07/07/2026
๐ต๐ญ ANG 1989 COUP D'รTAT: ISA SA PINAKAMADUGONG PAGTATANGKANG PABAGSAKIN ANG PAMAHALAAN SA KASAYSAYAN NG PILIPINAS
Noong Disyembre 1โ9, 1989, naranasan ng Pilipinas ang isa sa pinakamalaking pagtatangkang pabagsakin ang pamahalaan ni Pangulong Corazon Aquino. Pinangunahan ito ng ilang rebeldeng opisyal at sundalo mula sa Reform the Armed Forces Movement (RAM) sa pamumuno ni Col. Gregorio "Gr**go" Honasan, kasama ang iba pang grupong hindi na nasiyahan sa kalagayan ng pamahalaan at ng Sandatahang Lakas.
Sa loob ng siyam na araw, naging sentro ng matinding bakbakan ang iba't ibang bahagi ng Metro Manila, kabilang ang Villamor Air Base, Camp Aguinaldo, Fort Bonifacio, Sangley Point, at maging ang sentrong pangnegosyo ng Makati.
Mahigit 100 katao ang nasawi at daan-daan pa ang nasugatanโkabilang ang mga sundalo at sibilyan. Isa sa mga kinilalang bayani ng labanan ay si Col. Danilo Atienza ng Philippine Air Force, na nag-alay ng kanyang buhay upang mapigilan ang pagkuha ng mga rebelde sa Sangley Point.
Ano ang naging sanhi?
โข Hindi pagkakasundo sa loob ng militar.
โข Hindi pagkakuntento sa mga reporma ng pamahalaan.
โข Suliranin sa ekonomiya at mga alegasyon ng katiwalian.
โข Pagkakahati ng pananaw matapos ang 1986 EDSA People Power Revolution.
Ano ang naging epekto sa Pilipinas?
Bagama't nabigo ang kudeta at nanatili sa puwesto si Pangulong Corazon Aquino, nagdulot ito ng mabigat na epekto sa bansa.
Sa ekonomiya:
โข Bumaba ang kumpiyansa ng mga lokal at dayuhang mamumuhunan dahil sa kawalan ng katatagan.
โข Maraming negosyo ang pansamantalang nagsara at naapektuhan ang turismo.
โข Bilyun-bilyong piso ang naging pinsala sa ekonomiya dahil sa kaguluhan at pagkasira ng imprastraktura.
Sa sambayanan:
โข Maraming inosenteng sibilyan ang nasawi at naapektuhan ang kanilang kabuhayan.
โข Lumalim ang pagkakahati-hati sa loob ng Sandatahang Lakas.
โข Naging paalala ito kung gaano kahalaga ang katatagan ng pamahalaan at ang katapatan sa Saligang Batas.
Nakabuti ba ito sa bansa?
Sa pananaw ng maraming historyador at ekonomista, hindi naging mabuti ang 1989 coup attempt para sa ekonomiya ng Pilipinas. Mas malaki ang naging pinsala kaysa sa anumang inaasahang benepisyo. Ang mga layunin ng mga sangkot ay magkakaibaโmay nagsabing para sa reporma, samantalang ang iba ay naniniwalang may mga pulitikal at pansariling interes ding nakapaloob.
Anuman ang pananaw ng bawat isa, ang pinakamalaking naging biktima ng armadong tunggalian ay ang karaniwang mamamayang Pilipino.
Mahalaga ang pag-aaral sa mga pangyayaring ito upang maunawaan natin ang ating kasaysayan at mapangalagaan ang kapayapaan, demokrasya, at ang ating mga institusyon sa ilalim ng Saligang Batas.
"Ang kasaysayan ay hindi lamang dapat alalahaninโdapat din itong pag-aralan upang hindi na maulit ang mga pagkakamali ng nakaraan."
ใviralใทfypใทใviralใทalใท **goHonasan
3rd Regional Community Defense Group Laang Kawal ng Hukbong Katihan ng Pilipinas Reserve Force Development, AFP Charlie Company 304th RRIBN Philippine Air Force Human Resource Management Center
Video clippings: CTTO Philippine Armed Forces Unofficial II