01/05/2025
अरविन्द केजरीवाल आम आदमी पार्टीको उदय र नेपालको राजनीतिमा स्वतंत्र राजनीतिको सुरुवात
अरविन्द केजरीवालले भारतको राजधानी दिल्लीमा एउटा अद्वितीय राजनीतिक प्रयोग गरे।सफा, जनमुखी र भ्रष्टाचार विरोधी आन्दोलनबाट जन्मिएको “आम आदमी पार्टी (AAP)उनको उदय र संघर्षले भारतमा वैकल्पिक राजनीति सम्भव छ भन्ने सन्देश दियो। आज नेपालमा पनि स्वतन्त्र राजनीति गर्ने नेताहरू रवि लामिछाने, बालेन शाह, हर्क साम्पाङ जस्ता व्यक्तिहरूले जनताको विश्वास जितिरहेका छन्।
अरविन्द केजरीवालले सामाजिक कार्यकर्ता अन्ना हजारेसँग मिलेर सन् २०११ को "इण्डिया अगेंस्ट करप्शन" आन्दोलन चलाए।
आन्दोलनले कानूनी रूपमा परिवर्तन ल्याउन नसकेको देखेपछि उनले स्वतन्त्र राजनीति सुरु गरे र २०१२ मा "आम आदमी पार्टी (AAP)" को गठन गरे।
२०१३ मा पहिलो पटक दिल्लीमा सरकार बनायो। यद्यपि त्यो सरकार ४९ दिनमै गिर्यो। तर जनताले पुन दोस्रो मौका दिए ।
२०१५ र २०२० को दिल्ली विधानसभा चुनावमा आम आदमी पार्टीले अत्यधिक बहुमतले जित हासिल गर्यो।
आप आदमी पार्टी को राम्रा पक्षहरू थिए
जनमुखी नीति शिक्षा, स्वास्थ्य, पानी र बिजुलीमा ध्यान दिने
सस्तो र गुणस्तरीय सेवा सरकारी स्कूल र क्लिनिकहरू र सरकारी अस्पतालमा राम्रो स्वास्थ्य सुविधा
सस्तो प्रचार शैली महँगा विज्ञापन भन्दा समाजिक सञ्जाल र जनसंपर्कमा आधारित उनीहरूको पार्टी थियो
र स्थानीय तहलाई बलियो बनाउँदै अधिकार हस्तान्तरण गर्नुपर्छ भनें माग थियो।
तर समयसँगै त्यहाँ विचलन देखा पर्दै गए जस्तै उदाहरणका लागि
संवेदनशीलता र आत्मकेन्द्रित निर्णय विरोध गर्ने आफ्नै सदस्यहरूलाई पार्टीबाट निष्कासन जस्तै नेपालको कण्टेक्सट मा राष्ट्रिय स्वतंत्र पार्टीको जस्तै मुकुल ढकाल
व्यक्तिकेन्द्रित मोडेल पार्टी अरविन्द केजरीवालमै केन्द्रीत देखिन्थ्यो जस्तै राष्ट्रिय स्वतंत्र पार्टीका अध्यक्ष रवि लामिछाने
पार्टी संगठन विस्तारको असफल प्रयास दिल्ली बाहिर अन्य राज्यहरूमा कमजोर उपस्थिति।जस्तै राष्ट्रिय स्वतंत्र पार्टी लगायत बलेन हर्क रवि लामिछाने चितवन धरान र काठमाडौं लेन्दृतम
कहिले काहीँ विवादास्पद गठबन्धन विचारभन्दा सत्तालाई प्राथमिकता दिने जस्तै रवि लामिछाने ले कांग्रेस एमाले माओवादी सँगको गठबंधन
भ्रष्टाचारका आरोपहरू पार्टीले भ्रष्टाचारविरोधी आन्दोलनबाट जन्म लिएको भए पनि समयक्रममा AAP भित्रकै केही नेताहरूमा भ्रष्टाचारको आरोप लागेका छन्। यसले पार्टीको नैतिक छवि र जनविश्वासमा चोट पुर्याएको थियो जस्तै रवि लामिछाने आफैं सहकारी काण्डमा मुछिए।
नेपाली स्वतन्त्र नेताहरूको बारेमा
रवि लामिछाने, बालेन शाह, हर्क साम्पाङ आदिका लागि सिक्नुपर्ने कुराहरू
सर्वप्रथम उनीहरूको नीतिमा स्पष्टता हुनुपर्छ।
जस्तै AAP ले शिक्षा, स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दियो। नेपाली स्वतन्त्र नेताहरूले पनि यस्तै स्पष्ट एजेन्डा विकास गर्नुपर्छ।
संगठन निर्माण जरुरी छ।
केजरीवालले आन्दोलनबाट पार्टी बनाएका थिए। नेपालको स्वतन्त्र राजनीति अझै व्यक्तिमूलक छ, संगठनात्मक रूपमा बलियो छैन।
पारदर्शिता र उत्तरदायित्व
भ्रष्टाचार विरुद्ध उभिएका नेताहरू आफैं पारदर्शी हुनु जरुरी छ। रवि लामिछानेको नागरिकता विवाद लगायत पासपोर्ट र सहकरी काण्डले जनविश्वासमा असर पार्छ।
स्थायित्व र दीर्घकालीन योजना
केजरीवाल ४९ दिनको सरकार र रवि लामिछाने को ३० दिन र १०० दिनको सरकार जस्तै, चाँडै परिणाम नदिए पनि संयमता र दूरदर्शिता आवश्यक छ।
जनसंपर्क र सशक्त संचार रणनीति
- बालेन र हर्कको शैली प्रभावकारी भए पनि दीर्घकालीन प्रभावका लागि संस्थागत संचार रणनीति विकास गर्न आवश्यक छ।
अरविन्द केजरीवालको राजनीति नेपालको स्वतन्त्र नेताहरूका लागी आशा, प्रेरणा र चेतावनी तीनवटै हो। जनताबाट उठेका नेता यदि स्पष्ट नीति, पारदर्शिता र संगठनात्मक शक्तिका साथ अघि बढे भने नेपाली राजनीतिमा नयाँ युगको शुरुआत सम्भव छ। तर यदि उनीहरू पनि पुराना नेताहरू झैं स्वार्थ, विवाद र अवसरवादमा फसे भने, परिवर्तनको सपना फेरि अधुरै रहन्छ।
आमा आदमी पार्टी भित्र भ्रष्टाचारका प्रकरणहरू देखा परेपछि जनताले सो पार्टीको नैतिक दाबीमाथि प्रश्न उठाउन थालेका छन्। त्यसैले स्वतन्त्र नेताहरूले यस्ता गल्तीबाट समयमै सिकेर आफ्नो आन्दोलनलाई जनविश्वासको बलमा टिकाउ बनाउनु पर्छ।
ढिलो चाँडो नेपालका वैकल्पिक धारका नेताहरु पनि एक पछि अर्को गर्दै। विभिन्न कण्डहरुमा मुचिदै जानबाट जोगिनु पर्छ।
कसरी भारतमा नरेन्द्र मोदीको भारतीय जनता पार्टीले सम्पूर्ण बहुमत बाट result oriented कामहरू गर्दै सत्ता हात पारेर स्थायित्व प्राप्त गर्दै गयो नेपालको राजनीतिमा पनि वैकल्पिक धार सुदृढ र बलियो हुन सकेन भने भविष्यले यही देखाउने छ र फेरि नेपाली राजनीतिमा पुरानी दलहरुको वर्चस्व कायम हुने संकेत देखिन्छ।
AAP भित्र भ्रष्टाचारका प्रकरणहरू देखा परेपछि जनताले सो पार्टीको नैतिक दाबीमाथि प्रश्न उठाउन थालेका छन्। 2025 मा सत्ता गुमाउनुका पछाडि यही विश्वसनीयताको पतन एक प्रमुख कारण बन्यो। त्यसैले स्वतन्त्र नेताहरूले यस्ता गल्तीबाट समयमै सिकेर आफ्नो आन्दोलनलाई जनविश्वासको बलमा टिकाउ बनाउनु पर्छ।
