09/11/2016
पाण्डवेश्वर महादेव मन्दिर धार्मिक पर्यटकीय स्थल
~ ले खक: श्रीधर पौडेल ( मन्दिर व्यवस् थापन समितिका उपाध्यक्ष)
धर्म शब्दको अर्थ निराकार छ । धर्मले मानव समुदायको अस् ितत्व संर क्षण गरि र हे को छ । जसरी राज्य सञ्चालनका लागि संविधानको आवश्यकता पर्दछ त्यसै गरी मानव सभ्यताको सञ्चालनका लागि धर्मको आवश्यकता पर्दछ । धर्मले मानवलाई असत्यको मार्गबाट सत्यको मार्गतर्फ र अशिक्षाको अन्धकार बाट उज्यालो तर्फ लै जान्छ । धर्मले मानवभित्र निहीत रि स, द्वे ष, अंहकार , मो ह, माया, व्यभिचार र घृणालाई त्याग्न सुविचार , सदाचार , कृतज्ञता ग्रहण र जीवनलाई सांसारि क मो हबाट विभक्त राख्न सक्छ ।
विश्वमा अनगिन्ती धर्महरु अस् ितत्वमा र हे का छन । हरे क धर्मगुरुहरुले मानव विकास क्रमसँगै धर्मग्रन्थको प्रतिवादन गरि आफ्ना शिष्यहरुको माध्यमबाट प्रचार प्रसार गरि अस् ितत्वमा आएका हुन् । हिन्दू धर्म सनातन बै दिक धर्म हो । वै दिककालदे खि भगवान शिव, ब्रह्मा र विष्णुका वाणीहरुलाई संकलन गरि ग्रन्थको रुपमा वे द, पुराण, माहात्म्य र अन्य अनगिन्ती ग्रन्थहरुको प्रतिवादन गरि पूर्वीय दर्शनको माध्यमबाट अस् ितत्वमा र हे को छ ।
सनातन वै दिक हिन्दू धर्ममाथि पश्चिमा धार्मिक दर्शनबाट आर्थिक प्रलो भन र शै क्षिक, सांस् कृतिक अतिक्रमण गरि क्षति पु¥याउने अभ्यास भइर हे को छ । ने पालीको गरि बी, अशिक्षा र अज्ञानतालाई आधार बनाई भक्षकको रुपमा दे खा परि र हे को छ । धर्मद्वारा प्रतिपादित संस् कृति (भाषा, भे षभूषा, पर्व, कर्मकाण्ड र पर म्परा) माथि आधुनिकताको नाममा विकृति विसंगति भिœयाउने काम भइर हे को छ । हिन्दूधर्मको र क्षार्थ हामीभित्रका असीमित शक्तिहरुलाई जागृत गराई आध्यात्मिक मार्गमा लगाइ धर्म र संस् कृतिको र क्षाका लागि समय निकाल्नै पर्दछ । आध्यात्मिक धरातलमा टे के र भौ तिक उन्नति गर्नु आजको आवश्यकता हो ।
सनातन वै दिक हिन्दू धर्मको र क्षार्थ धर्मप्रति आस् थावान बनाउन र एशियाकै ठूलो उपत्यका दाङलाई धार्मिक पर्यटकीय नगरी बनाउन पाण्डवे श्वर महादे व मन्दिर लाई के न्द्रबिन्दु बनाइ थालिएका यो जना र सम्पन्न भएका कार्यहरुको चित्रण सबै ने पाली विशे ष गरि दङालीका लागि सिकाइ भएको छ । पथप्रदर्शक यो जनाबद्ध तरिकाले अगाडि बढ्यो भने सहयो गी हातहरु निश्चिन्त बढ्दार हे छन् । धार्मिक मूल्य र मान्यतामा लामो इतिहास बो के को ने पाल ८५ प्रतिशत ने पालीहरु सनातन बै दिक हिन्दू धर्म, धार्मिक मूल्य मान्यता, संकृति र संस् कार मा ठूलो आस् था र विश्वास राख्छन् । अने कौं पवित्रतम्तीर्थ, नदीनाला, पर्वत र हिमश्रृंखलाले भरि भराउ यो भूमिमा ऋषिमुनिहरुले अनन्तकालदे खि तपस् या, यो गसाधना, भगवत्पूजन र समाधिस् थल बनाएर पवित्र तुल्याएका थिए यो धर्तीलाई । यहीमध्ये को तपो भूमि हो पाण्डवे श्वर महादे व मन्दिर । धार्मिक, पौ राणिक र ऐ तिहासिक दृष्टिले अति महत्वपूर्ण मानिएको पाण्डवे श्वर महादे व मन्दिर एशियाकै ठूलो उपत्यका दाङ जिल्लाको सदर मुकाम घो राहीदे खि नौ किलो मिटर दक्षिण चुरे पर्वत श्रृंखलाको फे दि सर युगंगा (बबई) को किनार मा करिब ३२ हे क्टर क्षे त्रफलमा अवस् िथत छ । स् वर्गद्वारी माहात्म्यमा उल्ले ख भएको स् थान किटान नगरि एको यस तपो भूमि पाँच पाण्डवहरु स् वर्ग जाने बे लामा यही पवित्र स् थलमा ज्यो तिर्मय शिवलिङ्ग स् थापना गरि भगवान शिवको आराधना गरि के ही समय ब्यतित गरे काले यस मन्दिर को नाम पाण्डवे श्वर महादे व मन्दिर र हन गएको जनविश्वास र हिआएको छ । पाण्डवे श्वर मन्दिर को एउटै शिलामा र हे को ज्यो तिर्लिङ्ग, जलकुण्ड, बाघका आँखा, गौ पदचिन्ह, विष्णु पदचिन्ह, नागशिला र शिलामा अवस् िथत गणे श प्रतिमूर्ति चिन्हहरु मानव निर्मित नभई आज भन्दा पाँच वर्ष पहिले स् थापना भएको भन्ने जनआस् था र हे को छ ।
यस पाण्डवे श्वर महादे व मन्दिर मा भक्तहरुले जुन चाहनाले भाकल गरि यस तीर्थमा दर्शन, पूजन र यज्ञयज्ञादि गर्दछन् उनीहरुको मनो कामना पूरा भएका अनगिन्ती उदाहर णहरु छन् । सन्तान नहुने लाई सन्तान, विद्या, बृद्धि, द्रब्य प्राप्ति, महारो ग निवार ण र पारि वारि क शान्ति समृद्धिलगायतका मनो कामना पूरा हुने हुँदा ठूलो आस् था र विश्वासका साथ दर्शनार्थीले पूजा अर्चना गर्दछन् । यस मन्दिर अस् ितत्वमा आएदे खि भक्तजनहरुले ज्यो तिर्लिङ्गमा जल चढाउने र रो ट चढाउने प्रचलन थियो भने पछिल्लो कालखण्डमा यस मन्दिर को महिमा प्रचार प्रसार भएदे खि महाशिवरात्रिमा ५० औं हजार भक्तजनहरुबाट सभक्ति दर्शन, बो लबम महापर्व, अक्षतृतीया, माघे संक्रान्ति पर्वमा भक्तजनहरुको हजारैं को संख्यामा उपस् िथति हुने गर्दछ भने विभिन्न अनुष्ठानहरु (विवाह, ब्रतबन्ध, लक्षवर्तिका, सप्ताह, रुद्री र कथाश्रवण) सञ्चालन हुने गर्दछन् हालका दिनमा । दै निकजसो सयौंको संख्यामा दर्शनार्थी भक्तजनहरु आउने क्रम जारी र हे को छ ।
◆ पाण्डवे श्वर महादे व मन्दिर द्वार ा प्रस् तावित कार्ययो जना सम्बन्धी विवर ण
(१) विश्वकै सबै भन्दा ठूलो पञ्चधातुबाट निर्मित भगवान शिवको अस् त्र त्रिशुल प्रतिस् थापन कार्य सम्पन्न । वि.सं २०७१ साल भाद्र २० गते दे खि त्रिशुल प्रतिस् थापन स् थल निर्माण कार्यको प्रार म्भ भई वि.सं २०७१ साल कार्तिक १२ गते विशे ष शो भायात्राबाट मन्दिर परि सर मा भिœयाउने कार्यका साथ वि.सं २०७१ साल माघ २९ गते त्रिशुल प्रतिस् थापन कार्य सम्पन्न ।
(क) त्रिशुल निर्माण तथा प्रतिस् थापन कार्यका लागि दाताहरुबाट सहयो ग र दानपे टिकाबाट संकलित पचास लाख रुपै या“ (ख) ने पाल सर कार पर्यटन मन्त्रालय पर्यटन कार्यालय भै र हवा रुपन्दे हीबाट त्रिशुल पार्क निर्माण शीर्षकमा दश लाख रुपै या“) (ग) शहर ी विकास तथा भवन निर्माण डिभिजन कार्यालय दाङबाट त्रिशुल दानदाता स् तम्भ पार्क निर्माण शीर्षकमा दुई लाख पचास हजार रुपै या“ (घ) जिल्ला विकास समिति दाङबाट त्रिशुल पार्क निर्माण शीर्षकमा एक लाख रुपै या“ (ङ) सो नापुर सिमे न्ट कार खाना र अन्य दानदाताबाट जिन्सी सहयो ग दुई लाख रुपै या“ (च) त्रिशुल प्रतिस् थापन स् थल निर्माण, त्रिशुल पार्क निर्माण तथा निर्माण सामग्री ढुवानी जे सीभि र ट्रे क्टर परि चालन भुक्तानी गर्नुपनेर् बा“की दश लाख रुपै या (छ) मन्दिर को आन्तरि क स्रो तबाट दुई लाख पचास हजार ।
हालसम्म त्रिशुल निर्माण तथा प्रतिस् थापन, पार्क निर्माण र त्रिशुल दानदाता स् तम्भ तथा पार्क निर्माण शीर्षकमा जम्मा खर्च अठहत्तर लाख ।
(२) १०८ शिवलिङ्ग प्रतिस् थापन कार्य
(क) १०८ जना दाताहरुबाट संकलित बाह्र लाख अठासी हजार आठ सय सतहत्तर रुपै या“ (ख) पर्यटन मन्त्रालय, पर्यटन कार्यालय भै र हवा रुपन्दे हीबाट शिवलिङ्ग पार्क निर्माण शीर्षकमा पा“च लाख रुपै या“ (ग) मन्दिर को आन्तरि क स्रो तबाट एक लाख रुपै या“ (घ) निर्माण सामग्री खर ीद, ढुवानी र ज्यामी ज्याला भुक्तानी गर्नुपनेर् बा“की चार लाख रुपै या“ ।
हालसम्म १०८ शिवलिङ्ग निर्माण, प्रतिस् थापन र पार्क निर्माणमा जम्मा खर्च बाइस लाख अठासी हजार आठ सय सतहत्तर रुपै या“ ।
(३) १००८ जो डी बर पिपल र ो पण गनेर् लक्ष अनुसार हालसम्म तीन सय ८० जो डी वर पिपल र ो पण कार्य सम्पन्न । जसमध्ये दाताहरुबाट संकलित आठ लाख पचास हजार रुपै या“ (४) मन्दिर परि सर भित्र ८० थान समी बृक्ष र ो पण कार्य (५) मन्दिर परि सर भित्र २५ थान रुद्राक्ष बृक्षर ो पण कार्य (६) भू–क्षय नियन्त्रण तथा धार्मिक प्रयो जनका लागि एक हजार अन्य बृक्ष र ो पण कार्य ।
पाण्डवे श्वर महादे व मन्दिर धार पानीमा वि.सं २०७१ सालदे खि हालसम्म मन्दिर क्षे त्र विकास भौ तिक पूर्वाधार निर्माण सम्पन्न र निर्माणाधीन अवस् था ।
(१) घो र ाही–२ कर्जाही निवासी श्रीधर महर ाका परि वार जनबाट मन्दिर प्रवे शद्वार कर ीब छ लाख रुपै यॉको लागतमा निर्माण (२) घो र ाही निवासी माधव पन्थी र डा. जर्नादन पन्थीका परि वार जनबाट १० लाख ५० हजार रुपै या“को लागतमा लक्ष्मीनार ायण मन्दिर निर्माण (३) घो र ाही–११ भर तपुर निवासी र त्नादे वी गौ तम तथा छो र ा शंकर गौ तमका परि वार जनबाट एक लाखको लागतमा मन्दिर परि सर ब्लक लगाउने कार्य (४) सौ ंडियार –१ अघर ा निवासी नार ायणबहादुर अधिकार ीका परि वार जनबाट ५० हजार लागतमा पुष्पबाटिका निर्माण (५) घो र ाही–११ ट्राफिकचो क निवासी भर तर ाज पो ख्रे ल परि वार जनबाट १० लाख लागतमा कर ीब एक लाख लिटर पानी अटने आर सीसी खाने पानी ट्याकी निर्माण (६) लक्ष्मीपुर –३ बन्जाडी निवासी दे वकुमार ी बुढाथो की छो र ाहरु पदमबहादुर बुढाथो की र नार ायणबहादुर बुढाथो की परि वार जनबाट १५ कट्ठा २ धुर भूमिदान (७) सांै डियार –२ गुरुवागाउ“ निवासी चूडामणि शर्मा पौ डे लबाट कर ीब एक लाख ५० हजार को लागतमा बर पिपल चौ पार ी निर्माण (८) घो र ाही निवासी ललित श्रे ष्ठका परि वार जनबाट कर ीब ४० हजार को लागतमा भक्तजन विश्रामस् थल निर्माण (९) सौ ंडियार –१ अघर ा निवासी चन्द्रबहादुर पुनका परि वार जनबाट १५ हजार को लागतमा सिंढी निर्माण (१०) घो र ाही–११ ट्राफिकचो क निवासी नार ायणप्रसाद अधिकार ीबाट ३० हजार को लागतमा पन्डाल निर्माण (११) आदर णीय बुवा आमा स् व. भूपे न्द्रश्वर श्रे ष्ठ र स् व. विष्णुदे वी श्रे ष्ठको सम्झनामा छो र ाहरु ध्रुवकुमार श्रे ष्ठका दाजुभाइ परि वार जनबाट कर ीब एक कर ो डको लागतमा अतिथि आवासगृह (धर्मशाला) निर्माणाधीन (१२) दे उखुर ी मौ र ीघाट निवासी उर्मिलादे वी शर्मा घिमिर े का छो र ा प्रभात घिमिर े का परि वार जनबाट कर ीब २० लाखको लागतमा ॐ पो खर ी निर्माणाधीन (१३) छविनार ायण गिर ी, फलितबहादुर बस् ने त, धनबहादुर बस् ने त र अन्य भक्तजनहरुबाट कर ीब आठ लाखको लागतमा गणे श मन्दिर निर्माणाधीन (१४) मन्दिर को आन्तरिक स्रो तबाट १५ लाखको यो जना जनश्रमदान, मर्मतसम्भार , शीर्षकमा खर्च ।
सर कार ी निकायबाट आ.ब. २०७१÷२०७२, आ.ब. २०७२÷२०७३ मा मन्दिर क्षे त्र विकास भौ तिक पूर्वाधार निर्माण शीर्षकमा
(१) पर्यटन तथा नागरि क उड्डयन मन्त्रालय पर्यटन कार्यालय रुपन्दे हीबाट ४० लाख (२) शहर ी विकास तथा भवन निर्माण डिभिजन कार्यालय दाङबाट छ लाख ५० हजार (३) शान्ति मन्त्रालय (जिल्ला प्राविधिक कार्यालय दाङमार्फत) दुई लाख ८५ हजार (४) र ाष्ट्रपति तर ाई मधे श चुर े संर क्षण (जिल्ला वन कार्यालय दाङमार्फत) सात लाख (५) संस् कृति मन्त्रालय (जिल्ला विकास समिति दाङ मार्फत) एक लाख (६) वन तथा वातावर ण संर क्षण (लापा कार्यक्रमबाट) ४० हजार (७) जिल्ला विकास समिति दाङबाट छ सय मिटर १.५” पो लिथिन पाइप प्रदान (८) जिल्ला प्राविधिक कार्यालय दाङबाट दुई सय मिटर २” पो लिथिन पाइप प्रदान (९) खाने पानी तथा सर सफाइ डिभिजन कार्यालय दाङ बाट चार सय मिटर १.५”, १” पाइप र एक हजार लिटर खाने पानी ट्याङ्की प्रदान (१०) दाङ घो र ाही स् िथत कृषि विकास बै ंकबाट एक लाखको लागतमा पाकशाला निर्माण (११) मध्यपश्चिमाअञ्चल सडक डिभिजन कार्यालय दाङबाट सडक विस् तार तथा ग्रावे ल शीर्षकमा २७ लाख, घो र ाही धार पानी सडक निर्माण र दाङ घो र ाहीदे खि बबईसम्म कर ीब सात किलो मिटर सडक स् तर ीकर ण (कालो पत्रे ) कर ीब सात कर ो ड ५० लाखमा निर्माणाधीन ।
घोराहीको थप तस्बिरहरुका लागी LIKE (Y) गर्नुस
www.facebook.com/WELCOMETODANGNEPAL
© 2004 - 2016 | All rights reserved by Mero Dang Network. All the photos & other materials, do not use or reproduce without authorized permission.