21/03/2026
အစာအိမ်ပိုးရှိရင်မဖြစ်မနေကုသဖို့လိုသလား။မကုပဲထားလို့ရပါသလား။
Helicobacter pylori (H. pylori) သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေထက်ဝက်ကျော်တွင် ကူးစက်ခံထားရသော အလွန်ပျံ့နှံ့မှုများသည့် နာတာရှည် ဘက်တီးရီးယားပိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းပိုးသည် အစာအိမ်ကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွှယ်နေသောကြောင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာသုတေသနဌာန (IARC) က ၎င်းကို အုပ်စု (၁) ပါ ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သော အရာ (Group I Carcinogen) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
H. pylori ပိုးကူးစက်ခံရပါက အစာအိမ်ရောင်ခြင်း (Chronic Gastritis) ကို မလွဲမသွေဖြစ်စေပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ပိုးကူးစက်မှုကြောင့်ဖြစ်သော ကင်ဆာရောဂါများ၏ အဓိကအကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းနှင့်ဆက်နွှယ်နေသော ရောဂါများမှာ အစာအိမ်နှင့် အူသိမ်ဦးပိုင်း အနာဖြစ်ခြင်း (Peptic Ulcer Disease)၊ အစာအိမ်ကင်ဆာ (Gastric Adenocarcinoma)၊ အစာအိမ်အမြှေးပါးနှင့် ဆက်နွှယ်သော လင့်ဖ်တစ်တစ်ရှူးကင်ဆာ (MALT Lymphoma) နှင့် အစာမကြေရောဂါ (Functional Dyspepsia) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကူးစက်ခံရသူအများစုတွင် ရောဂါလက္ခဏာ မပြသသော်လည်း သိသာထင်ရှားသော လူဦးရေပမာဏတစ်ခုတွင် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ခံစားရနိုင်ပါသည်။ [1][2]
လက်ရှိ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် ပြောင်းလဲလာသော ကုသမှုပုံစံများ
အမေရိကန် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဆေးပညာကောလိပ် (ACG) နှင့် Maastricht VI/Florence Consensus အပါအဝင် လက်ရှိ အမေရိကန်နှင့် နိုင်ငံတကာလမ်းညွှန်ချက်များအရ H. pylori ပိုးရှိကြောင်း အတည်ပြုပြီးပါက လူတိုင်းကို ကုသမှုပေးရန် အကြံပြုထားသည်။
၄င်းသည် ယခင်က ရွေးချယ်ပြီးမှ ကုသသည့်စနစ်မှ လူတိုင်းကို ပိုးသတ်သန့်စင်သည့်စနစ် (Universal Eradication) သို့ ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ကုသမှု၏ အကျိုးကျေးဇူးဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ ခိုင်လုံလာခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ရောဂါအမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (ICD) တွင် H. pylori ကို ကူးစက်ရောဂါတစ်ခုအဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ [1][3][4][2][5]
လမ်းညွှန်ချက်များကို GRADE နည်းစနစ်ဖြင့် အခြေခံထားပြီး ပိုးသတ်ဆေးယဉ်ပါးမှု မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဆေးယဉ်ပါးမှုအပေါ် မူတည်၍ ကုသမှုပေးရန် လိုအပ်ချက်များကိုလည်း နောက်ဆုံးရ အချက်အလက်များတွင် ထည့်သွင်းထားပါသည်။ [1]
ကုသမှု၏ ထိရောက်မှုဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ
ကုသမှုပေးခြင်းကို ထောက်ခံသည့် အထောက်အထားများမှာ ခိုင်မာမှုရှိပါသည်။ စမ်းသပ်လေ့လာမှုများအရ ပိုးသတ်ကုသခြင်းသည် အစာအိမ်နာရောဂါ ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေကို သိသိသာသာ လျော့ကျစေပြီး၊ အစာအိမ်ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနှုန်းကိုလည်း (၅၃%) အထိ လျှော့ချပေးနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ထို့ပြင် စောစီးစွာ သိရှိရသော MALT Lymphoma ကိုလည်း ကုသပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။ ဂျပန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့မှ လေ့လာမှုများအရ "စစ်ဆေးပြီး ကုသခြင်း" (Test-and-treat) နည်းဗျူဟာများ ကျင့်သုံးပြီးနောက် အစာအိမ်ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးနှုန်းနှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားနှုန်းများ ကျဆင်းသွားကြောင်း ပြသနေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အမေရိကန် ဝါရင့်စစ်ပြန်များ၏ ကျန်းမာရေးစနစ်တွင် ပိုးသတ်ခြင်း အောင်မြင်သူများသည် ပိုးဆက်ရှိနေသူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အစာအိမ်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားကြောင်း တွေ့ရသည်။ [2][1]
အငြင်းပွားဖွယ်ရာများနှင့် စဉ်းစားရမည့် အချက်များ
ရောဂါလက္ခဏာမပြသူများနှင့် အစာမကြေရောဂါရှိသူများကို ကုသပေးရန် လို၊ မလိုနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ယခင်က အချို့သော လမ်းညွှန်ချက်များသည် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပြီး လက္ခဏာမပြသူများကို ရွေးချယ်ကုသရန် အကြံပြုခဲ့ကြသည်။
သို့သော် နောက်ဆုံးပေါ် လေ့လာမှုများအရ လက္ခဏာမပြသူများတွင်လည်း ရေရှည်နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများနှင့် ပိုးကူးစက်ပျံ့နှံ့နိုင်ခြေရှိသောကြောင့် ယခုအခါ လူတိုင်းကို ကုသရန် လမ်းညွှန်ချက်များက ပိုမိုဦးတည်လာပါသည်။ အသက်အရွယ်၊ မိသားစုရာဇဝင်နှင့် နေထိုင်ရာ ဒေသတို့အပေါ် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ခြင်းများရှိနိုင်ပြီး၊ အန္တရာယ်နည်းပါးသော လက္ခဏာမပြသူများတွင် ဆရာဝန်နှင့် လူနာကြား ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ခြင်း (Shared decision-making) သည် သင့်လျော်နိုင်ပါသည်။ [1][2][6]
ကုသမှုဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ဆေးညွှန်းများ
ပိုးသတ်ဆေးယဉ်ပါးမှု မြင့်တက်လာခြင်းသည် အဓိက စိန်ခေါ်မှုဖြစ်ပြီး ဆေးယဉ်ပါးမှု စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ဆေးညွှန်းကို ဂရုတစိုက် ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သည်။ ကုသမှုပြီးနောက် ပိုးစင်၊ မစင်ကို အသက်ရှူထုတ်ခြင်းဖြင့် ပိုးစစ်ဆေးခြင်း (Urea Breath Test) သို့မဟုတ် ဝမ်းဖြင့် ပိုးစစ်ဆေးခြင်း (Stool Antigen Test) တို့ဖြင့် အတည်ပြုရန် မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါသည်။
ဤစစ်ဆေးမှုကို ဆေးသောက်ပြီး အနည်းဆုံး တစ်လအကြာတွင် ပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်ပြီး အစာအိမ်ဆေး (PPI) များ မသောက်ဘဲ ထားရပါမည်။ FDA မှ အတည်ပြုထားသော ကုသမှုများတွင် Vonoprazan၊ Amoxicillin နှင့် Clarithromycin တို့ပါဝင်သော သုံးမျိုးစပ်ဆေး (Triple therapy) သို့မဟုတ် Vonoprazan နှင့် Amoxicillin နှစ်မျိုးစပ်ဆေး (Dual therapy) တို့ ပါဝင်သည်။ [5][7]
နိဂုံးချုပ်
လက်ရှိ အမေရိကန်နှင့် နိုင်ငံတကာ ဆေးပညာလမ်းညွှန်ချက်များအရ Helicobacter pylori ပိုးကူးစက်မှုကို ကုသရန်မှာ လုံးဝလိုအပ်ပါသည်။ အန္တရာယ်အလွန်နည်းပြီး လက္ခဏာမပြသည့် အခြေအနေအချို့တွင်သာ ဆွေးနွေးတိုင်ပင် ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါသည်။ H. pylori ပိုးကို မကုသဘဲထားခြင်းသည် အစာအိမ်နာခြင်း၊ အစာအိမ်ကင်ဆာနှင့် MALT Lymphoma ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပြီး၊ ၎င်းသည် လက်ရှိဆေးပညာဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ သို့မဟုတ် လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှု မရှိပါ။ [1][2][3][4][5][6][7]
# credit Prof Thein Myint (GI)
References
1. ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter Pylori Infection. Chey WD, Howden CW, Moss SF, et al. The American Journal of Gastroenterology. 2024;119(9):1730-1753. doi:10.14309/ajg.0000000000002968.
2. Helicobacter pylori Infection. Crowe SE. The New England Journal of Medicine. 2019;380(12):1158-1165. doi:10.1056/NEJMcp1710945.
3. Management of Helicobacter Pylori Infection: The Maastricht VI/Florence Consensus Report. Malfertheiner P, Megraud F, Rokkas T, et al. Gut. 2022;:gutjnl-2022-327745. doi:10.1136/gutjnl-2022-327745.
4. Diagnosis and Treatment of Helicobacter Pylori Infection: Past, Present, and Future. Cho JH, Jin SY. Future Microbiology. 2025;:1-17. doi:10.1080/17460913.2025.2568326.
5. Current and Future Treatment of Helicobacter Pylori Infections. Matsumoto H, Shiotani A, Graham DY. Advances in Experimental Medicine and Biology. 2019;1149:211-225. doi:10.1007/5584_2019_367.
6. Who Should Be Treated for Helicobacter Pylori Infection? A Review of Consensus Conferences and Guidelines. Lee J, O'Morain C. Gastroenterology. 1997;113(6 Suppl):S99-106. doi:10.1016/
