11/05/2026
“Ako si Master Sergeant Luis Marmol ng Philippine Marines… at hanggang ngayon, sariwa pa rin sa isip ko ang impiyernong dinaanan namin sa Matanog, Maguindanao noong April 29, 2000.”
Isa ako noon sa Force Recon Marines na ipinadala laban sa malaking pwersa ng M**F 309 Brigade. Akala ng marami, simpleng operasyon lang iyon. Pero pagdating pa lang namin sa lugar, alam na naming may mali na. Bago namin marating ang objective, bumaba muna kami sa isang malalim na ilog na halos 20 talampakan ang lalim bago muling umakyat sa matarik na bahagi ng bundok. Putik, ulan, at makapal na damo ang sumalubong sa amin. Hirap kaming gumamit ng radyo dahil sa terrain kaya halos sariling instinct at tiwala lang sa bawat kasama ang sandata namin.
Junior team leader ako noon ng Team 4 sa anim na reconnaissance teams ng kumpanya. Bilang scout team, kami ang isa sa mga unang gagalaw papasok sa peligro. Habang gumagapang kami bandang alas-9 ng umaga, ramdam naming pinagmamasdan na kami ng kalaban. Tahimik ang paligid… pero alam naming may mga matang nakatutok na sa bawat galaw namin. Pakiramdam ko noon, unti-unti na kaming pinapasok sa isang malaking killing zone.
Ang dating tuyong ilog, nabuhay dahil sa malakas na ulan kaya hirap na hirap kaming kumilos nang hindi napapansin. Pagsapit ng ala-una ng hapon, sinubukan naming umatake pero halos lunurin kami ng putok mula sa mataas na posisyon ng kalaban. May .50 caliber machine gun silang nakapuwesto sa itaas habang kami, M60 machine gun, M203 gr***de launcher, at M14 rifles lang ang pinakamabigat naming armas. Tatlumpu’t siyam lang kaming Marines laban sa daan-daang armadong rebelde.
Pero walang umatras.
Pagsapit ng gabi, himalang wala pa kaming casualty. Alas-11 ng gabi nang mag-briefing kami kasama si 1Lt. Dulanas. Sa tulong ng night vision, nakita naming gising at alerto pa rin ang kalaban. May mga nagtitimpla pa ng kape sa tabi ng kanilang .50 caliber habang may mga armadong bantay sa paligid. Hindi namin alam noon na ang buong lugar pala ay puno ng nakatagong trenches na natatakpan ng kawayan at matataas na damo.
Kinabukasan, April 30 alas-otso ng umaga… sumabog ang totoong impiyerno.
Pag-abante namin, bigla kaming sinalubong ng sunod-sunod na putok mula sa mga trench. Doon namin nalaman na literal pala kaming nasa gitna ng killing zone. Pero bilang Force Recon Marines, hindi kami nagpadaig sa takot. Ginamit namin ang lahat ng training namin move by team, move by bounds, paggamit ng terrain, at coordinated suppression fire para makalapit sa kalaban.
May suporta kaming V300 armored vehicle at artillery battery na nakapuwesto halos isang kilometro mula sa Matanog. Kapag tumitigil sa pagputok ang V300 kahit ilang minuto lang, agad sumusugod ang kalaban. Kaya salitan ang artillery at armored support sa pagbibigay ng suppression fire habang unti-unti kaming sumusulong.
Sa bawat team namin may sniper. M14 rifles lang ang gamit ng karamihan habang ang Barrett sniper ay nasa overwatch position sa likuran. Habang tumatagal ang bakbakan, doon ko nakita ang tunay na kahulugan ng pagiging Marine.
Walang iwanan.
Kahit sugatan ang kasama mo, bubuhatin mo palabas kahit buhay mo ang kapalit. Sa digmaan, mas nagiging kapatid mo pa minsan ang katabi mong sundalo kaysa sarili mong dugo dahil sabay-sabay kayong lumalaban, natutulog, at humaharap sa kamatayan.
Habang umatras kami sa open field na puno ng mais, isa-isang bumabagsak ang mga kasama namin. Napatay si Sgt. Gamilla, isa sa mga team leader namin. Nawalan din ako ng assistant team leader na si Sgt. Gonzalez matapos siyang mawala habang umuulan ng M60 fire at RPG ang paligid.
Habang nagbibigay ako ng covering fire para makaatras ang tropa, tinamaan ang radioman ko sa puwitan. Ilang minuto lang… ako naman ang binaril sa kanang balikat.
Through-and-through ang tama.
Parang pinunit ng bala ang buong katawan ko sa lakas ng impact. Tumalsik pa ako palayo sa hawak kong M203 gr***de launcher. Sa ilang segundo, parang nawalan ako ng ulirat. Pero nang maramdaman kong gumagalaw pa ang mga paa ko, isa lang sinabi ko sa sarili ko:
“Hindi ako mamamatay dito.”
Habang gumagapang ako pabalik sa cover, nakita naming gumagamit na rin ng sniper ang kalaban mula sa matataas na puno ng marang. Isa sa aming sniper ang nakapagpabagsak sa isang rebelde na nakatali pa ang katawan sa puno habang nakasabit ang kanyang rifle.
Sa buong laban, tatlo sa aming 39 Marines ang nasawi habang halos lahat ay sugatan. Sampu lang sa amin ang walang tama.
Doon ko lalong natutunan bilang isang NCO na sa tunay na combat, hindi sapat ang tapang lang. Kailangan marunong kang magdesisyon sa loob ng ilang segundo dahil bawat pagkakamali… may katumbas na buhay.
Noong kailangan na akong ilikas palabas ng battlefield, napakabigat sa loob kong iwan ang team ko. Ayaw ko talagang umalis pero hindi ko na kayang humawak ng baril dahil sa tama sa balikat. Para akong nawalan ng parte ng sarili ko habang nakikita kong nagpapatuloy pa rin sa laban ang mga kasamahan ko.
Pero kahit maraming sugatan at namatay, hindi bumagsak ang moral namin. Mas lalong tumibay ang determinasyon naming tapusin ang laban at maibalik ang kapayapaan sa Mindanao.
Pagkatapos kong gumaling, bumalik pa rin ako sa serbisyo upang ibahagi sa mga mas batang Marines ang mga aral at karanasang nakuha ko sa gyera. Dahil para sa amin, ang pagiging sundalo ay hindi lang trabaho…
Isa itong panata ng buhay.
Ngayon bilang isang ama, proud akong marinig na gusto ring magsundalo ng isa kong anak. Buo ang suporta ko sa kanya dahil napakataas na karangalan ang magsuot ng uniporme at maglingkod sa bayan. At kahit dumating ang araw na tuluyan na akong magretiro, buong pagmamalaki pa rin akong sasaludo sa anak ko kung magiging sundalo rin siya ng Pilipinas.
“Dahil ang tunay na Marine… hindi sumusuko kahit sugatan, kahit outnumbered, kahit kamatayan na ang kaharap.”
