श्री ५ महाराजाधिराज त्रिभुवन वीर विक्रम शाह देवको सचिवालय

  • Home
  • Nepal
  • Kathmandu
  • श्री ५ महाराजाधिराज त्रिभुवन वीर विक्रम शाह देवको सचिवालय

श्री ५ महाराजाधिराज त्रिभुवन वीर विक्रम शाह देवको सचिवालय It aims to preserve and promote Nepal’s modern history and royal legacy.

This page shares historical documents, photographs, correspondences, and administrative insights related to His Majesty King Tribhuvan Bir Bikram Shah Dev’s Secretariat.

18/03/2026

#सन्दर्भ : चैत्र ४ |
बि सं २०११ साल फागुन ३० गते स्विट्जरल्यान्डको जुरिचस्थित क्यान्टन अस्पतालमा ४९ वर्षको उमेरमा निधन भएका श्री ५ त्रिभुवनको शव निधनको ४ दिन पछि वि.सं. २०११ चैत्र ४ गते काठमाडौं आइपुगेकै दिन आर्यघाटमा दाहसंस्कार सम्पन्न भएको थियो ।
--- --- --- --- ---

दिल्लीबाट रानीहरू,अधिराजकुमार, अधिराजकुमारीलगायतका अन्य सदस्यहरू नेपाल सरकारले व्यवस्था गरेको अर्को जहाजमा काठमाडौँ फर्किएका थिए। त्यसै विमानमा दिल्लीस्थित नेपाली राजदूत महेन्द्रविक्रम शाहसमेत फर्किएका थिए। उक्त विमान १२:०५ मा नेपाल ओर्लिएको थियो। सोही दिन अपराह्न १२:२० मिनेटमा राजा त्रिभुवनको पार्थिव शरीरलाई बोकेको भारतीय वायुसेनाको विमान गौचर हवाईअड्डामा ओर्लिएको थियो। विमानको अग्रभागमा नेपाल र भारतका झन्डा फहराइएका थिए। गौचर हवाईअड्डामा ठूलो संख्यामा नेपलीहरूको उपस्थिति थियो।
विमानबाट शवलाई ब्राह्मणहरूले ओरालेका थिए। त्यसपछि हवाई अड्डामा तैनाथ नेपाली सेनाको कालीबहादुर दलले सलामी अर्पण गरेको थियो। त्यससँगै त्यहीँ तोपसमेत पड्काइएको थियो। गौचर हवाईअड्डामा राजा त्रिभुवनको पार्थिव शरीरमाथि सबैभन्दा पहिले नयाँ राजा महेन्द्रका तर्फबाट प्रधानसेनापति किरणशमशेर जबराले फूलमाला चढाएका थिए। त्यसपछि भारतका राष्ट्रपतिका प्रतिनिधिका रूपमा दिल्लीबाट आएका मेजर जनरल यदुनाथ सिंह, ब्रिटिस राजदूत, भारतीय राजदूत, फ्रेन्च कन्सलर, कार्यवाहक अमेरिकी राजदूत, भारतबाट अन्तिम संस्कार समारोहमा सहभागी हुन आएको विशेष भारतीय प्रतिनिधिमण्डल, नेपालको मन्त्रिपरिषद् सदस्यहरू, मुस्ताङका राजा, मुस्ताङी राजकुमार, ज‌ंगी तथा निजामती कर्मचारीले फूलमाला चढाएर राजाप्रति श्रद्धाञ्जलि अर्पण गरेका थिए।
हवाईअड्डामा आधा घन्टा राखेपछि आर्यघाटतर्फ शवयात्रा सुरु भएको थियो। शवयात्राको अघिल्लो लहरमा प्रहरीका मोटरसाइकल थिए। त्यसपछि सैनिक जिप थिए। पछिपछि जंगी पोसाक पहिरिएका ब्यान्डसहितका सैनिक दल थिए। सैनिकका पछाडि ब्राह्मणहरूले राजा त्रिभुवनको पार्थिव शरीर बोकिरहेका थिए। शवका पछाडि माहिला र कान्छा अधिराजकुमारहरू हिमालय र वसुन्धरा थिए। अधिराजकुमारहरूका पछाडि विदेशी मुलुकका प्रतिनिधि, मन्त्री, नेताहरू, सैनिक अधिकारीहरू, मन्त्रालयका सचिवहरू, प्रहरी अधिकारीहरू थिए। सोही अपराह्न ०४:४५ बजे पशुपति आर्यघाटमा राजा त्रिभुवनको शवलाई माहिला अधिराजकुमार हिमालयले दागबत्ती दिएका थिए। राजाको अन्तिम संस्कारमा लाखौँ नेपालीको उपस्थिति थियो।

(गोरखापत्र: वि.सं. २०११ चैत्र ५ )

10/03/2026

Nepal's former King Mahendra and the Queen Ratna visited the USA in November, 1967.

The then President of USA, Lyndon B Johnson and Mrs. Johnson greeted the royal couple of Nepal with huge welcome and respect in the Washington DC.

The royal couple was greeted with the 'guard of honor.'
'Yours is a romantic country,' US President Johnson told King Mahendra.

In response, King Mahendra thanked the US government the American people for their continuous support to the Himalayan nation.

#सन्दर्भ : फागुन २५ | #तस्विर :श्री ५ त्रिभुवनको रजत जयन्ती समारोहको दिन |बि सं १९९३ साल फागुन २५ का दिन श्री ५ त्रिभु...
09/03/2026

#सन्दर्भ : फागुन २५ |
#तस्विर :श्री ५ त्रिभुवनको रजत जयन्ती समारोहको दिन |

बि सं १९९३ साल फागुन २५ का दिन श्री ५ त्रिभुवनको शासनकालको रजत जयन्ती समारोह आयोजना गरिएको थियो। यस समारोहको कार्यक्रम २३-२४ दिनसम्म कायम रह्यो । श्री ५ त्रिभुवनको शासनकाल वि.सं. १९६८ साल मङ्सिर ६ देखि वि.सं. २०११ साल फागुन ३० सम्म रहेको थियो।

#सन्दर्भ : फाल्गुन ९ | #तस्विर : राज्याभिषेक पछि राष्ट्रपिता श्री ५ त्रिभुवन |श्री ५ पृथ्वी वीर विक्रम शाहको निधन पछि न...
21/02/2026

#सन्दर्भ : फाल्गुन ९ |
#तस्विर : राज्याभिषेक पछि राष्ट्रपिता श्री ५ त्रिभुवन |

श्री ५ पृथ्वी वीर विक्रम शाहको निधन पछि नेपालको आठौँ शाहवंशीय राजाका रुपमा बि सं १९६९ साल फाल्गुन ९ गतेका दिन राष्ट्रपिता श्री ५ त्रिभुवनको राज्याभिषेक सम्पन्न भएको थियो । नाबालक अवस्थामै नेपाल अधिराज्यको श्री ५ महाराजाधिराज भएको सो समय उनको उमेर ६ बर्ष मात्र रहेको कुरा वि. सं. १९६३ असार १७ गते भएको उनको जन्ममितिले देखाउछ।

21/02/2026

कमांडिंग जनरल बहादुर शमशेर जंगबहादुर राणा ( तत्कालिन राणा प्रधानमन्त्री जुद्ध शमशेरको जेठो छोरा) लाई इटालीको सेनाद्वारा सम्मान; श्रव्यमा पुर्व नेपाली राष्ट्रगान 'श्रीमान् गम्भिर...' को धुन सुन्न सकिन्छ ! उनलाई त्यहाँ इटाली सरकारले 'अर्डर अफ द क्राउन अफ इटाली' द्वारा सम्मान गरिएको थियो !

Commanding General Maharajkumar Bahadur Shamsher Jang Bahadur Rana honored by Italian Army in Rome. He was honored with 'Order of the Crown of Italy' by the Italy Government.

Date: 1934 | Credit: © INSTITUTE OF LIGHT CINECITTA 'srl

About him:

Born in 1892, he was the first son of hereditary Rana dynasty Prime Minister 'Juddha Shamsher Jang Bahadur Rana' from his
first wife Padma Kumari.

-Education: Mayo College, Ajmer, Major-General 1910, cdr 1st Nepalese cont in India 1915-1916 Rotary Supreme Court Judge 1922-1929, Dir-Gen of Education 1924-1929, ADC General & Chief of Staff to the Prime Minister 1932-1940 and 1943-1947

Envoy to the Court of St James 1934-1935, President Development Board 1935-1940, Dir-Gen Foreign Affairs 1937-1939 & 1943-1947
Dir-Gen Nepal Bank Ltd 1937-1940, GOC Nepalese Forces in India 1939-1943, Chief Justice 1943-1945, Administrator Nepal Terai 1945-1946, Eastern Cdng-Gen 1948-1951

Hon Colonel British Army 17/3/1942. Rcvd: the Orders of the Star of Nepal 1st class, Om-Ram-Patta (1948), the Gurkha Right Hand 1st class (2nd class 1934), and the Three Divine Powers 2nd class (1939), GC of the Order of the Crown of Italy (1934), and GO of the Order of the Legion of Honour of ​ (1939), ​ War (1918), George V Silver Jubilee (1935), 39/45 and ​ Stars, British Defence and War (MID clasp) (1945) medals.

He died at the Bahadur Bhawan (building of ​ Metropolitan city office) on 19th May 1977, having had issue, three sons and five daughters:

**His eldest son Nara Shamsher ( Vice-Chairman National Olympic Committee 1962-1964) is dubbed as the 'Father of Sports' in Nepal.

नेपालमा प्रजातन्त्रको औपचारिक उदय वि.सं. २००७ फागुन ७ अर्थात आजको दिनमा भएको थियो। राजा त्रिभुवनले शक्ति–सन्तुलन बदल्ने ...
19/02/2026

नेपालमा प्रजातन्त्रको औपचारिक उदय वि.सं. २००७ फागुन ७ अर्थात आजको दिनमा भएको थियो। राजा त्रिभुवनले शक्ति–सन्तुलन बदल्ने राजनीतिक रणनीति र अन्तर्राष्ट्रिय समर्थनको आवश्यकतालाई मध्यनजर गर्दै २००७ सालमा दिल्ली सम्झौता भएसँगै १०४ वर्षे जहानियाँ राणा शासनको अन्त्य भयो र बहुदलीय अभ्यासको ढोका खुल्यो। तर सुरुवाती वर्षहरू दलहरूबीच शक्ति–संघर्ष, कमजोर संस्थागत आधार र स्पष्ट संवैधानिक संरचना अभावका कारण अस्थिर रहे । २०१५ सालको पहिलो आमनिर्वाचनमा बी.पी. कोइराला प्रधानमन्त्री बने तर २०१७ सालमा राजा महेन्द्र ले संसद् विघटन गर्दै पार्टीविहीन पञ्चायती व्यवस्था सुरु गरे।
२०१७ देखि २०४६ सम्मको पञ्चायतकालमा राजनीतिक स्थिरता देखिए पनि प्रतिस्पर्धी लोकतन्त्र, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र जनप्रतिनिधित्व सीमित रह्यो, उदार लोकतन्त्रको अनुभुती हुन सकेन जुन सत्तामा पुगेर बाटो बिराउने, आफ्नो सिद्धान्त कागजमा मात्रै सिमित राख्ने दलहरूको गल्तीको नतिजा थियो। २०४६ को जनआन्दोलनपछि बहुदलीय प्रजातन्त्र पुनर्स्थापित भयो र २०४७ को संविधान जारी भयो।
तर २०४६–२०६२ बीच सरकारहरू बारम्बार परिवर्तन भए; दलगत फुट–विभाजन र आन्तरिक द्वन्द्वले शासन कमजोर बनायो। २०५२/५३ मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मा'ओवादी) ले सशस्त्र वि'द्रो'ह सुरु गर्‍यो, जसले एक दशक देशलाई द्वन्द्वतर्फ धकेल्यो, त्यही मा'ओवादी वि'द्रोहबाट देशमा वैदेशिक हस्तक्षेप बढ्न थाल्यो Geo-political tension उग्र भयो र २०५८ मा दरबार ह'त्या'काण्ड गराइयो ।
त्यसपछि राजा ज्ञानेन्द्र प्रत्यक्ष शासनमा आए तर शक्तिसन्तुलन गुमिसकेको त्यो अवस्थामा देश फेरि २०६२/६३ को दोस्रो जनआन्दोलनको ऐतिहासिक मोडमा आइपुग्यो, विदेशी शक्ति र मिडिया ढाल बनेर दलहरुको समर्थनमा आए, राजा एक्लै परे, राजा हारे, देशले हार्नुपर्यो र राजतन्त्रलाई कागजी रुपमा अन्त्य गराइयो, नेपाल संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा प्रवेश गर्‍यो। २०६४ र २०७० का संविधानसभा निर्वाचनपछि २०७२ मा नयाँ संविधान जारी भयो, जसले संघीय संरचना, समावेशी प्रतिनिधित्व र मौलिक अधिकारलाई संस्थागत गर्‍यो।
नयाँ संविधान आयो तर उहीँ पुरानै अनुहार उहीँ पुरानै व्यवहार र नियत, राजनीतिक स्थिरता भने आएन। २०७४ को निर्वाचनपछि दुई–तिहाइ नजिकको बहुमत बने पनि दल एकीकरण–विभाजन, नेतृत्व विवाद र संसद् विघटन–पुनर्स्थापनाजस्ता घटनाले अस्थिरता दोहोरि नै रहयो। २००७ यता ३० भन्दा बढी सरकार गठन–परिवर्तन भैसके यो नै संस्थागत संरचना फेल भएको र देश अस्थिरताको भुमरीमा फसेको संकेत हो।
आजको नेपालमा नियमित निर्वाचन, समावेशी संरचना र संघीय अभ्यास सकारात्मक उपलब्धि हुन्। तर आन्तरिक दलगत लोकतन्त्र कमजोर हुनु, नीतिगत निरन्तरता अभाव, सुशासनमा कमी, आर्थिक दबाब र भूराजनीतिक सन्तुलनजस्ता चुनौतीले “संरचना फेरिए पनि अवस्था उस्तै” भन्ने अनुभूति गराउँछ।
फागुन ७ बाट सुरु भएको यात्रा उपलब्धि ,अपूर्णता र आसा-निरासाको मिश्रण हो। नेपालले शासन प्रणाली धेरै पटक बदलेको छ तर देशको अवस्था बद्लिन सकेन, देशले स्थिरता र दिशा पाउन सकेन, अब गल्तीलाई सच्याउने र हामी हाम्रै अस्तित्वको धरातलमा फर्किने समय आएको छ।
राष्ट्रको सार्वभौमसत्ता र स्वाभिमान नै सम्झौतामा राखेर देश बद्लिन्छ, रातारात कायापलट हुन्छ भनेर ल्याइएका नीति-कार्यक्रम र ग्रान्ड डिजाइनहरु, एक सच्चा नेपालीको हैसियतले मलाई भने कदापि स्वीकार्य छैनन।
ढिला नै सहि, अरु भन्दा फरक नै सहि तर नेपाल, नेपाल रहनु पर्यो, देशको स्वाभिमान बेचेर गरिने आयातीत विकासले कालान्तरमा देशको अस्तित्व संकटमा पर्न सक्छ बरु एक छाक खाने हो तर गुलाम बन्ने होइन।
बुद्धिमानी, देशभक्त नेपाली; जसले बुझेको छ कि देश भु-राजनीतिको दलदलमा फसिसकेको छ र अब यसको निकास दिने कुनै दल र तन्त्र होइन राज संस्था मात्रै हो। इतिहास साक्षी छ, जब जब देश संकटमा परेको थियो, दिशाहिन अवस्थामा थियो, देशलाई निकास दिने पात्र भनेका राजा ज्ञानेन्द्र नै थिए र आज पनि राजाको भुमिका सदा झै स्पष्ट नै छ "चाहे जे होस तर देश नहारोस"।।
राज्यशक्तिको स्रोत जनता मात्र हुन् र मुलुकको सार्वभौमसत्ता जनतामा निहित हुनुपर्छ, जनता नै जनार्दन हुन - ७६ औँ प्रजातन्त्र दिवसको सम्पुर्णमा शुभकामना ।।
पूरा पढ्नुहुने सबैलाई धन्यवाद । कमेन्टमा आफ्नो विचार राख्न नभुल्नु होला।

On the occasion of your 76th birthday, we extend our heartfelt greetings and best wishes. Wishing you happiness, peace, ...
19/02/2026

On the occasion of your 76th birthday, we extend our heartfelt greetings and best wishes. Wishing you happiness, peace, good health and long life.

18/02/2026

श्री ५ महाराजाधिराज ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाहदेव बाट ७६औं राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवसको अवसरमा बक्सेकाे शुभकामना।

17/02/2026

देशको लागि एकदिन बाँचेर हेर चारैतिर नेपालको जय जय हुँने छ।

श्रीपशुपति नाथले हामी सबैको कल्याण गरुन् जय नेपाल।

श्री ५ वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह देव

17/02/2026

🇳🇵 पुरानो नारायणहिटी राजदरबारको प्रांगणमा विदेशी पाहुनाहरूसँग भेटघाट गर्दै श्री ५ महाराजाधिराज महेन्द्र वीर विक्रम शाह देव।
पुरानो नारायणहिटी राजदरबार केवल शाही निवास मात्र नभई नेपालको सार्वभौम अस्तित्व, कूटनीतिक मर्यादा र राष्ट्रिय पहिचानको ऐतिहासिक केन्द्रका रूपमा परिचित थियो। यही प्रांगणमा विभिन्न राष्ट्रका विशिष्ट प्रतिनिधि तथा विदेशी पाहुनाहरूसँग औपचारिक भेटघाट गर्दै श्री ५ महाराजाधिराज महेन्द्र वीर विक्रम शाह देवले नेपालको स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति, असंलग्न आन्दोलनप्रतिको प्रतिबद्धता तथा राष्ट्रिय स्वाभिमानलाई दृढतापूर्वक अभिव्यक्त गर्नुहुन्थ्यो।
राजा महेन्द्रको शासनकाल नेपालका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विस्तार, कूटनीतिक सन्तुलन तथा विकास नीतिको पुनर्संरचनाको महत्वपूर्ण कालखण्डका रूपमा स्मरण गरिन्छ। शीतयुद्धकालीन संवेदनशील विश्व परिवेशमा नेपाललाई दुई ध्रुवीय शक्तिहरूको प्रभावबीच सन्तुलित राख्दै राष्ट्रिय हितलाई सर्वोपरि स्थान दिनु उहाँको नेतृत्वको विशिष्ट विशेषता थियो। नारायणहिटी दरबारको प्रांगणमा सम्पन्न ती ऐतिहासिक भेटवार्ताहरूले नेपालको कूटनीतिक इतिहासमा महत्वपूर्ण अध्याय अंकित गरेका छन्।
यस्ता ऐतिहासिक झलकहरूले राष्ट्र निर्माणको यात्रामा राजसंस्थाको भूमिका र योगदानलाई पुनः स्मरण गराउँछन्।
United National Alliance For Monarchy (UNAFM)
नेपालका ऐतिहासिक, सांस्कृतिक तथा राजकीय धरोहरहरूको संरक्षण, संवर्द्धन तथा राष्ट्रिय चेतनाको प्रवर्द्धनप्रति निरन्तर प्रतिबद्ध।

Address

Kathmandu's
Kathmandu

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when श्री ५ महाराजाधिराज त्रिभुवन वीर विक्रम शाह देवको सचिवालय posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category