26/11/2025
नेवरहरूको गुठी भनेको सामाजिक, धार्मिक, सांस्कृतिक र सामुदायिक व्यवस्थापनका लागि नेवार समुदायले गठन गर्ने परम्परागत संस्था हो। यो नेवार समाजको सबैभन्दा पुरानो, संगठित र प्रभावशाली सामाजिक संरचनामध्ये एक मानिन्छ।
गुठी भनेको के हो ?
गुठी मूलतः सम्पत्ति (जग्गा, घर, धान) वा श्रम–दानको आधारमा बनेको संस्था हो, जसले समुदायभित्र विभिन्न धार्मिक, सांस्कृतिक र सामुदायिक कार्यहरू सञ्चालन गर्छ।
गुठीमा सदस्यता परिवारगत वा क्षेत्रगत रूपमा रहने गर्छ, र यसको आफ्नै नियम, नेतृत्व तथा जिम्मेवारी हुन्छ।
गुठी कहिले देखिन शुरू भयो ?
गुठी प्रणाली लिच्छवी काल (ई. ५ औँ–८ औँ शताब्दी) देखिनै अस्तित्वमा आएको मानिन्छ।
लिच्छवी राजा अम्शुवर्मा र त्यसपछि मल्लकालका शिलालेखहरूमा पनि “गुंथि”, “गुत्थि” वा “अगुंथि” जस्ता शब्द उल्लेख भएकाले यो परम्परा कम्तीमा १,५०० वर्षभन्दा पुरानो छ।
गुठीको काम र उद्देश्य
१. धार्मिक काम
मन्दिरहरूको संरक्षण र पूजा–अर्चना
जात्रा, नाच, भजन र पर्वहरूको व्यवस्थापन
देवता–देवीका नित्य–पूजा, प्रमुख पर्वको खर्च जुटाउने
२. सांस्कृतिक काम
नेवारहरूको परम्परा, संस्कार र संस्कृतिलाई निरन्तरता दिनु
गुठी सदस्यबीच सिप, कला, नाच–गानको संरक्षण
जात्रा–परेडमा भूमिका बाँडफाँड र व्यवस्थापन
३. सामाजिक काम
गुठी सदस्यबीच सहयोग (विपद्, मृत्यु, विवाह आदिमा)
समुदायमा शान्ति, एकता र अनुशासन कायम गर्नु
सामूहिक निर्णय र सामुदायिक कामलाई सहज बनाउनु
४. आर्थिक काम
गुठीको जग्गा, सम्पत्ति र भाडा व्यवस्थापन
त्यो आम्दानी धार्मिक–सांस्कृतिक काममा खर्च गर्ने
परम्परागत रूपमा धानगुठीहरूले सामूहिक खाद्यान्न सञ्चय गर्ने भूमिका पनि खेल्थे
सारांशमा
गुठी नेवार समुदायको सामाजिक मेरुदण्ड जस्तै हो।
यसले धर्म, संस्कृति, परम्परा, सुरक्षा र सहयोग सबै सम्हाल्ने काम गर्छ।
नेवार समाजमा ‘गुठी चलिरहे नेवारी संस्कृति चलिरहन्छ’ भन्ने भनाइ यसकै कारण प्रचलित छ।
