मानसखण्ड प्राकृतिक कृषि विज्ञान तथा प्रविधि केन्द्र

  • Home
  • Nepal
  • Dadeldhura
  • मानसखण्ड प्राकृतिक कृषि विज्ञान तथा प्रविधि केन्द्र

मानसखण्ड प्राकृतिक कृषि विज्ञान तथा प्रविधि केन्द्र Natural farming is environment friendly and sustainable. The cost of production is low and it is sustainable production.

पर्यावरण र मौरीको अस्तित्व रक्षाका लागि फ्रान्सले एउटा ऐतिहासिक कदम चाल्दै नेओनिकोटिनोइड्स (Neonicotinoids) वर्गका पाँचव...
24/07/2026

पर्यावरण र मौरीको अस्तित्व रक्षाका लागि फ्रान्सले एउटा ऐतिहासिक कदम चाल्दै नेओनिकोटिनोइड्स (Neonicotinoids) वर्गका पाँचवटा प्रमुख घातक कीटनाशक औषधिहरूमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको छ। सन् २०१८ सेप्टेम्बर १ देखि लागू भएको 'जैवविविधता पुनरुत्थान कानुन' (Loi pour la reconquête de la biodiversité) अन्तर्गत खेतबारी तथा ग्रीनहाउस दुवै क्षेत्रमा क्लॉथियानिडिन, इमिडाक्लोप्रिड, थियामेथोक्सम, थियाक्लोप्रिड र एसिटामिप्रिडको प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाइएको हो। यी पाँचै कीटनाशकमाथि यति कडा प्रतिबन्ध लगाउने फ्रान्स विश्वकै पहिलो देश बनेको हो।

वैज्ञानिक अनुसन्धान र फ्रान्सको खाद्य तथा वातावरणीय सुरक्षा एजेन्सी (ANSES) को अध्ययन अनुसार यी कीटनाशकले मौरीको स्नायु प्रणालीमा असर पारी तिनको स्मरणशक्ति, दिशा पहिल्याउने क्षमता र घारको स्वास्थ्यमा गम्भीर क्षति पुर्‍याएका थिए। मानिसको खाद्य आपूर्ति र बालीनालीको परागसेचन (Pollination) मा मौरीको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुने भएकाले यो निर्णयलाई पर्यावरण संरक्षणको क्षेत्रमा एक कोशेढुङ्गा मानिएको छ।







Sources:
Chemical & Engineering News (C&EN) Report on France Pesticide Ban
ANSES Scientific Assessment on Neonicotinoids and Pollinators
Phys.org Environmental Science Reports

Image Disclaimer:
Pic: AI Generation for Illustration only

28/05/2026

#हरितखेती #स्वस्थमाटो #गोआधारितखेती #जैविकखेती #प्राकृतिकखेती

🌿घरमै बनाऔं शक्तिशाली पञ्चगव्य 🌱प्राकृतिक खेतीको लागि पञ्चगव्य एक उत्कृष्ट जैविक टनिक हो ।यसले माटोलाई उर्वर बनाउने, बिर...
27/05/2026

🌿घरमै बनाऔं शक्तिशाली पञ्चगव्य 🌱

प्राकृतिक खेतीको लागि पञ्चगव्य एक उत्कृष्ट जैविक टनिक हो ।
यसले माटोलाई उर्वर बनाउने, बिरुवाको वृद्धि बढाउने र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता विकास गर्न मद्दत गर्छ । 🌾✨

━━━━━━━━━━━
🌿 आवश्यक सामग्री
✔️ ताजा गाईको गोबर – ५ केजी
✔️ गाईको घ्यू – १ केजी
✔️ गाईको गोमूत्र – ३ लिटर
✔️ दूध – २ लिटर
✔️ दही – २ लिटर
✔️ पाकेको केरा – १२ वटा
✔️ नरिवल पानी – ३ लिटर
✔️ गुड/उखुको रस – १ केजी वा ३ लिटर
✔️ सफा पानी – आवश्यक अनुसार

━━━━━━━━━━━
🪴 बनाउने तरिका

🔸 पहिलो चरण (दिन १–३)
• ठूलो प्लास्टिक वा माटोको भाँडो लिनुहोस् ।
• गोबर र घ्यू राम्रोसँग मिसाउनुहोस् ।
• बिहान–बेलुका काठको लठ्ठीले चलाउनुहोस् ।
• छायाँमा राख्नुहोस् ।

🔸 दोस्रो चरण (दिन ४)
अब यसमा :
✔️ गोमूत्र
✔️ दूध
✔️ दही
✔️ गुड/उखुको रस
✔️ केरा
✔️ नरिवल पानी
सबै मिसाउनुहोस् ।

🔸 तेस्रो चरण (दिन ५–१५)
• भाँडोलाई कपडाले छोप्नुहोस् ।
• घाम नलाग्ने ठाउँमा राख्नुहोस् ।
• हरेक दिन बिहान–बेलुका चलाउनुहोस् ।
✅ लगभग १५ दिनपछि पञ्चगव्य तयार हुन्छ ।

━━━━━━━━━━━
🌾 प्रयोग गर्ने तरिका

💦 पातमा छर्किने
➡️ ३ लिटर पञ्चगव्य + १०० लिटर पानी
➡️ १५–२० दिनको अन्तरमा प्रयोग गर्नुहोस् ।

🌱 माटोमा हाल्ने
➡️ १ लिटर पञ्चगव्य + २०–५० लिटर पानी
➡️ बिरुवाको जरामा हाल्न सकिन्छ ।

━━━━━━━━━━━
🌿 पञ्चगव्यका फाइदाहरू
✅ बिरुवाको वृद्धि तीव्र हुन्छ
✅ फूल तथा फल राम्रो लाग्छ
✅ रोग तथा किराप्रति सहनशीलता बढ्छ
✅ माटोमा सूक्ष्मजीव सक्रिय हुन्छन्
✅ रासायनिक मलको आवश्यकता घट्छ

💚 “स्वस्थ माटो, स्वस्थ बाली, स्वस्थ जीवन” 💚

#पञ्चगव्य
#प्राकृतिकखेती
#जैविकखेती








#कृषिप्रेमी
#हरितखेती
#स्वस्थमाटो
#गोआधारितखेती

Scientists Just Resurrected Extinct Cannabis Enzymes From Millions of Years Ago—And It Could Revolutionize MedicineScien...
26/01/2026

Scientists Just Resurrected Extinct Cannabis Enzymes From Millions of Years Ago—And It Could Revolutionize Medicine

Scientists at Wageningen University in the Netherlands have successfully revived "extinct" enzymes from the ancient ancestors of the cannabis plant. Using a technique called ancestral sequence reconstruction, the team mapped the genetic history of the plant to recreate biological catalysts that existed millions of years before modern cultivation.
Unlike modern cannabis, which utilizes specialized enzymes to produce specific compounds like THC or C*D, these ancient versions were remarkably "promiscuous." They were capable of producing a variety of cannabinoids simultaneously, offering a rare glimpse into how the plant originally evolved its chemical defenses against prehistoric pests and pathogens.
This biological time travel holds significant promise for the future of medicine and biotechnology. One specific resurrected enzyme demonstrated high efficiency in producing CBC, a cannabinoid known for its anti-inflammatory properties that is difficult to source from modern strains.
By reintroducing these ancient genes into contemporary plants or utilizing them in microbial fermentation, researchers believe they can create more robust production methods and lower the costs of therapeutic compounds.
This breakthrough not only clarifies the evolutionary origin of cannabinoids but also provides a new toolkit for engineering the next generation of highly effective, low-cost plant-based medicines.
We're literally reaching back through millions of years of evolution to unlock medical treatments that modern plants can no longer produce efficiently. The past might hold the key to the future of affordable medicine.
Reference: Wageningen University (2025) "Resurrected Ancestral Cannabis Enzymes" - Plant Biotechnology Journal.

🌱 कृषिमा माटोबाट सर्ने रोगहरू (Soil-Borne Diseases)माटोबाट सर्ने रोगहरू भनेका माटोमै बसोबास गर्ने रोगजनक जीवाणुहरू (path...
11/01/2026

🌱 कृषिमा माटोबाट सर्ने रोगहरू (Soil-Borne Diseases)

माटोबाट सर्ने रोगहरू भनेका माटोमै बसोबास गर्ने रोगजनक जीवाणुहरू (pathogens) का कारण बालीमा लाग्ने रोगहरू हुन्। यी रोगजनकहरूले बोटको जर्रा, डाँठ तथा माटोभित्रका भागहरूमा आक्रमण गर्छन्, जसले बालीको वृद्धि कमजोर बनाउँछ, उत्पादन घटाउँछ र कहिलेकाहीँ पूरै बाली नष्ट हुन सक्छ। लामो समयसम्म माटोमा बाँचिरहने भएकाले माटोबाट सर्ने रोगहरू कृषि तथा बगैंचामा नियन्त्रण गर्न सबैभन्दा गाह्रो समस्यामध्ये पर्दछन्।

🔬 माटोबाट सर्ने रोगका मुख्य कारणहरू

माटोबाट सर्ने रोगहरू मुख्यतया निम्न कारणले हुन्छन्:

1️⃣ ढुसी (Fungi)
Fusarium spp. – विल्ट (Wilt)
Rhizoctonia solani – जर्रा कुहिने, ड्याम्पिङ-अफ
Phytophthora spp. – जर्रा तथा क्राउन कुहिने
Pythium spp. – बिरुवा कुहिने (Seedling blight)

2️⃣ ब्याक्टेरिया (Bacteria)
Ralstonia solanacearum – ब्याक्टेरियल विल्ट
Agrobacterium tumefaciens – क्राउन गल

3️⃣ नेमाटोड (Nematodes)
जर्रामा गाँठ बनाउने नेमाटोड (Meloidogyne spp.)
लेसन नेमाटोड (Pratylenchus spp.)

🌾 सामान्य माटोबाट सर्ने रोगहरू

जर्रा कुहिने (Root Rot)
– जर्रा खैरो, नरम र कुहिएको देखिन्छ

विल्ट रोग (Wilt Disease)
– माटोमा पानी हुँदाहुँदै पनि बोट अचानक ओइलिन्छ

ड्याम्पिङ-अफ (Damping-off)
– बिरुवा माटोको सतहमा कुहिएर ढल्छ

क्राउन गल (Crown Gall)
– जर्राको घाँटी नजिक गाठा/ट्युमर जस्तो वृद्धि

क्लब रुट (Club Root)
– जर्रा सुन्निएको र विकृत हुने

🚨 बोटमा देखिने लक्षणहरू

पात पहेंलो हुनु र ओइलिनु
बोटको वृद्धि अवरुद्ध हुनु
जर्राको विकास कमजोर हुनु
फूल र फल कम लाग्नु
गम्भीर अवस्थामा बोट मर्नु

🌍 माटोबाट सर्ने रोगलाई बढावा दिने अवस्था

पानी ननिस्कने माटो र पानी जम्ने अवस्था
एउटै बाली लगातार लगाइरहनु
माटोको pH असन्तुलित हुनु
रासायनिक मलको अत्यधिक प्रयोग
माटोमा जैविक पदार्थको कमी

🛡️ व्यवस्थापन तथा नियन्त्रण उपायहरू

🌿 सांस्कृतिक अभ्यास (Cultural Practices)

गैर-होस्ट बालीसँग बाली चक्र (Crop rotation)
खेतको राम्रो सरसफाइ
राम्रो निस्कास भएको माटो प्रयोग
अत्यधिक सिंचाइ नगर्नु

🌱 जैविक नियन्त्रण (Biological Control)

Trichoderma, Pseudomonas, र Bacillus जस्ता लाभदायक सूक्ष्मजीवको प्रयोग
कम्पोस्ट र जैविक मलको प्रयोग

🧪 रासायनिक नियन्त्रण (Chemical Control)

आवश्यक परेमा मात्र सिफारिस गरिएको फङ्गिसाइडद्वारा माटो उपचार
प्रारम्भिक संक्रमण रोक्न बीउ उपचार

🌾 समन्वित रोग व्यवस्थापन (IDM)

सांस्कृतिक, जैविक र रासायनिक विधिको संयोजन
माटोको स्वास्थ्य सुधार र दिगोपनामा जोड

🌱 स्वस्थ माटोको महत्व

जैविक पदार्थ र लाभदायक सूक्ष्मजीवले भरिपूर्ण स्वस्थ माटोले स्वाभाविक रूपमा माटोबाट सर्ने रोगजनकहरूलाई दबाउँछ। माटोको बनावट सुधार, सन्तुलित पोषण व्यवस्थापन र सूक्ष्मजीव विविधता बढाउनु दीर्घकालीन समाधान हुन्।

🌍 निष्कर्ष

माटोबाट सर्ने रोगहरू बाली उत्पादनका लागि लुकेका तर गम्भीर खतरा हुन्। यी रोगका कारण, लक्षण र व्यवस्थापन उपायहरूको ज्ञान दिगो कृषिका लागि अत्यन्त आवश्यक छ। रोकथामका उपाय अपनाएर र माटोको स्वास्थ्य जोगाएर किसानहरूले यी रोगको असर निकै हदसम्म घटाउन सक्छन् र दीर्घकालीन बाली सफलता सुनिश्चित गर्न सक्छन्।

Address

Dadeldhura
10300

Opening Hours

Monday 09:00 - 17:00
Tuesday 09:00 - 17:00
Wednesday 09:00 - 17:00
Thursday 09:00 - 17:00
Friday 09:00 - 17:00

Telephone

+9779841704999

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when मानसखण्ड प्राकृतिक कृषि विज्ञान तथा प्रविधि केन्द्र posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to मानसखण्ड प्राकृतिक कृषि विज्ञान तथा प्रविधि केन्द्र:

Shortcuts

Share