01/09/2026
भोटेकोशीको विपद एउटा क्षेत्रको दुःख मात्रै होइन, सुदूरपश्चिमका लागि पनि चेतावनी हो ।
भोटेकोशी–त्रिशूली क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीले ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्याएको छ। ज्यान गुमाउनुभएकाहरूप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दछु। बेपत्ता नागरिकको शीघ्र खोजी, घाइतेको उपचार तथा प्रभावित परिवारसम्म राहत र सुरक्षित आवास पुर्याउनु अहिले राज्यको पहिलो जिम्मेवारी हो।
भोटेकोशीको यो विपद्ले क्षतिको पीडा मात्र दिएको छैन, देशका अन्य जोखिमयुक्त क्षेत्रलाई पनि सम्भावित विपद्प्रति सचेत गराएको छ।
विशेषगरी निरन्तर वर्षाका कारण सुदूरपश्चिममा देखिएको अवस्थाले हामीलाई थप गम्भीर र पूर्वतयारीमुखी बन्नुपर्ने सन्देश दिएको छ।
कञ्चनपुरमा निरन्तर वर्षाका कारण कम्तीमा ४५ घर डुबानमा परेका छन् भने करिब ७० जना विस्थापित भएका छन्। महाकाली नदीको बहावसमेत उल्लेख्य रूपमा बढेको छ।
डडेलधुराको पारिगाउँ जलमापन केन्द्रमा आज दिउँसो महाकालीले सतर्कता तह पार गरेपछि तल्लो तटीय क्षेत्रका नागरिकलाई सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ।
यसैबीच, बाढी पूर्वानुमानसम्बन्धी आजको सूचनाले दार्चुला, बैतडी, डडेलधुरा, डोटी, कैलाली र कञ्चनपुरलगायत सुदूरपश्चिमका जिल्लामा साना नदीहरूको बहाव उल्लेख्य रूपमा बढ्न सक्ने र आकस्मिक बाढीको मध्यम जोखिम रहेको देखाएको छ। यसले सम्भावित जोखिमलाई सामान्य रूपमा लिन नहुने स्पष्ट संकेत गरेको छ।
त्यसैले भोटेकोशीको घटनाबाट पाठ सिक्दै सुदूरपश्चिममा हामीले अहिले नै केही महत्वपूर्ण प्रश्नको जवाफ खोज्नुपर्छ:
जोखिममा रहेका बस्ती कुन–कुन हुन्?
त्यहाँका नागरिकसम्म पूर्वसूचना पुग्ने व्यवस्था कति प्रभावकारी छ?
तत्काल स्थानान्तरण गर्नुपरे सुरक्षित स्थान कहाँ छन्?
स्थानीय तहमा उद्धार सामग्री, जनशक्ति र उपकरण तयारी अवस्थामा छन् कि छैनन्?
यी प्रश्नको जवाफ विपद् आउनुअघि नै तयार हुनुपर्छ। किनकि विपद् आएपछि उद्धार गर्नु मात्र विपद् व्यवस्थापन होइन। जोखिम पहिचान गर्ने, समयमै सूचना दिने, नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने र सम्भावित क्षति हुनुअघि आवश्यक तयारी गर्ने क्षमता नै प्रभावकारी विपद् व्यवस्थापन हो।
यसका लागि महाकाली, कर्णाली र तिनका सहायक नदी आसपासका जोखिमयुक्त बस्तीको पहिचान गर्न आवश्यक छ। साथै, प्रभावकारी पूर्वसूचना प्रणाली, स्थानीय तहसम्म स्पष्ट स्थानान्तरण योजना तथा आवश्यक उद्धार सामग्री, उपकरण र जनशक्तिको पूर्वतयारीलाई प्राथमिकतामा राखिनुपर्छ।
सम्बन्धित संघीय, प्रदेश तथा स्थानीय निकायले सुदूरपश्चिमका जोखिमयुक्त क्षेत्रमा तत्काल तयारी अवस्थाको समीक्षा गरी आवश्यक पूर्वतयारी सुनिश्चित गर्नुपर्छ। विपद् व्यवस्थापनमा तीनै तहका सरकारबीचको समन्वय र स्पष्ट जिम्मेवारी पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ।
विपद् रोक्न सधैं सकिँदैन। तर सही सूचना, पूर्वतयारी र समयमै गरिएको निर्णयले धेरै जीवन बचाउन सकिन्छ। भोटेकोशीको विपद्ले हामीलाई यही पाठ दिएको छ—विपद् आएपछि प्रतिक्रिया जनाउने होइन, विपद् आउनुअघि नै तयारी गर्ने।
त्यसैले नदी तथा बाढीको जोखिम क्षेत्रमा रहनुभएका सम्पूर्ण नागरिकलाई आधिकारिक सूचनामा ध्यान दिन, आवश्यक सतर्कता अपनाउन र जोखिम बढेमा सुरक्षित स्थानतर्फ जान हार्दिक अनुरोध गर्दछु।
