18/04/2025
डिजिटल प्रविधिको सदुपयोग गरौं,
अनलाइन ठगी र दुरुपयोगबाट आफू जोगिऔं, अरूलाई पनि सचेत गराऔं................................................................................
अनलाइन ठगी (Online Scam):-........................................................
अनलाइन ठगी वा अनलाइन धोखाधडी (Online Fraud) भन्नाले इन्टरनेट वा डिजिटल माध्यम (Digital Platform) प्रयोग गरेर गरिने यस्तो आपराधिक कार्यलाई जनाउँछ, जसमा व्यक्तिलाई झुक्याई पैसा (Money), व्यक्तिगत जानकारी (Personal Information) वा डिजिटल खाताको पहुँच (Access to Digital Accounts) प्राप्त गर्ने वा प्राप्त गर्ने प्रयास गरिन्छ।
नेपाली समाज सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको वर्तमान सन्दर्भमा, आधुनिक प्रविधि (जस्तै: Mobile, Computer, Internet) प्रयोगकर्ताहरूमा प्रविधि सम्बन्धी ज्ञानको अभाव (Lack of Digital Literacy), डर (Fear), आर्थिक प्रलोभन (Greed), “सस्तोमा महँगो” वा “छोटो समयमा धेरै फाइदा” प्राप्त गर्ने लोभ (Get Rich Quick Mentality) जस्ता कारणहरूले गर्दा सर्वसाधारण नागरिकहरू दैनिकजसो Digital माध्यममार्फत ठगीमा परिरहेका छन्।
धेरैजसो अवस्थामा ठगी भइसकेपछि मात्र आफू ठगिएको महसुस गरी प्रहरीमा उजुरी दिन आउने अवस्था देखिएको छ।
Mobile र Computer मार्फत Internet प्रयोग गर्ने सबै प्रयोगकर्ताहरूले अनावश्यक लोभ, लालच र भयमा नपरी प्रविधिको कुशल र सुरक्षित प्रयोग (Safe and Smart Use of Technology) गर्न, प्रविधिको दुरुपयोग (Misuse of Technology) नगर्न तथा Online ठगी र धोखाधडीबाट जोगिनसाइबर सुरक्षाका उपायहरू (Cyber Security Measures)अवलम्बन गर्नु आवश्यक छ।
फिसिङ (Phishing ):-........................................
नक्कली इमेल वा सन्देश पठाएर व्यक्तिको बैंक वा सामाजिक सञ्जालको लगइन विवरण चोरी गर्ने वा चोर्ने प्रयास गर्ने । जस्तै: "हामी तपाईंको बैंकको कर्मचारी हौँ, तपाईंको बैंक खातामा समस्या देखिएको छ, हामी तपाईंको मोवाईलमा Code पठाउछौँ, तपाईंले भनिदिए पछि खाता पुन: संचालन हुन्छ”भनि झुक्यानमा पारी OTP(One Time Password) code प्राप्त गरी ठगी गर्ने ,“तपाईंको e-sewa, khalti Account updateगर्नु पर्ने भएको छ अन्यथा तपाईंको खाता ब्लक हुन्छ” भनि व्यक्तिको वालेट खातामा पहुँच पुर्यायीखाताबाट रकम रकमान्तर गर्ने ।
अनलाइन किनमेल ठगी (Online Shopping Scam):-................................................................................
अनलाइन किनमेल ठगी अन्तर्गत स्क्यामरहरूद्वारा खरिदकर्ताहरूलाई झुक्याउन नक्कली वेबसाइट वा विज्ञापनहरूतयार गरी ग्राहकहरूलाई भ्रममा पारी ठगी गर्दछन, जसमा प्रायः नक्कली वा कमसल सामानहरू डेलिभरी हुन्छन् वा कुनै पनि सामान हुँदैन। ठगी गर्नेहरूले नक्कली सामाजिक सञ्जाल प्रोफाइलहरू पनि प्रयोग गर्न सक्छन् वा स्थापित बजारहरूमा वैध विक्रेता भएको बहाना गर्न सक्छन्।
लट्री वा पुरस्कार ठगी (Lottery & Sweepstakes Scam):-................................................................................
तपाईले पुरस्कार जित्नु भएको छ, पुरस्कार प्राप्त गर्न अग्रिम कर र शुल्क लाग्दछ बुझाउनु पर्दछ भनि लोभ देखाउने रपुरस्कार प्राप्त गर्नु अघि शुल्क तिर्न लगाउने र विभिन्न बहाना बनाई रकम ठगी गर्ने । जस्तै: whatsApp, Telegram, Zamzam electronic,Tiktok Account मार्फतबाट ठगी गर्ने ।
💔रोमान्स ठगी (Romance Scam):सामाजिक संजाल Facebook, Instagram, WhatsApp, Dating Apps आदि मार्फत कनै पनि पुरुष वा महिलाले झुठ्ठा प्रेम सम्बन्धमा पारि भावनासँग खेलवाड गरी पैसा माग्ने ,झुठ्ठा परिवन्धमा पार्ने र ठगी गर्ने । जस्तै: N**e फोटो तथा भिडियोहरु मार्फत डर धाक धम्की देखाई रकम असुली गर्ने र ठगी गर्ने ।
निवेश ठगी (Investment Scam):-............................................................
ठूला फाईदाको लोभ देखाएर नक्कली लगानी योजनामा पैसा लगाउन लगाउने । जस्तै:Facebook, What's app, Instagram मार्फत Online job बाट बोनसतथा छोटो समयमा पैसा कमाउने लोभ देखाई ठगी गर्ने ।
मुख्यतय अनलाईन ठगीमा धेरै ठगीने मध्य निम्न पेशामा आबद्द रहेका छन:
१) वैदेशिक रोजगारमा
२) शैक्षिक पेशामा
३) बैंक कर्मचारीहरु
४) घर गृहिणी
५) विद्यार्थी
सुरक्षा उपायहरू
✅ OTP, बैंक खाता वा Wallet सम्बन्धी जानकारी कसैलाई पनि नदिने ।
✅अनलाइन किनमेल गर्दाआधिकारीक किनमेल Platform बाट मात्रखरिद गर्ने, COD(Cash on Delivery) लाई सधैँ अनुशरण गर्ने ।
✅नचिनेको लिंक वा फाइल कदापी नखोल्ने ।
✅ "सस्तोमा महँगो", "छोटो समयमा धेरै फाइदा" भन्ने जस्ता कुरामा विश्वास नगर्ने ।
✅शंका लागेमा तुरुन्तै प्रहरी वा साइबर अपराध महाशाखामा सम्पर्क गर्ने ।
✅ Facebook, Instagram, TikTok वा WhatsApp मा अनजान व्यक्तिको friend request स्वीकार नगर्ने ।
✅अनलाइन सम्बन्धमा अत्यधिक विश्वास नगर्ने
✅व्यक्तिगत फोटो, भिडियो वा निजी कुराकानी अनजान व्यक्तिसँगसेयर नगर्ने।
🙏धन्यवाद 💐
