मृतक का अंतिम दर्शन करना, अंतिम संस्कार में सम्मिलित होना, भगवान से दिवंगत आत्मा की मुक्ति और शांति के लिए प्रार्थना करना तथा शोकाकुल परिवार के दुःख में सहभागी होना भी उतना ही बड़ा पुण्य है।
Moolchand Malhi

09/07/2026

Bathing the Deceased in Sanatan Dharma — An Ancient Form of Post-Mortem Science
The Social and Scientific Background of Bathing the Deceased in Sanatan Dharma, and the Need for Change in the Modern Era
1. Social and Scientific Background
i) The purpose of bathing the deceased is to ensure that they are sent on their final journey with dignity, honor, and respect.
ii) To maintain cleanliness (purification) so that family members and relatives are protected from germs and possible sources of infection.
iii) There was also a specific scientific purpose. In ancient times, a few responsible and knowledgeable individuals carefully examined the body while bathing the deceased. This served as an early form of post-mortem examination to determine whether the death was natural or whether it involved violence, murder, or foul play. In this way, the practice also helped prevent social crimes and injustices.
2. Present-Day Unnecessary Rituals and Disrespect to the Deceased
i) Bathing the deceased with clay (China clay) is not prescribed anywhere in the Hindu scriptures. In earlier times, clay was used because soap and shampoo were not available.
ii) Even today, the same traditional method is often followed, in which a wooden plank is supported on bricks and the deceased is laid upon it. This results in unnecessary movement of the body during the bathing process.
iii) Family members, relatives, and people of all ages often gather while the deceased's body hair is groomed and clay is applied, believing that participating in this process earns religious merit (punya). However, this may compromise the dignity of the deceased. The true act of merit is to pay one's final respects, participate in the last rites, and pray for the peace of the departed soul.
3. The Need for Change in the Modern Era
i) A reclining chair designed for bathing the deceased should be arranged. The local Panchayat may permanently keep two or three such chairs available for community use.
ii) Soap and shampoo should be used for bathing the deceased.
iii) Only three or four adult individuals should bathe the deceased in a private room, groom the hair, and prepare the shroud (kafan/kai).
iv) In accordance with Hindu tradition, Ganga water, Tulsi leaves, and the Shaligram stone should be used. Likewise, the traditional practice of applying a coating of cow dung to the place where the deceased is laid, as a symbol of ritual purity, may also be observed.
Note: If the arrival of a close relative is awaited, the shroud should be prepared two to three hours in advance, and the deceased should be placed in a shaded area of the open courtyard so that both men and women may peacefully pay their final respects. According to tradition, the deceased should be laid with the head and feet oriented in the prescribed direction. At the appointed time, an ambulance or hearse should be used to transport the deceased to the cremation ground for the final journey. While carrying the bier on one's shoulders is considered a virtuous act, it is equally meritorious to offer a final farewell at the cremation ground, participate in the last rites, pray to God for the liberation and peace of the departed soul, and share in the grief of the bereaved family.
Moolchand Malhi

09/07/2026

سناتن دھرم میں میت کو غسل — قدیم پوسٹ مارٹم سائنس
سناتن دھرم میں میت کو غسل دینے کا سماجی اور سائنسی پس منظر، اور موجودہ دور کے مطابق تبدیلی کی ضرورت
نمبر 1: سماجی اور سائنسی پس منظر:
الف: میت کو غسل دینے کا مقصد یہ ہے کہ اسے عزت و احترام کے ساتھ اس کی آخری منزل تک پہنچایا جائے۔
ب: صفائی (شدھی) کا خیال رکھا جائے تاکہ جراثیم وغیرہ سے گھر والوں اور عزیز و اقارب کو محفوظ رکھا جا سکے۔
ج: ایک خاص سائنسی مقصد بھی تھا۔ قدیم زمانے میں چند ذمہ دار اور باخبر افراد غسل کے دوران میت کے جسم کا باریک بینی سے معائنہ کرتے تھے، جو ایک طرح کا ابتدائی پوسٹ مارٹم ہوتا تھا، تاکہ معلوم کیا جا سکے کہ موت طبعی ہے یا اس میں تشدد، قتل یا کسی سازش کا عنصر شامل ہے۔ اس طرح یہ سماجی برائیوں کی روک تھام کا بھی ایک ذریعہ تھا۔
نمبر 2: موجودہ غیر ضروری رسومات اور میت کی بے حرمتی:
الف: میت کو میٹ (چائنا مٹی) سے غسل دینا شاستروں میں کہیں بھی درج نہیں ہے۔ پہلے زمانے میں صابن اور شیمپو دستیاب نہ ہونے کی وجہ سے مٹی استعمال کی جاتی تھی۔
ب: آج بھی غسل دینے کے لیے وہی پرانا طریقہ اختیار کیا جاتا ہے، یعنی اینٹوں کے سہارے ایک لکڑی کا تختہ رکھ کر میت کو اس پر لٹایا جاتا ہے، جس سے جسم کو غیر ضروری طور پر زیادہ حرکت دی جاتی ہے۔
ج: میت کے شاریرک بال بنانے اور مٹی ملنے کے لیے گھر والوں، عزیزوں اور چھوٹے بڑے افراد کا ہجوم جمع ہو جاتا ہے، اور یہ تصور کیا جاتا ہے کہ اس عمل میں شریک ہونا نیکی (پُنّ) ہے، جبکہ اس سے میت کی بے حرمتی ہوتی ہے۔ اصل پُنّ میت کا آخری دیدار کرنا، آخری رسومات میں شریک ہونا اور مرحوم کی آتما کی شانتی کے لیے دعا (پرتھنا) کرنا ہے۔
نمبر 3: موجودہ دور میں تبدیلی کی ضرورت:
الف: میت کو غسل دینے کے لیے ایسی کرسی کا انتظام کیا جائے جو پیچھے کی طرف جھکائی جا سکے۔ پنچایت ایسی دو تین کرسیاں مستقل طور پر رکھ سکتی ہے۔
ب: غسل کے لیے صابن اور شیمپو استعمال کیے جائیں۔
ج: میت کو صرف تین یا چار بالغ افراد بند کمرے میں غسل دیں، بال درست کریں اور کفن (کائی) تیار کریں۔
د: دھرم کے مطابق گنگا جل، تلسی کے پتے اور شالگرام پتھر کا استعمال کیا جائے۔ اسی طرح جس جگہ میت کو رکھا جائے وہاں پاکیزگی کے لیے گائے کے گوبر کا لیپ کرنے کی روایت بھی موجود ہے۔
نوٹ: اگر کسی عزیز رشتہ دار کے پہنچنے کا انتظار ہو تو کفن دو سے تین گھنٹے پہلے تیار کر کے میت کو گھر کے کھلے صحن میں سایہ دار جگہ پر رکھا جائے تاکہ مرد و خواتین سب اپنے پیارے کا سکون سے آخری دیدار کر سکیں۔ دھرم کے مطابق میت کو مخصوص سمت میں سر اور پاؤں رکھ کر لٹایا جاتا ہے، اس روایت کا بھی خیال رکھا جائے۔ مقررہ وقت پر میت کو آخری سفر کے لیے شمشان گھاٹ تک پہنچانے کے لیے ایمبولینس یا میت گاڑی استعمال کی جائے۔ بے شک کندھا دینا نیکی کا کام ہے، لیکن شمشان گھاٹ میں میت کا آخری دیدار کرنا، آخری رسومات میں شریک ہونا، بھگوان سے مرحوم کی آتما کی نجات اور شانتی کے لیے دعا کرنا، اور سوگوار خاندان کے غم میں شریک ہونا بھی اتنی ہی بڑی نیکی ہے۔
Moolchand Malhi

09/07/2026

سناتن ڌرم ۾ مرتڪ شرير کي اشنان - قديمي پوسٽ مارٽم سائنس
سناتن ڌرم ۾ مرتڪ شرير کي اشنان ڪرائڻ جي سماجي ۽ سائنسي پس منظر ۽ موجوده دور جي نسبت پريورتن جي ضرورت:
نمبر ھڪ: سماجي ۽ سائنسي پس منظر
الف- اشنان ڪرائڻ جو مقصد پارٿڪ شرير کي عزت ۽ احترام سان منزل تائين پھچائڻ۔
ب- شڌي يعني صفائي جو ڌيان رکڻ ته جيئن جراثيم وغيره کان گھر ڀاتين ۽ عزيزن کي بچائي سگھجي۔
ٻ- خاص سائنسي مقصد: اڳي چند ذميوار ۽ ڄاڻو ماڻهو اشنان مھل پارٿڪ شرير جي چڱي ريت چڪاس يعني پوسٽ مارٽم ڪندا ھئا ته مرتيو قدرتي ٿي آھي يا ڪا تشدد يا شازش جو عنصر شامل آهي ۽ ايئن سماجي برائي کي روڪڻ جو ھڪ طريقو به ھيو۔
موجوده غير ضروري رسمون ۽ پارٿڪ شرير جي بي حرمتي : نمبر ٻه
الف- ميٽ سان اشنان ڪرائڻ شاستر ۾ ڪٿي به لکيل ناھي. اڳي صابڻ ۽ شيمپو نه ھئڻ جي ڪري ميٽ استعمال ٿيندو ھو۔
ب- اشنان لاءِ اھو ئي پراڻو طريقو يعني سرن جي ڍڳ تي ھڪ ڪاٺ جو تختو ۽ مرتڪ شرير کي گھڻو گهليو وڃي ٿو۔
ٻ- شرير جا وار ٺاهڻ ۽ ميٽ ملڻ لاءِ گھر ڀاتين ۽ عزيزن، ننڍن وڏن جو ھجوم ڪٺو ٿيندو آهي، ۽ اھو تصور ته شامل ٿي پڃ ٿئي ٿو.جڏھن ته ان سان مرتڪ شرير جي تذليل ٿئي ٿي۔ اصل پڃ مرتڪ جو آخري ديدار، ڪرياڪرم ۾ شرڪت ۽ سرڳواسي جي آتما جي شانتي لاءِ پرارٿنا ۾ آھي۔
نمبر ٽي: موجوده دور ۾ پريورتن جي ضرورت:
الف- وھنجارڻ لاءِ ھڪ پويان جھڪڻ واري ڪرسي جو احتمام ڪيو وڃي. ٻه ٽي اھڙيون ڪرسيون پنچائتي ٺھرائي رکي ڇڏجن۔
ب- وھنجارڻ لاءِ صابڻ ۽ شيمپو استعمال ڪيو وڃي۔
ٻ- مرتڪ شرير کي ٽي چار ڄڻا بالغ، بند ڪمري ۾ شرير جا وار ٺاهي، وهنجاري ۽ ڪائي تيار ڪن۔
ڀ- ڌرم مطابق گنگا جل، تلسي پن ۽ سالگرام پٿر جو استعمال آھي. ۽ مرتڪ شرير کي جتي رکبو آهي اتي شڌي لاءِ ڳئون جي ڇيڻي جو ليپو ڏيڻ جي وڌي آهي۔
نوٽ: ڀل ڪنھن عزيز رشتيدار جي پھچڻ جو انتظار ھجي. ڪائي ٻه ٽي ڪلاڪ اڳ ۾ تيار ڪري، ٻاھر وڏي اڱڻ ۾ ڇانھ ۾ ديدار لاءِ رکجي، جيئن ھرڪو مرد توڙي عورتون پنھنجي پياري جو آرام سان آخري ديدار ڪري سگھن. ڌرم مطابق پارٿڪ شرير کي سر ۽ پير خاص طرف ڪري رکيو ويندو آهي، اھا وڌي پوري ڪئي وڃي. ڏنل وقت تي پارٿڪ شرير کي آخري سفر لاءِ منزل تائين پهچائڻ لاءِ ميت گاڏي يا ايمبولينس جو استعمال ڪيو وڃي. بيشڪ ڪلھو ڏيڻ پڃ آھي پر شمشان گهاٽ ۾ مرتڪ جو ديدار، ڪرياڪرم ۾ شرڪت ۽ ڀڳوان کان پارٿڪ شرير جي آتما جي سرڳ لاءِ پرارٿنا ۽ پونيئرن سان ڏک ونڊڻ ۾ به اھو ئي پڃ آھي۔
Moolchand Malhi

27/06/2026

**लाहौर, पंजाब में संस्कृत और हिंदी (सिंध में क्यों नहीं?)**
लाहौर यूनिवर्सिटी ऑफ मैनेजमेंट साइंसेज़ (LUMS) ने संस्कृत और हिंदी में डिग्री कार्यक्रम शुरू किए हैं। प्रोफेसर शाहिद रशीद LUMS में संस्कृत पढ़ाते हैं। उनका एक साक्षात्कार BBC News (سابق انجینیئر جو لاہور میں سنسکرت زبان سکھاتا ہے: ’لوگوں کا خیال تھا کہ اس سے دنیاوی فائدہ ہے نہ دینی‘ - BBC News اردو) में भी प्रकाशित हुआ है।
अल्फ्रेड कूपर वूल्नर (1876–1936), जो पंजाब विश्वविद्यालय के पूर्व कुलपति (1928–1936) थे और जिनकी प्रतिमा विश्वविद्यालय के बाहर स्थापित है, संस्कृत के एक प्रतिष्ठित विद्वान थे। उनके द्वारा संकलित संस्कृत की 200 से अधिक पुस्तकों और शास्त्रों का संग्रह पंजाब विश्वविद्यालय में सुरक्षित है, जिससे हम शैक्षणिक लाभ प्राप्त कर सकते हैं।
प्रोफेसर शाहिद रशीद ने वूल्नर का उदाहरण देते हुए कहा कि संस्कृत, हिंदी और अन्य क्षेत्रीय भाषाओं से हमारा प्राचीन संबंध रहा है, जो हमारी परंपराओं, रीति-रिवाजों और संस्कृति को उजागर करता है। उनका "संस्कृत समुदाय" बनाने का सपना एक सराहनीय विचार है, जो सिंधी, उर्दू और अन्य भाषाओं के विकास में योगदान देगा। उन्होंने यह भी कहा कि किसी भाषा को "दूसरों की" या "विदेशी" भाषा मानना एक पूर्वाग्रह है, जिससे बचना चाहिए।
हाल ही में सिंध के शिक्षा मंत्री, सैयद सरदार अली शाह ने स्कूलों के पाठ्यक्रम में संस्कृत और हिंदी को शामिल करने की मंजूरी दी है। इन विषयों को सिंध विश्वविद्यालय और अन्य विश्वविद्यालयों के भाषा विभागों में डिग्री पाठ्यक्रमों के रूप में भी शुरू किया जा सकता है। सिंधी भाषा की जड़ें संस्कृत से जुड़ी हुई हैं। सैयद सरदार अली शाह न केवल इंजीनियरिंग स्नातक हैं, बल्कि साहित्य में भी गहरी रुचि रखते हैं और क्षेत्रीय भाषाओं तथा संस्कृति के महत्व को भली-भांति समझते हैं। इसके अतिरिक्त, वे सिंध सरकार में संस्कृति मंत्री के रूप में भी कार्य कर चुके हैं।
Moolchand Malhi

27/06/2026

**لاہور، پنجاب میں سنسکرت اور ہندی (سندھ میں کیوں نہیں؟)**

لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز (لمز) نے سنسکرت اور ہندی میں ڈگری پروگرام شروع کیے ہیں۔ پروفیسر شاہد رشید لمز میں سنسکرت پڑھاتے ہیں۔ ان کا ایک انٹرویو بی بی سی نیوز (بتاریخ 26 جون 2026) میں بھی شائع ہو چکا ہے۔

الفریڈ کوپر وولنر (1876–1936)، جو پنجاب یونیورسٹی کے سابق وائس چانسلر (1928–1936) تھے اور جن کا مجسمہ یونیورسٹی کے باہر نصب ہے، سنسکرت کے ممتاز عالم تھے۔ ان کے جمع کردہ سنسکرت کے 200 سے زائد کتب اور مذہبی صحائف کا ذخیرہ پنجاب یونیورسٹی میں موجود ہے، جس سے ہم علمی فائدہ حاصل کر سکتے ہیں۔

پروفیسر شاہد رشید نے وولنر کی مثال دیتے ہوئے کہا کہ سنسکرت، ہندی اور دیگر علاقائی زبانوں کے ساتھ ہمارا صدیوں پرانا تعلق ہے، جو ہماری روایات، رسوم اور ثقافت کی عکاسی کرتا ہے۔ ان کا خواب ایک "سنسکرت کمیونٹی" قائم کرنا ہے، جو سندھی، اردو اور دیگر زبانوں کی ترقی میں اہم کردار ادا کرے گی۔ انہوں نے مزید کہا کہ کسی زبان کو "دوسروں کی" یا "غیر ملکی" زبان سمجھنا ایک تعصب ہے، جس سے اجتناب کرنا چاہیے۔

حال ہی میں وزیر تعلیم سندھ، سید سردار علی شاہ نے اسکولوں کے نصاب میں سنسکرت اور ہندی شامل کرنے کی منظوری دی ہے۔ یہ مضامین سندھ یونیورسٹی اور دیگر جامعات کے شعبہ ہائے زبان میں ڈگری پروگرام کے طور پر بھی متعارف کرائے جا سکتے ہیں۔ سندھی زبان کی جڑیں سنسکرت سے ملتی ہیں۔ سید سردار علی شاہ نہ صرف انجینئرنگ کے گریجویٹ ہیں بلکہ ادب سے بھی گہری دلچسپی رکھتے ہیں اور علاقائی زبانوں اور ثقافت کی اہمیت کو بخوبی سمجھتے ہیں۔ اس کے علاوہ وہ سندھ حکومت میں وزیرِ ثقافت کے طور پر بھی خدمات انجام دے چکے ہیں۔

Moolchand Malhi

27/06/2026

**لاهور، پنجاب ۾ سنسڪرت ۽ هندي (سنڌ ۾ ڇو نه؟)**

لاهور يونيورسٽي آف مينيجمينٽ سائنسز (لمز) سنسڪرت ۽ هندي ۾ ڊگري پروگرام شروع ڪيا آهن. پروفيسر شاهد رشيد لَمز ۾ سنسڪرت پڙهائين ٿا. سندن هڪ انٽرويو بي بي سي نيوز (بتاريخ ۲٦ جون ۲۰۲٦) ۾ پڻ شايع ٿيو آهي۔

الفريڊ ڪوپر وولنر (1876–1936)، جيڪو پنجاب يونيورسٽي جو اڳوڻو وائيس چانسلر (1928–1936) رهيو ۽ جنهن جو مجسمو يونيورسٽي جي ٻاهران نصب آهي، سنسڪرت جو وڏو عالم هو. سندس گڏ ڪيل سنسڪرت جي 200 کان وڌيڪ ڪتابن ۽ مذهبي صحيفن جا مجموعا پنجاب يونيورسٽي ۾ موجود آهن، جن مان اسان علمي فائدو حاصل ڪري سگهون ٿا۔

پروفيسر شاهد رشيد، وولنر جي مثال ڏيندي چيو ته سنسڪرت، هندي ۽ ٻين علائقائي ٻولين سان اسان جو پراڻو تعلق رهيو آهي، جيڪو اسان جي روايتن، رسمن ۽ ثقافت کي ظاهر ڪري ٿو. سندن خواب آهي ته هڪ "سنسڪرت ڪميونٽي" قائم ڪئي وڃي، جيڪا سنڌي، اردو ۽ ٻين ٻولين جي ترقي ۽ واڌاري ۾ اهم ڪردار ادا ڪندي. هن وڌيڪ زور ڏيندي چيو ته ڪنهن به ٻولي کي "ٻين جي" يا "پرڏيهي" ٻولي سمجهڻ هڪ تعصب آهي، جنهن کان پاسو ڪرڻ گهرجي۔

تازو، سنڌ جي تعليم واري وزير سيد سردار علي شاهه اسڪولن جي نصاب ۾ سنسڪرت ۽ هندي شامل ڪرڻ جي منظوري ڏني آهي. اهي مضمون سنڌ يونيورسٽي ۽ ٻين يونيورسٽين جي ٻولين جي شعبن ۾ ڊگري ڪورسن طور پڻ متعارف ڪرائي سگهجن ٿا. سنڌي ٻولي جون پاڙون سنسڪرت سان ڳنڍيل آهن. سيد سردار علي شاهه نه رڳو انجنيئرنگ جا گريجوئيٽ آهن، پر ادب سان به گهري دلچسپي رکن ٿا ۽ علائقائي ٻولين ۽ ثقافت جي اهميت کي چڱيءَ ريت سمجهن ٿا. ان کان علاوه، هو سنڌ حڪومت ۾ ثقافت واري وزير طور پڻ خدمتون سرانجام ڏئي چڪا آهن۔

Moolchand Malhi

27/06/2026

Sanskrit & Hindi in Lahore, Punjab (Why not in Sindh?)
Lahore University of Management Sciences (LUMS) has started degree programs in Sanskrit and Hindi. Professor Shahid Rasheed teaches Sanskrit at LUMS. His interview published at BBC News, 26 jUNE, 2026 (سابق انجینیئر جو لاہور میں سنسکرت زبان سکھاتا ہے: ’لوگوں کا خیال تھا کہ اس سے دنیاوی فائدہ ہے نہ دینی‘ - BBC News اردو). Alfred Cooper Woolner (1876-1936) Ex-Vice Chancellor of University of Punjab (1928-1936), whose statue is located outside the university, was a Sanskrit Scholar. There are over 200 books and scripture collections in Sanskrit in UoP by him and we can get benefits. Citing his example, Prof. Shahid emphasized that we have old relationship with Sanskrit and Hindi and other regional languages that reveals our traditions, customs and culture. His dream to build a “Sanskrit Community” is a great idea and will contribute to the development and progress of our languages including Sindhi and Urdu. Looking at a language as other’s or foreign language is a prejudice and we should avoid such practice, he further emphasized.
Recently, Minister of Education, Syed Sardar Ali Shah has approved the inclusion of Sanskrit and Hindi in school syllabus. These subjects may be included as degree courses in the language departments of Sindh University and other Universities. Sindhi language has its roots in Sanskrit. He is not only engineering graduate but a man of literature understands quite well the importance of regional languages and culture. Moreover, he remained the minister of culture in Sindh cabinet.
Moolchand Malhi

09/06/2026

June 11 & 12 International Days of Play & against child labor:
11 और 12 जून बच्चों के खेल के अंतरराष्ट्रीय दिवस और बाल श्रम के खिलाफ दिवस हैं।
यह बहुत सही कहा गया है कि “सिर्फ काम और कोई खेल नहीं, तो जैक (बचा) एक नीरस व्यक्ति बन जाता है।” बच्चों के जीवन में खेल बहुत महत्वपूर्ण है क्योंकि यह उनकी मासूमियत को बनाए रखता है और साथ ही बच्चे के मस्तिष्क के उस हिस्से को विकसित करता है जो जटिल समस्याओं और परिस्थितियों से निपटने में मदद करता है।
जबकि बच्चों को परिवार का पालन-पोषण करने के लिए काम में लगाना न केवल उनकी मासूमियत छीन लेता है, बल्कि उन्हें समय से पहले अपरिपक्व जिम्मेदार बना देता है।
शिक्षा और परिवार नियोजन बच्चों की समस्याओं को दूर करने के लिए बहुत महत्वपूर्ण हैं।
It’s very well said that only work and no play make Jack a dull boy. Play is important in children’s life to preserve their innocence and simultaneously help the development in part of child’s brain involved in dealing with complexities and problems.
Whereas putting children in work force to earn to rear the family not only takes away the child’s innocence but makes one immature responsible.
Education and family planning are important to overcome the children’s problems.

09/06/2026

۔11 ۽ 12 جون: ٻارن جي راند جي عالمي ڏينهن ۽ ٻارن جي مزدوري خلاف ڏينهن آهن
چيو وڃي ٿو ته “صرف ڪم ۽ ڪا به راند نه ڪرڻ سان جئڪ (ٻار) هڪ بيزوق شخص بڻجي وڃي ٿو۔”
ٻارن جي زندگيءَ ۾ راند تمام ضروري آهي، ڇو ته اها سندن معصوميت کي برقرار رکي ٿي ۽ گڏوگڏ ٻار جي دماغ جي اُن جي واڌ ڪري ٿي جيڪو مسئلن ۽ پيچيدگين کي حل ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو۔ جڏهن ته ٻارن کي خاندان جي خرچ هلائڻ لاءِ ڪم جي دنيا ۾ شامل ڪرڻ نه صرف سندن معصوميت کي ختم ڪري ٿو، پر انهن کي وقت کان اڳ غير پختو ذميوار به بڻائي ڇڏي ٿو۔
تعليم ۽ خانداني منصوبابندي ٻارن جي مسئلن کي حل ڪرڻ لاءِ تمام اهم آهن۔

11 اور 12 جون بچوں کے کھیل کے عالمی دن اور بچوں کی مزدوری کے خلاف دن ہیں۔
یہ بہت خوب کہا گیا ہے کہ “صرف کام اور کوئی کھیل نہیں، تو جیک (بچہ) ایک بے رونق انسان بن جاتا ہے۔” بچوں کی زندگی میں کھیل بہت اہم ہے کیونکہ یہ ان کی معصومیت کو برقرار رکھتا ہے اور ساتھ ہی بچے کے دماغ کے اس حصے کی نشوونما میں مدد دیتا ہے جو پیچیدہ مسائل اور مشکلات سے نمٹنے میں کردار ادا کرتا ہے۔
جبکہ بچوں کو خاندان کی کفالت کے لیے مزدوری میں لگانا نہ صرف ان کی معصومیت چھین لیتا ہے بلکہ انہیں وقت سے پہلے غیر پختہ ذمہ دار بنا دیتا ہے۔
تعلیم اور خاندانی منصوبہ بندی بچوں کے مسائل پر قابو پانے کے لیے بہت اہم ہیں۔

VS-4: Vedanta - Sanskriti Sabha Sanatana Samaj

09/07/2026

09/07/2026

09/07/2026

09/07/2026

27/06/2026

27/06/2026

27/06/2026

27/06/2026

09/06/2026

09/06/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category