08/12/2025
G.R. No. 274778, Aquilino Pimentel III et al. v. House of Representatives et al.
G.R. No. 275405, Bayan Muna Chairman Neri Colmenares et al. v. Executive Secretary Lucas P. Bersamin et al.
G.R. No. 276233, 1Sambayan Coalition et al. v. House of Representatives et al.
Nagkakaisang ipinag-utos ng , sa sesyon nito noong December 3, 2025, na ibalik ang 60-bilyong pisong pondo ng PhilHealth na naunang inilipat sa National Treasury. Permanente namang ipinagbawal ang paglilipat ng natitirang balanse ng pondo na nagkakahalaga ng 29.9 bilyong piso.
Sa Desisyon na isinulat ni Associate Justice Amy C. Lazaro-Javier, pinawalang-bisa rin ng mayorya ng En Banc ang Special Provision 1(d), Chapter XLIII ng 2024 General Appropriations Act (2024 GAA), at Department of Finance (DOF) Circular No. 003-2024, na siyang naging basehan para sa paglilipat ng pondo.
Pinahintulutan ng Special Provision 1(d) ang pagbabalik ng balanse ng pondo o ng sobrang reserbang pondo ng mga government-owned or controlled corporations (GOCC) sa National Treasury para pondohan ang mga unprogrammed appropriations sa ilalim ng 2024 GAA.
Naglabas naman ang DOF ng Circular No. 003-2024 na nag-aatas ng paglilipat ng 89.8-bilyong piso sa National Treasury pero ang kabuuang na-remit ng PhilHealth sa National Treasury bago ito ipatigil ng Korte Suprema ay 60 bilyong piso, sa tatlong yugto o tranches.
Idineklara ng Korte na labag sa Konstitusyon ang Special Provision 1(d) ng 2024 GAA dahil ito ay isang rider—isang probisyong hindi kaugnay o walang kinalaman sa layunin ng panukalang batas, na ipinagbabawal sa Saligang Batas. Malabo ang probisyon dahil naghain ito ng konsepto ng “fund balance” na hindi naman tinukoy sa 2024 GAA.
Nagpasya rin ang Korte na ang Special Provision (1)d ay labag sa Konstitusyon dahil pinapawalang-bisa nito ang Section 11 ng Universal Health Care Act (UHCA) at ang Sin Tax Laws.
Dagdag pa ng Korte, hindi maaaring magdagdag ang Kalihim ng DOF ng anumang item sa GAA dahil nasa Pangulo ang kapangyarihang ito.
Wala namang nakita ang Korte Suprema na pag-abuso sa diskresyon ng Pangulo nang sertipikahan niya bilang urgent ang House Bill No. 8980, na ngayon ay ang 2024 GAA.
Tinanggihan naman ng Korte Suprema na tukuyin ang pananagutan ng DOF Secretary sa mga kasong technical malversation at/o plunder dahil hindi umano ito nararapat na resolbahin. Ang tanging isyu na nararapat na harapin ay ang bisa ng mga inilabas na kautusan at kung ang mga ito ba ay inisyu nang may pag-abuso sa diskresyon. Pero may mga mahistrado na nagsabing walang kriminal na pananagutan ang DOF Secretary, na kumilos nang may mabuting hangarin sa pagpapatupad ng Special Provision 1(d).
Iniutos ng Korte na ibalik sa PhilHealth ang pondong nagkakahalaga ng 60 bilyong piso sa pamamagitan ng 2026 GAA.
Mga Hiwalay na Opinyon:
Senior Associate Justice Marvic M.V.F. Leonen: Walang bisa ang presidential declaration of urgency dahil walang emergency o pampublikong kalamidad ang magbibigay-katwiran sa pag-aalis ng constitutional requirement ng tatlong pagbasa sa magkakahiwalay na araw.
Associate Justice Alfredo Benjamin S. Caguioa: Nagmalabis ang Kongreso sa kanyang kapangyarihan nang dagdagan nito ang unprogrammed appropriations na iminungkahi ng Pangulo, na sadya umanong pagtatangkang iwasan ang pagbabawal sa Konstitusyon laban sa pagtaas ng mga iminungkahing appropriation ng Pangulo.
Associate Justice Ramon Paul L. Hernando: Labag sa Konstitusyon ang mga unprogrammed appropriations sa GAA at dapat alisin ang buong halaga nito.
Associate Justice Henri Jean Paul B. Inting: Ang sertipikasyon ng Pangulo sa panukalang batas bilang urgent ay nakabatay sa makatwirang pagtatasa sa mga pangangailangan ng bansa at hindi isang matinding pag-abuso sa kapangyarihan.
Associate Justice Rodil V. Zalameda: Bagaman sumasang-ayon siya na labag sa Konstitusyon ang paglilipat ng pondo, naniniwala siya na maaaring ituring pa rin na kumilos ang pamahalaan nang may mabuting layunin kaya may pag-aalinlangan siya sa ganap na pagpapawalang-bisa sa Special Provision No. 1(d) at DOF Circular No. 003-2024.
Associate Justice Samuel H. Gaerlan: Ang pagpapawalang-bisa sa mga inilabas na kautusan ay hindi nagpapawalang-bisa sa mabuting layunin ng Kalihim ng DOF sa pagpapatupad ng Special Provision No. 1(d) sa pamamagitan ng DOF Circular No. 003-2024, at hindi rin nito awtomatikong nagiging batayan ng kanyang pananagutan.
Associate Justice Ricardo R. Rosario: Hindi katumbas ng kriminal na pananagutan ang malubhang pag-abuso sa kapangyarihan ng isang opisyal ng pamahalaan.
Associate Justice Jhosep Y. Lopez: Hindi siya sang-ayon sa ganap na pagpapawalang-bisa ng Special Provision No. 1(d) at DOF Circular No. 003-2024 at iginiit na ang desisyon ay dapat limitado lamang sa paglilipat ng pondo ng PhilHealth.
Associate Justice Japar B. Dimaampao: Hindi nararapat ang ganap na pagpapawalang-bisa ng Special Provision No. 1(d) at DOF Circular No. 003-2024 dahil maaari itong itugma sa UHCA at sa Sin Tax Laws.
Associate Justice Jose Midas P. Marquez: Hindi siya sang-ayon sa malawakang pagpapawalang-bisa sa mga inilabas na kautusan. Binigyang-diin niya na ang Special Provision No. 1 (d) ay may presumption of constitutionality at dapat na iayon sa Konstitusyon.
Associate Justice Maria Filomena D. Singh: Ang paglilipat ay naglilihis ng mga pondong nakalaan para sa mga mahihirap, senior citizen, at mga taong may kapansanan, na nagpahina sa kakayahan ng PhilHealth na magbigay ng pangkalahatang pangangalagang pangkalusugan at mahahalagang suporta sa mga mahihirap na Pilipino.
Associate Justice Raul B. Villanueva: Hindi siya sang-ayon sa pagdedeklarang labag sa Konstitusyon ang Special Provision No. 1 (d), na iginiit niyang hindi naman tuwirang nagpawalang-bisa sa UHCA at Sin Tax Laws. Idinagdag niya na dapat ilapat ang Special Provision No. 1 (d) sa mga GOCCs na ang mga charter ay hindi nagbabawal sa ganitong paglilipat ng pondo.
Basahin ang kabuuan ng press release sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156834
Basahin ang Kabuuan ng Desisyon sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156755
Basahin ang Hiwalay na Opinyon ni Senior Associate Justice Marvic M.V.F. Leonen sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156760
Basahin ang Concurring Opinion ni Associate Justice Alfredo Benjamin S. Caguioa sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156766
Basahin ang Hiwalay na Concurring at Dissenting Opinion ni Associate Justice Ramon Paul L. Hernando sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156771
Basahin ang Hiwalay na Concurring Opinion ni Associate Justice Henri Jean Paul B. Inting sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156776
Basahin ang Hiwalay na Concurring Opinion ni Associate Justice Rodil V. Zalameda sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156781
Basahin ang Hiwalay na Concurring Opinion ni Associate Justice Samuel H. Gaerlan sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156786
Basahin ang Concurring Opinion ni Associate Justice Ricardo R. Rosario sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156792
Basahin ang Hiwalay na Concurring Opinion ni Associate Justice Jhosep Y. Lopez sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156797
Basahin ang Hiwalay na Opinyon ni Associate Justice Japar B. Dimaampao sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156802
Basahin ang Hiwalay na Opinyon ni Associate Justice Jose Midas P. Marquez sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156807
Basahin ang Hiwalay na Concurring Opinion ni Associate Justice Maria Filomena D. Singh sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156812
Basahin ang Hiwalay na Opinyon ni Associate Justice Raul B. Villanueva sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=156820
Sumunod sa Credit Attribution Policy ng SC PIO: https://sc.judiciary.gov.ph/credit-attribution-policy/.
