23/08/2026
# कार्यालय (Office) : परिचय, महत्व, कार्य र प्रकार
१. कार्यालयको मुख्य उद्देश्य तलका मध्ये कुन हो?
* A) कच्चा पदार्थको अत्यधिक संकलन गर्नु
* B) प्रशासनिक कार्यको योजना, संगठन र समन्वय गर्नु
* C) भौतिक वस्तुहरूको उत्पादन गर्नु
* D) शारीरिक श्रम मात्र गर्नु
उत्तर: B
२. निश्चित वा अल्पकालीन कार्य सम्पन्न गर्न स्थापना गरिने कार्यालयलाई के भनिन्छ?
* A) स्थायी कार्यालय
* B) प्रधान कार्यालय
* C) अस्थायी / आयोजना कार्यालय
* D) शाखा कार्यालय
उत्तर: C
३. प्राप्त भएका र पठाइएका सूचना/पत्रहरूको अभिलेख राख्ने कार्य कार्यालयको कुन कार्यअन्तर्गत पर्छ?
* A) सूचना प्रशोधन तथा व्यवस्थापन कार्य
* B) वित्तीय व्यवस्थापन कार्य
* C) जनशक्ति लेखापरीक्षण कार्य
* D) वस्तु उत्पादन कार्य
उत्तर: A
४. प्रशासनिक गतिविधि, सञ्चार र अभिलेख व्यवस्थापन केन्द्रित हुने स्थानलाई के भनिन्छ?
* A) कारखाना (Factory)
* B) कार्यालय (Office)
* C) गोदाम (Warehouse)
* D) बिक्री केन्द्र
उत्तर: B
५. सर्वसाधारणको हितका लागि सरकारी अधिकार प्रयोग गरी सञ्चालन हुने कार्यालय कुन हो?
* A) निजी कार्यालय
* B) सरकारी / सार्वजनिक कार्यालय
* C) गैरसरकारी संस्था (NGO)
* D) संयुक्त उपक्रम कार्यालय
उत्तर: B
६. संस्थाभित्रका विभिन्न शाखाहरूबीच कार्यगत सामञ्जस्य कायम गर्नु कार्यालयको कुन कार्य हो?
* A) प्राथमिक कार्य
* B) सहायक / प्रशासनिक कार्य
* C) उत्पादनमूलक कार्य
* D) प्राविधिक कार्य
उत्तर: B
७. प्रशासनिक संरचनामा नीति नियमको कार्यान्वयन गर्ने मूल केन्द्र कुन हो?
* A) कार्यकारी कार्यालय
* B) सुरक्षा कक्ष
* C) स्टोर शाखा
* D) मर्मत शाखा
उत्तर: A
८. कार्यालयलाई संस्थाको 'स्मृति केन्द्र' (Memory Center) मानिनुको मुख्य कारण के हो?
* A) यसले कर्मचारी भर्ना गर्छ
* B) यसले कागजात, अभिलेख र तथ्यांक सुरक्षित राख्छ
* C) यसले भौतिक सामान उत्पादन गर्छ
* D) यसले सामान प्रत्यक्ष बिक्री गर्छ
उत्तर: B
९. मातहतका शाखा वा क्षेत्रीय कार्यालयहरूमाथि नियन्त्रण र निर्देशन दिने कार्यालय कुन हो?
* A) शाखा कार्यालय
* B) क्षेत्रीय कार्यालय
* C) केन्द्रीय / प्रधान कार्यालय
* D) सम्पर्क कार्यालय
उत्तर: C
१०. कार्यालयको कार्यदक्षता अभिवृद्धि गर्न सबैभन्दा आवश्यक तत्व कुन हो?
* A) ठूला मेसिनहरूको प्रयोग
* B) उपयुक्त संगठनात्मक संरचना र कार्यप्रवाह व्यवस्थापन
* C) असीमित भौतिक स्थान
* D) हस्तलिखित कार्यप्रणाली मात्र
उत्तर: B
# #२ कार्यालयमा सञ्चारको महत्व, किसिम र साधन
१. तल्लो तहका कर्मचारीबाट माथिल्लो तहका अधिकृततर्फ प्रवाहित हुने सञ्चारलाई के भनिन्छ?
* A) तलगामी सञ्चार (Downward)
* B) माथिल्लोगामी सञ्चार (Upward)
* C) समतल सञ्चार (Horizontal)
* D) छड्के सञ्चार (Diagonal)
उत्तर: B
२. एउटै तह वा दर्जाका कर्मचारीहरूबीच हुने सूचनाको आदानप्रदान कुन सञ्चार हो?
* A) माथिल्लोगामी सञ्चार
* B) तलगामी सञ्चार
* C) समतल / तेर्सो सञ्चार (Horizontal)
* D) ठाडो सञ्चार (Vertical)
उत्तर: C
३. तलगामी सञ्चार (Downward Communication) को मुख्य उद्देश्य के हो?
* A) कर्मचारीका गुनासा र सुझाव माथि पठाउनु
* B) नीति, निर्देशन र आदेशहरू तल्लो तहमा पठाउनु
* C) साथीहरूबीच अनौपचारिक कुराकानी गर्नु
* D) बाह्य प्रचारप्रसार गर्नु
उत्तर: B
४. कार्यालयमा लिखित सञ्चारको उदाहरण तलका मध्ये कुन हो?
* A) स्टाफ बैठकको छलफल
* B) परिपत्र र सरकारी पत्रहरू
* C) टेलिफोन वार्ता
* D) प्रत्यक्ष मौखिक कुराकानी
उत्तर: B
५. संगठनात्मक संरचनाको जटिलताका कारण सिर्जना हुने सञ्चारको बाधा कुन हो?
* A) भाषिक / शाब्दिक बाधा (Semantic)
* B) संगठनात्मक / संरचनात्मक बाधा
* C) मनोवैज्ञानिक बाधा
* D) प्राविधिक बाधा
उत्तर: B
६. सार्वजनिक व्यवस्थापनमा आधुनिक विद्युतीय लिखित सञ्चारका लागि बढी प्रयोग हुने साधन कुन हो?
* A) फ्याक्स मेसिन
* B) इमेल (Email)
* C) अडियो क्यासेट
* D) टेलिग्राम
उत्तर: B
७. मौखिक सञ्चारको तुलनामा लिखित सञ्चारको मुख्य फाइदा के हो?
* A) तत्काल मौखिक प्रतिक्रिया पाइने
* B) भविष्यका लागि स्थायी प्रमाण र कानुनी मान्यता हुने
* C) पूर्वतयारी आवश्यक नपर्ने
* D) औपचारिक भाषा प्रयोग गर्नुनपर्ने
उत्तर: B
८. कार्यालयभित्र अनौपचारिक रूपमा हल्ला वा जनश्रुतिको रूपमा फैलिने सञ्चारलाई के भनिन्छ?
* A) औपचारिक सञ्चार
* B) ग्रेपभाइन सञ्चार (Grapevine / जनश्रुति)
* C) ठाडो सञ्चार
* D) आधिकारिक प्रतिवेदन
उत्तर: B
९. प्राप्तकर्ताले सन्देश बुझेको पुष्टि गर्ने सञ्चार चक्रको अन्तिम चरण कुन हो?
* A) सङ्केतन (Encoding)
* B) प्रसारण (Transmission)
* C) पृष्ठपोषण (Feedback)
* D) सङ्केत खोल्नु (Decoding)
उत्तर: C
१०. टोलीका सदस्यहरूबीच तत्काल स्पष्टीकरण र छलफलका लागि कुन सञ्चार माध्यम उपयुक्त हुन्छ?
* A) औपचारिक ज्ञापनपत्र
* B) प्रत्यक्ष भेटघाट वा फोनवार्ता
* C) वार्षिक प्रगति प्रतिवेदन
* D) औपचारिक प्रेस विज्ञप्ति
उत्तर: B
# #.३ कार्यालय कार्यविधि : पत्र व्यवहार, दर्ता र चलानी, फाइलिङ, परिपत्र, तोक आदेश र टिप्पणी
१. कार्यालयमा प्राप्त भएका चिठीपत्र वा कागजातहरूलाई आधिकारिक ढड्डामा प्रविष्टि गर्ने कार्यलाई के भनिन्छ?
* A) चलानी
* B) दर्ता
* C) फाइलिङ
* D) टिप्पणी
उत्तर: B
२. सार्वजनिक कार्यालयमा 'चलानी' भन्नाले के बुझिन्छ?
* A) कागजातहरू दराजमा सुरक्षित राख्नु
* B) कार्यालयबाट बाहिर पठाइने पत्र वा कागजातको अभिलेख राखी पठाउनु
* C) पुराना अभिलेखहरू धुल्याउनु
* D) बजेट निकासा गर्नु
उत्तर: B
३. सरकारी प्रशासनमा कुनै विषयमा निर्णयमा पुग्नका लागि तल्लो तहबाट फाइल उठाई पेश गरिने विधि कुन हो?
* A) परिपत्र
* B) टिप्पणी (Tippani)
* C) दर्ता
* D) तोक आदेश
उत्तर: B
४. प्राप्त निवेदन वा कागजातमा माथिल्लो अधिकारीले कारबाहीका लागि दिने संक्षिप्त आदेश वा निर्देशनलाई के भनिन्छ?
* A) परिपत्र
* B) तोक आदेश (Tok Aadesh)
* C) माइन्युट
* D) चलानी
उत्तर: B
५. एउटै व्यहोराको निर्देशन वा सूचना धेरै मातहतका कार्यालय वा शाखाहरूमा पठाउने पत्रलाई के भनिन्छ?
* A) ज्ञापनपत्र
* B) परिपत्र (Circular)
* C) टिप्पणी
* D) अनुसूची
उत्तर: B
६. कागजातहरूको 'फाइलिङ' गर्नुको मुख्य उद्देश्य के हो?
* A) कागजातलाई सधैंका लागि लुकाउनु
* B) कागजातलाई सुरक्षित राख्नु र आवश्यक पर्दा तुरुन्त भेट्टाउनु
* C) काम सकिएका फाइलहरू तुरुन्त नष्ट गर्नु
* D) कागजातमा सर्वसाधारणको पहुँच रोक्नु
उत्तर: B
७. फाइलहरूलाई विषयको आधारमा वर्गीकरण गरी मिलाएर राख्ने विधिलाई के भनिन्छ?
* A) वर्णानुक्रम फाइलिङ (Alphabetical)
* B) विषयगत फाइलिङ (Subjective)
* C) कालानुक्रम फाइलिङ (Chronological)
* D) भौगोलिक फाइलिङ (Geographical)
उत्तर: B
८. नयाँ पत्र वा निवेदन कार्यालयमा प्रवेश गर्दा सर्वप्रथम कुन रजिस्टरमा दाखिला गरिन्छ?
* A) टिप्पणी किताब
* B) दर्ता किताब
* C) चलानी किताब
* D) हाजिरी किताब
उत्तर: B
९. चिठीपत्रको शिरभागमा रहने कार्यालयको नाम, ठेगाना, पत्र संख्या र मितिलाई के भनिन्छ?
* A) विषय
* B) चिठीको माथिल्लो भाग / लेटरहेड (Header)
* C) हस्ताक्षर
* D) बोधार्थ
उत्तर: B
१०. टिप्पणी लेखन (Tippani Writing) को मुख्य लक्ष्य के हो?
* A) सार्वजनिक बोलपत्र आह्वान गर्नु
* B) कानुन र तथ्यका आधारमा स्पष्ट भई निर्णय प्रक्रियालाई सरल र वैध बनाउनु
* C) कर्मचारीको दैनिक हाजिरी जाँच्नु
* D) बाह्य नागरिकको तथ्यांक संकलन गर्नु
उत्तर: B
# #.४ अभिलेख व्यवस्थापन (Record Management)
१. अभिलेख व्यवस्थापनभित्र तलका मध्ये कुन-कुन प्रक्रियाहरू पर्दछन्?
* A) अभिलेखको सिर्जना, प्रयोग, संरक्षण र धुल्याउने/विसर्जन गर्ने कार्य
* B) कागजात छाप्ने र बिक्री गर्ने कार्य
* C) डिजिटल फोटो मात्र खिच्ने कार्य
* D) प्रत्येक वर्ष सबै कागजात नष्ट गर्ने कार्य
उत्तर: A
२. दैनिक कार्य सञ्चालनका लागि निरन्तर आवश्यक पर्ने र बारम्बार हेरिने अभिलेखलाई के भनिन्छ?
* A) निष्क्रिय अभिलेख (Inactive Records)
* B) सक्रिय अभिलेख (Active Records)
* C) ऐतिहासिक अभिलेख
* D) अनावश्यक अभिलेख
उत्तर: B
३. प्रभावकारी अभिलेख व्यवस्थापनको मुख्य सिद्धान्त कुन हो?
* A) पहुँचको प्रवाह नगरी धेरै ठाउँ ओगट्नु
* B) मितव्ययिता, सुलभता, सुरक्षा र समयमै धुल्याउने स्पष्ट नीति
* C) सबै अस्थायी कागजात सधैंका लागि राख्नु
* D) सूचकांक (Index) बिना विकेन्द्रित रूपमा राख्नु
उत्तर: B
४. पुराना र अनुपयोगी भएका कागजातहरूलाई नियमानुसार नष्ट गर्ने वा अभिलेखालयमा पठाउने कार्यलाई के भनिन्छ?
* A) अभिलेख सिर्जना
* B) अभिलेख धुल्याउने / विसर्जन (Disposition)
* C) अभिलेख दर्ता
* D) अभिलेख वर्गीकरण
उत्तर: B
५. कागजातहरूलाई डिजिटल रूपमा सुरक्षित राख्न आधुनिक अभिलेख व्यवस्थापनमा के प्रयोग गरिन्छ?
* A) डिजिटल स्क्यानिङ / माइक्रोफिल्मिङ
* B) हस्तलिखित प्रतिलिपि
* C) कटर मेसिन
* D) टाइपराइटर
उत्तर: A
६. सन्धि-सम्झौता वा संवैधानिक कागजातजस्ता कहिल्यै नष्ट गर्न नमिल्ने अभिलेखलाई कुन वर्गमा राखिन्छ?
* A) साधारण अभिलेख
* B) उपयोगी अभिलेख
* C) अति आवश्यक / अति महत्वपूर्ण अभिलेख (Permanent Records)
* D) तत्काल धुल्याउने अभिलेख
उत्तर: C
७. अभिलेख राखिएको फाइल वा कागजात सजिलै खोज्न मद्दत गर्ने संकेत वा सूचीलाई के भनिन्छ?
* A) अनुक्रमणिका (Index)
* B) खाम (Envelope)
* C) संलग्नक
* D) लेखापरीक्षण
उत्तर: A
८. कमजोर अभिलेख व्यवस्थापनले सार्वजनिक प्रशासनमा पार्ने मुख्य नकारात्मक असर के हो?
* A) प्रशासनिक खर्च घट्नु
* B) निर्णय प्रक्रियामा ढिलाइ र प्रशासनिक इतिहास लोप हुनु
* C) सेवा प्रवाह छिटो हुनु
* D) कानुनी पालना सुदृढ हुनु
उत्तर: B
९. कागजातहरूको कानुनी, प्रशासनिक वा वित्तीय महत्वको आधारमा तिनलाई कति समय राख्ने भनी बनाइने तालिकालाई के भनिन्छ?
* A) कार्ययोजना
* B) अभिलेख ढाँचा / धुल्याउने तालिका (Retention Schedule)
* C) बजेट खाका
* D) कर्मचारी विवरण
उत्तर: B
१०. कागजात अभिलेखलाई भौतिक रूपमा नष्ट गर्न सक्ने प्राकृतिक जोखिम कुन हो?
* A) तीव्र अनुक्रमणिका
* B) ओस/सिलन, आगलागी, कीरा-फट्याङ्ग्रा र घाम
* C) अत्यधिक डिजिटल ब्याकअप
* D) नियमित लेखापरीक्षण
उत्तर: B
७.५ सार्वजनिक व्यवस्थापनमा निर्देशन, नियन्त्रण, समन्वय, निर्णय प्रक्रिया, उत्प्रेणा र नेतृत्व सम्बन्धी ज्ञान
१. प्रशासनिक कार्यहरू निर्धारित लक्ष्य र मापदण्ड अनुसार भए/नभएको जाँच गर्ने व्यवस्थापकीय कार्य कुन हो?
* A) उत्प्रेरणा
* B) नियन्त्रण (Controlling)
* C) पदपूर्ति
* D) प्रतिनिधिमण्डल
उत्तर: B
२. वस्तुनिष्ठ निर्णय प्रक्रिया (Decision-Making Process) को पहिलो चरण कुन हो?
* A) विकल्पहरूको मूल्यांकन
* B) समस्याको पहिचान र परिभाषा
* C) निर्णयको कार्यान्वयन
* D) प्रतिक्रिया संकलन
उत्तर: B
३. मातहतका कर्मचारीसँग परामर्श नगरी एक्लै निर्णय गर्ने नेताको शैलीलाई के भनिन्छ?
* A) लोकतान्त्रिक / सहभागी नेतृत्व
* B) निरंकुश / स्वेच्छाचारी नेतृत्व (Autocratic)
* C) उदार / स्वतन्त्र नेतृत्व (Laissez-faire)
* D) रूपान्तरणकारी नेतृत्व
उत्तर: B
४. मास्लोको आवश्यकता श्रृङ्खला सिद्धान्त (Maslow's Hierarchy) अनुसार मानिसको सबैभन्दा आधारभूत आवश्यकता कुन हो?
* A) आत्म-साक्षात्कारको आवश्यकता
* B) शारीरिक / जैविक आवश्यकता (Physiological Needs)
* C) सामाजिक आवश्यकता
* D) सम्मानको आवश्यकता
उत्तर: B
५. संस्थाको साझा लक्ष्य प्राप्तिका लागि विभिन्न शाखा र व्यक्तिहरूको प्रयासमा सामञ्जस्यता ल्याउनुलाई के भनिन्छ?
* A) योजना
* B) समन्वय (Coordination)
* C) निर्देशन
* D) सुपरिवेक्षण
उत्तर: B
६. कर्मचारीहरूलाई कार्यसम्पादन गर्न आदेश, मार्गदर्शन र उत्प्रेरित गर्ने व्यवस्थापकीय कार्य कुन हो?
* A) नियन्त्रण
* B) निर्देशन (Directing)
* C) बजेट निर्माण
* D) लेखापरीक्षण
उत्तर: B
७. हर्जवर्गको दुई-घटक सिद्धान्त (Herzberg's Two-Factor Theory) अनुसार तलब, कार्य वातावरण र प्रशासनिक नीति कुन घटकअन्तर्गत पर्दछन्?
* A) उत्प्रेरक घटक (Motivators)
* B) आरोग्यता / सम्बर्द्धन घटक (Hygiene Factors)
* C) वृद्धि घटक
* D) आत्म-मूल्यांकन घटक
उत्तर: B
८. निर्णय प्रक्रियामा कर्मचारीहरूको विचार र सुझावलाई स्वागत गर्ने नेतृत्व शैली कुन हो?
* A) निरंकुश नेतृत्व
* B) लोकतान्त्रिक / सहभागी नेतृत्व (Democratic)
* C) नौकरशाही नेतृत्व
* D) सामन्ती नेतृत्व
उत्तर: B
९. वास्तविक कार्यसम्पादनको मापन गर्ने, मापदण्डसँग तुलना गर्ने र त्रुटि भए सुधारत्मक कदम चाल्ने प्रक्रिया के हो?
* A) निर्देशन
* B) नियन्त्रण प्रक्रिया (Control Process)
* C) नीति निर्माण
* D) कार्य ढाँचा
उत्तर: B
१०. आन्तरिक उत्प्रेरणा (Intrinsic Motivation) ले केलाई जनाउँछ?
* A) आत्म-सन्तुष्टि, रुचि र व्यक्तिगत विकासबाट प्राप्त हुने प्रेरणा
* B) बाह्य नगद जरिवानाको डर
* C) जागिरबाट बर्खास्त हुने त्रास
* D) कडा सुपरिवेक्षण
Answer: A
# # #.६ सार्वजनिक सेवा प्रवाहको अर्थ, सेवा प्रवाह गर्ने निकाय, तरिका र माध्यमहरू
१. सार्वजनिक सेवा प्रवाह (Public Service Delivery) भन्नाले मुख्य रूपमा के बुझिन्छ?
* A) व्यापारिक संस्थाको नाफा बढाउनु
* B) राज्यले आफ्ना नागरिकलाई सेवा, सुविधा र नियमन उपलब्ध गराउनु
* C) स्वदेशी वस्तुहरू विदेश निर्यात गर्नु
* D) निजी बहुराष्ट्रिय कम्पनीको व्यवस्थापन गर्नु
उत्तर: B
२. नेपालमा सर्वसाधारणको सबैभन्दा नजिक रहेर प्रत्यक्ष सेवा प्रवाह गर्ने प्राथमिक निकाय कुन हो?
* A) कूटनीतिक नियोगहरू
* B) स्थानीय तह (गाउँपालिका र नगरपालिका)
* C) उद्योग वाणिज्य संघ
* D) अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था
उत्तर: B
३. आधुनिक सार्वजनिक व्यवस्थापनमा 'ई-सेवा' (E-Service) प्रवाहको मुख्य माध्यम कुन हो?
* A) परम्परागत हुलाक चिठी मात्र
* B) अनलाइन सरकारी पोर्टल र मोबाइल एपहरू
* C) कागजी ढड्डा
* D) रेडियो सूचना मात्र
उत्तर: B
४. सार्वजनिक-निजी साझेदारी (PPP) मोडलमा सेवा प्रवाह गर्दा के हुन्छ?
* A) पूर्ण रूपमा निजीकरण गरी सरकार बाहिरिने
* B) सार्वजनिक र निजी क्षेत्र मिलेर लगानी, निर्माण र व्यवस्थापन गर्ने
* C) निजी लगानीलाई पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउने
* D) सेनामार्फत सेवा वितरण गर्ने
उत्तर: B
५. समन्यायिक (Equitable) सार्वजनिक सेवा प्रवाहका लागि कुन सिद्धान्त अनिवार्य छ?
* A) नातावाद र पक्षपात
* B) गैर-भेदभाव, सुलभता र पारदर्शिता
* C) अत्यावश्यक सेवामा उच्च शुल्क निर्धारण
* D) कार्यालय समय सीमित गर्नु
उत्तर: B
६. गैरसरकारी संस्था (NGO) हरूले मुख्य रूपमा कुन क्षेत्रमा सेवा प्रवाहको सहयोगी भूमिका खेल्छन्?
* A) नागरिकता र राहदानी जारी गर्ने
* B) चेतना अभिवृद्धि, समुदाय विकास र सामाजिक सशक्तीकरण
* C) राष्ट्रिय ऐन-कानुन बनाउने
* D) देशको रक्षा व्यवस्थापन गर्ने
उत्तर: B
७. अप्रत्यक्ष सेवा प्रवाह (Indirect Service Delivery) को उदाहरण कुन हो?
* A) जिल्ला प्रशासनबाट प्रत्यक्ष नागरिकता लिनु
* B) निजी क्षेत्रलाई सार्वजनिक यातायात सञ्चालनको अनुमति (Licensing) दिनु
* C) काउन्टरबाट सिधै सामाजिक सुरक्षा भत्ता लिनु
* D) सरकारी स्वास्थ्य चौकीमा डाक्टरले जाँच गर्नु
उत्तर: B
८. सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा कार्यदक्षता (Efficiency) कसरी नापिन्छ?
* A) झन्झटिलो प्रक्रिया बढाएर
* B) न्यूनतम लागत, समय र प्रयासमा गुणस्तरीय सेवा दिएर
* C) कागजी फाइलको संख्या बढाएर
* D) कर्मचारीको संख्या अत्यधिक थपेर
उत्तर: B
९. 'एकद्वार प्रणाली' (One-Stop Service) ले सेवा प्रवाहलाई कसरी सुधार गर्छ?
* A) नागरिकलाई धेरै मन्त्रालय धाउन बाध्य पारेर
* B) धेरै प्रकारका सेवाहरू एउटै थलो/मञ्चबाट उपलब्ध गराएर
* C) निर्णय गर्ने समय बढाएर
* D) डिजिटल प्रणाली हटाएर
उत्तर: B
१०. सफल सार्वजनिक सेवा प्रवाहको प्रमुख सूचक कुन हो?
* A) उच्च नागरिक सन्तुष्टि र पारदर्शिता
* B) नागरिक गुनासोमा वृद्धि
* C) प्रशासनिक खर्चमा अत्यधिक वृद्धि
* D) जटिल प्रक्रिया
उत्तर: A
# # ७ सार्वजनिक बडापत्र (Public Charter / Citizen Charter) : महत्व र आवश्यकता
* सार्वजनिक बडापत्र (Citizen Charter) भन्नाले के बुझिन्छ?
* A) कार्यालयको गोप्य निर्देशिका
* B) सेवाको विवरण, लाग्ने समय, दस्तुर र जिम्मेवार अधिकारी उल्लेख भएको सार्वजनिक सूचना पाटी
* C) नागरिक र सरकारबीचको व्यापारिक सम्झौता
* D) चुनावी घोषणापत्र
उत्तर: B
२. नागरिक बडापत्र कार्यालयको कुन ठाउँमा राख्नुपर्छ?
* A) कार्यालय प्रमुखको कोठाभित्र मात्र
* B) सर्वसाधारणले सजिलै देख्न र पढ्न सक्ने स्थान वा प्रवेशद्वारमा
* C) अभिलेख दराजभित्र
* D) छतमा
उत्तर: B
३. सार्वजनिक प्रशासनमा नागरिक बडापत्र लागू गर्नुको मुख्य उद्देश्य के हो?
* A) प्रशासनिक खर्च बढाउनु
* B) पारदर्शिता, जवाफदेहिता र नागरिकमैत्री सेवा कायम गर्नु
* C) प्रशासनिक गोपनीयता जोगाउनु
* D) नागरिकको पहुँच सीमित गर्नु
उत्तर: B
४. एक आदर्श नागरिक बडापत्रमा कुन कुरा अनिवार्य रूपमा उल्लेख हुनुपर्छ?
* A) कर्मचारीको व्यक्तिगत तलब
* B) आवश्यक कागजात, सेवा शुल्क, लाग्ने समय र जिम्मेवार अधिकृत
* C) स्थानीय नेताहरूको राजनीतिक विवरण
* D) विगतका बजेटका पुराना तथ्यांक
उत्तर: B
५. नागरिक बडापत्रले नागरिकलाई कुन अधिकार दिएर प्रशासनिक जवाफदेहिता बढाउँछ?
* A) कानुन आफूले संशोधन गर्ने अधिकार
* B) सेवाको मापदण्ड थाहा पाउने र ढिलाइ भएमा गुनासो/क्षतिपूर्ति माग्ने अधिकार
* C) कर्मचारी आफैं नियुक्त गर्ने अधिकार
* D) कार्यालयको बैंक खाता चलाउने अधिकार
उत्तर: B
६. बडापत्रमा तोकिएको समयभित्र बिनाकारण सेवा नदिएमा modern सुशासनको मान्यता अनुसार के व्यवस्था गरिन्छ?
* A) कार्यालय स्थायी रूपमा बन्द गर्ने
* B) गुनासो सुनुवाइ र नियमानुसार क्षतिपूर्तिको व्यवस्था
* C) सबै कर्मचारीलाई सिधै बर्खास्त गर्ने
* D) सेवा सधैंका लागि रद्द गर्ने
उत्तर: B
७. अपाङ्गता भएका नागरिकका लागि दृष्टिबिहीन-मैत्री (Braille) वा अडियो माध्यममा राखिने बडापत्रलाई के भनिन्छ?
* A) डिजिटल बडापत्र
* B) समावेशी / पहुँचयोग्य नागरिक बडापत्र
* C) परम्परागत फ्लेक्स बडापत्र
* D) व्यापारिक बडापत्र
उत्तर: B
८. नागरिक बडापत्रले कुन कुरालाई हटाई भ्रष्टाचार न्यूनीकरण गर्न मद्दत गर्छ?
* A) सेवाग्राहीको उपस्थिति
* B) सूचनाको अनभिज्ञता र ढिलासुस्ती / बिचौलियाको प्रभाव
* C) तोकिएको सेवा शुल्क
* D) कार्यविधि
उत्तर: B
९. सार्वजनिक बडापत्रको आवश्यकता कुन अवधारणाको विकाससँगै बढेको हो?
* A) प्रशासनिक गोपनीयता
* B) नागरिक-केन्द्रित सुशासन र सेवाको गुणस्तर अभिवृद्धि
* C) केन्द्रीकृत शासन
* D) नागरिक प्रतिक्रियाको बेवास्ता
उत्तर: B
१०. कार्यालयमा राखिएको नागरिक बडापत्रको पालना भए/नभएको अनुगमन गर्ने मुख्य जिम्मेवारी कसको हुन्छ?
* A) कार्यालय प्रमुख / सूचना तथा गुनासो सुनुवाइ अधिकृत
* B) बाह्य निजी ठेकेदार
* C) बैंकका कर्मचारी
* D) गेटका सुरक्षाकर्मी
उत्तर: A
# #.८ विद्युतीय शासन प्रणाली (E-Governance) को सामान्य परिचय
१. विद्युतीय शासन (E-Governance) भन्नाले मुख्य रूपमा के बुझिन्छ?
* A) म्यानुअल टाइपराइटरको प्रयोग
* B) सरकारी सेवा प्रवाह र सूचना आदानप्रदानमा सूचना तथा सञ्चार प्रविधि (ICT) को प्रयोग
* C) बजारमा कम्प्युटर बिक्री गर्नु
* D) टेलिभिजनमा विज्ञापन बजाउनु मात्र
उत्तर: B
२. सरकार र नागरिकबीच हुने डिजिटल सेवा लेनदेन मोडललाई के भनिन्छ?
* A) G2G (Government to Government)
* B) G2C (Government to Citizen)
* C) G2B (Government to Business)
* D) G2E (Government to Employee)
उत्तर: B
३. दुईवटा सरकारी निकाय वा मन्त्रालयहरूबीच हुने विद्युतीय तथ्यांक आदानप्रदान कुन मोडल हो?
* A) G2C
* B) G2G
* C) C2C
* D) B2C
उत्तर: B
४. E-Governance को प्रयोगबाट सार्वजनिक व्यवस्थापनमा प्राप्त हुने मुख्य फाइदा के हो?
* A) कागजी प्रयोगमा अत्यधिक वृद्धि
* B) कार्यमा पारदर्शिता, तीव्र गति र ढिलासुस्तीको अन्त्य
* C) सेवा लिन सधैं लाइनमा बस्नुपर्ने बाध्यता
* D) डेटा सुरक्षा हटाउनु
उत्तर: B
५. अनलाइन कर भुक्तानी, व्यवसाय दर्ता र ई-टेन्डर (E-Tender) प्रणाली कुन मोडलअन्तर्गत पर्दछन्?
* A) G2C मात्र
* B) G2B (Government to Business)
* C) C2C
* D) G2E मात्र
उत्तर: B
६. नेपालजस्ता विकासोन्मुख देशमा E-Governance पूर्ण रूपमा लागू गर्न देखिएको मुख्य चुनौती कुन हो?
* A) नागरिकको अरुचि
* B) डिजिटल विभाजन (Digital Divide), इन्टरनेट पूर्वाधारको कमी र साइबर सुरक्षा
* C) प्राविधिक विज्ञको अत्यधिक संख्या
* D) उपकरणहरूको सस्तो मूल्य
उत्तर: B
७. नागरिकले घरमै बसेर सरकारी फारम भर्ने र महसुल बुझाउने सरकारी पोर्टल E-Governance को कुन चरण हो?
* A) अन्तक्रियात्मक / कारोबार चरण (Interactive / Transactional)
* B) प्राथमिक सूचनात्मक चरण मात्र
* C) म्यानुअल चरण
* D) अफलाइन चरण
उत्तर: A
८. E-Governance मा 'डिजिटल हस्ताक्षर' (Digital Signature) को प्रयोग किन गरिन्छ?
* A) कागजातको सजावटका लागि
* B) विद्युतीय कागजातको प्रमाणिकता, सुरक्षा र कानुनी मान्यताका लागि
* C) प्रिन्टिङको गति बढाउन
* D) मनिटरको लाइट घटाउन
उत्तर: B
९. "स्मार्ट सुशासन" (SMART Governance) को अवधारणाले केलाई जोड दिन्छ?
* A) कागजी फाइलको जटिलता
* B) प्रविधिको प्रयोग, पारदर्शिता, कार्यकुशलता र उत्तरदायित्व
* C) सूचनामा नागरिकको पहुँच रोक्ने
* D) डिजिटल माध्यम बन्द गर्ने
उत्तर: B
१०. नेपालमा नागरिकहरूलाई विभिन्न सरकारी सेवाहरू एकीकृत रूपमा मोबाइलबाटै दिन ल्याइएको एप कुन हो?
* A) सामाजिक सञ्जाल एप
* B) नागरिक एप (Nagarik App)
* C) लोकसेवा एप
* D) अनलाइन गेम एप
उत्तर: B
# #९ मानवीय मूल्य र मान्यता, नागरिक अधिकार, कर्तव्य र दायित्व तथा अनुशासन
१. सार्वजनिक व्यवस्थापनमा अपनाइने सर्वव्यापी मानवीय मूल्य (Human Values) भित्र के पर्दछ?
* A) पक्षपात र नातावाद
* B) सत्यनिष्ठा, इमानदारिता, सहानुभूति र समानता
* C) व्यक्तिगत नाफा मात्र खोज्नु
* D) प्रशासनिक कठोरता
उत्तर: B
२. संविधानद्वारा नागरिकलाई प्रदान गरिएका 'नागरिक अधिकार' (Civil Rights) ले के सुनिश्चित गर्छन्?
* A) कानुन मान्नै नपर्ने छुट
* B) मौलिक स्वतन्त्रता, समानता र कानुनी संरक्षण
* C) कर तिर्नै नपर्ने सुविधा
* D) नियम उल्लङ्घन गर्ने अधिकार
उत्तर: B
३. राज्यप्रति नागरिकको प्रमुख मौलिक कर्तव्य (Civic Duty) तलका मध्ये कुन हो?
* A) संविधान र कानुनको पालना गर्नु, कर तिर्नु र सार्वजनिक सम्पत्तिको रक्षा गर्नु
* B) निर्वाचनमा भाग नलिनु
* C) प्रशासनिक कार्यमा बाधा पुर्याउनु
* D) राष्ट्रिय झण्डाको बेवास्ता गर्नु
उत्तर: A
४. सार्वजनिक सेवामा 'अनुशासन' (Discipline) ले केलाई जनाउँछ?
* A) अन्धो भएर गैरकानुनी आदेश मान्नु
* B) आचारसंहिता, कानुनी नियम र प्रशासनिक मर्यादाको पालना गर्नु
* C) कर्मचारीको सिर्जनशीलता दबाउनु
* D) आर्थिक कारोबार गुप्त राख्नु
उत्तर: B
५. सार्वजनिक अधिकारीलाई निष्पक्ष र भ्रष्टाचारमुक्त रहन मार्गदर्शन गर्ने नैतिक नियमहरूलाई के भनिन्छ?
* A) कार्यविधि
* B) प्रशासनिक आचारसंहिता (Code of Conduct)
* C) सांगठनिक तालिका
* D) व्यापारिक सर्त
उत्तर: B
६. जात, धर्म, लिङ्ग वा जन्मस्थानको आधारमा भेदभाव नगरी जन्मजात प्राप्त हुने अधिकारलाई के भनिन्छ?
* A) कानुनी सम्झौता अधिकार
* B) मानव अधिकार (Human Rights)
* C) राजनीतिक सुविधा
* D) व्यावसायिक अधिकार
उत्तर: B
७. नागरिक अधिकार (Rights) र कर्तव्य (Duties) बीचको सम्बन्ध कस्तो हुन्छ?
* A) यी दुवै एकअर्कासँग असम्बन्धित छन्
* B) यी एकै सिक्काका दुई पाटा हुन्; अधिकारसँगै कर्तव्य जोडिएर आउँछ
* C) कर्तव्यले अधिकारलाई पूर्ण विस्थापित गर्छ
* D) कर नतिरी मात्र अधिकार पाइन्छ
उत्तर: B
८. कर्मचारीले निष्पक्ष, पारदर्शी र समभावले काम गर्नु कुन पक्षको उदाहरण हो?
* A) नातावाद
* B) व्यावसायिक नैतिकता र प्रशासनिक सत्यनिष्ठा (Integrity)
* C) स्वेच्छाचारिता
* D) कानुनको उल्लंघन
उत्तर: B
९. सार्वजनिक सेवकमाथि विभागीय कारबाही वा अनुशासनको कदम कहिले चालिन्छ?
* A) आचारसंहिता उल्लङ्घन गर्दा, भ्रष्टाचार गर्दा वा कर्तव्यपालनमा गम्भीर लापरवाही गर्दा
* B) रचनात्मक सुझाव दिँदा
* C) राम्रो कार्यसम्पादन गर्दा
* D) पाउने बिदा बस्दा
उत्तर: A
१०. 'कानुनको शासन' (Rule of Law) को मूल मान्यता के हो?
* A) प्रशासनिक अधिकारीहरू कानुनभन्दा माथि हुन्छन्
* B) कानुनका अगाडि सबै नागरिक र निकाय समान हुन्छन् र कानुनबमोजिम शासित हुन्छन्
* C) कानुन निजी क्षेत्रका लागि मात्र लागू हुन्छ
* D) कार्यपालिकाको आदेश संविधानभन्दा माथि हुन्छ
उत्तर: B
