03/12/2025
Фондот за осигурување на депозити беше учесник на 24-тото Годишно собрание на International Association of Deposit Insurers (IADI). Фондот е полноправен член на IADI и за прв пат учествува во работата на Европскиот комитет при ИАДИ, како и во групата на земји кои не се дел од управувачките структури на организацијата (Non‑Executive Council). Со своето учество, Фондот придонесува во дискусиите поврзани со развојот на глобалните стандарди и практики во осигурувањето на депозити.
Главен фокус на Годишното собрание беше ставен на ревидираните IADI Core Principles for Effective Deposit Insurance Systems. Овие принципи претставуваат глобален стандард и даваат насоки за тоа како системите на осигурување на депозити треба да функционираат со цел заштита на депонентите и одржување финансиска стабилност. IADI ги потенцираше и предизвиците што произлегуваат од дигитализацијата, новите финансиски технологии, како и потребата осигурителите на депозити да адаптираат на новите модели на банкарско работење.
Дигиталната трансформација беше истакната како еден од клучните фактори што влијаат врз осигурувањето на депозити. Развојот на дигитални услуги, електронски пари, дигитални валути и автоматизирани банкарски процеси бараат прилагодување на системите за заштита на депонентите. ФОД треба да развие стратегии за анализа на овие технологии и нивното влијание, како и да воспостави соодветни механизми за управување со новите ризици.
IADI ги истакна јавната едукација и транспарентноста како суштински дел од ефикасниот систем на осигурување на депозити. Неопходно е депонентите да имаат јасни и точни информации за своите права, покриеноста, начинот на обесштетување и улогата на ФОД. Фондот треба да развие програми за информирање и едукација насочени кон граѓаните и финансиските институции.
На состанокот беше потенцирана потребата сите членки на IADI да направат целосна само-евалуација според новиот официјален шаблон на IADI. Овој процес овозможува секој фонд да ги согледа своите силни страни, слабости и потреби за унапредување. За ФОД, ова е суштински чекор во подготовка за усогласување со меѓународните стандарди и подобрување на интерните процеси.
Новите Core Principles ставаат силен акцент на улогата на потребата осигурителите на депозити во процесите на решавање на банки. Системите за осигурување на депозити треба да бидат интегрирани во националната рамка за управување со пропаѓање банки, со јасни процедури и координација помеѓу надзорните тела, органите за решавање на банки и фондовите. ФОД треба да ги ревидира своите механизми за брза, ефикасна и транспарентна исплата на обесштетувања, како и да развие капацитети за учество во процесите на навремена интервенција.
Препорачано е сите институции кои се дел од финансиската стабилност да се вклучат во анкетите, истражувањата и техничките анализи кои ги иницира IADI. Овие активности обезбедуваат споредба на практиките меѓу земјите, размена на искуства и развој на нови методологии. Активното учество на ФОД во овие процеси ќе придонесе за модернизација на системот и зајакнување на институционалните капацитети.
Учеството на Фондот за осигурување на депозити на 24-тото Годишно собрание на IADI ни даде можност да се запознаеме со процесот на подготовка на новите глобални стандарди, технолошките промени и потребите за институционални реформи. Следните чекори треба да вклучат системска работа на дигитализација, јавна едукација, само-евалуација според Core Principles и зголемено учество во меѓународните анализи и истражувања. Ова ќе овозможи поголема заштита на депонентите и јакнење на финансиската стабилност во Република Северна Македонија.
————————————————————
Fondi për Sigurimin e Depozitave mori pjesë në Asamblenë e 24 Vjetore International Association of Deposit Insurers (IADI). Fondi është anëtar i plotë i IADI dhe për herë të parë merr pjesë në punën e Komitetit Evropian të IADI, si dhe në grupin e vendeve që nuk janë pjesë e strukturave udhëheqëse të organizatës( Non‑Executive Council). Me pjesëmarrjen e tij, Fondi kontribuon në diskutimet që lidhen me zhvillimin e standardeve dhe praktikave globale në sigurimin e depozitave.
Fokusi kryesor i Asamblesë Vjetore ishte në Parimet Themelore të rishikuara të IADI për Sisteme Efektive të Sigurimit të Depozitave. Këto parime përfaqësojnë një standard global dhe ofrojnë udhëzime se si duhet të funksionojnë sistemet e sigurimit të depozitave në mënyrë që të mbrojnë depozituesit dhe të ruajnë stabilitetin financiar. IADI gjithashtu theksoi sfidat që rrjedhin nga dixhitalizimi, teknologjitë e reja financiare dhe nevojën që siguruesit e depozitave të përshtaten me modelet e reja bankare.
Transformimi dixhital u theksua si një nga faktorët kryesorë që ndikojnë në sigurimin e depozitave. Zhvillimi i shërbimeve dixhitale, parasë elektronike, monedhave dixhitale dhe proceseve të automatizuara bankare kërkon përshtatjen e sistemeve të mbrojtjes së depozituesve. FSD duhet të zhvillojë strategji për analizimin e këtyre teknologjive dhe ndikimin e tyre, si dhe të krijojë mekanizma të përshtatshëm për menaxhimin e rreziqeve të reja.
IADI theksoi edukimin publik dhe transparencën si pjesë thelbësore të një sistemi efikas të sigurimit të depozitave. Është thelbësore që depozituesit të kenë informacion të qartë dhe të saktë në lidhje me të drejtat e tyre, mbulimin, dëmshpërblimin dhe rolin e FSD.Fondi duhet të zhvillojë programe informacioni dhe edukimi drejtuar qytetarëve dhe institucioneve financiare.
Në takim u theksua nevoja që të gjithë anëtarët e IADI të kryejnë vetëvlerësim të plotë sipas modelit të ri zyrtar të IADI. Ky proces i lejon të gjitha fondeve të identifikojë pikat e forta, dobësitë dhe nevojat e tij për përmirësim. Për FSD, ky është një hap thelbësor në përgatitjen për pajtueshmëri me standardet ndërkombëtare dhe përmirësimin e proceseve të brendshme.
Core Principles i japin theks të veçant rolit të siguruesve të depozitave në proceset e ndërhyrjes së jashtëzakonshme mbi bankat . Sistemet e sigurimit të depozitave duhet të integrohen në kornizën kombëtare për memaxhimin e falimentimin mbi bankat, me procedura dhe koordinim të qartë midis trupatve mbikqyrës, organet për ndërhyrje të jashtëzakonshme mbi bankat. FSD duhet të rishikojë mekanizmat e tij për pagesë të shpejtë, efikase dhe transparente të kompensimit, si të zhvillojë kapacitete për të marrë pjesë në proceset e ndërhyrjes në kohë. Rekomandohet që të gjitha institucionet që janë pjesë e stabilitetit financiar të përfshihen në anketa, kërkime dhe analiza teknike të iniciuara nga IADI. Këto aktivitete sigurojnë krahasimin e praktikave midis vendeve, shkëmbimin e përvojave dhe zhvillimin e metodologjive të reja. Pjesëmarrja aktive e FSD në këto procese
Pjesëmarrja e Fondit të Sigurimit të Depozitave në Asamblenë e 24 Vjetore të IADI na dha mundësinë të njihemi me procesin e përgatitjes së standardeve të reja globale, ndryshimet teknologjike dhe nevojat për reforma institucionale. Hapat e ardhshëm duhet të përfshijnë punë sistematike mbi dixhitalizimin, edukimin publik, vetë-evaluim sipas parimeve themelore dhe rritjen e pjesëmarrjes në analiza dhe kërkime ndërkombëtare. Kjo do të mundësojë mbrojtje më të madhe të depozituesve dhe forcimin e stabilitetit financiar në Republikën e Maqedonisë së Veriut.