21/05/2026
වර්තමානයේ බොහෝ ප්රදේශවල නිවාස ආශ්රිතව දළඹු ගහනය (විශේෂයෙන්ම "හුණු දළඹුවන්" හෝ "කෙඳි දළඹුවන්") අධික ලෙස ඉහළ යාමට ප්රධාන වශයෙන්ම බලපා ඇත්තේ දේශගුණික විපර්යාසයන් සහ පරිසරයේ සිදුවන වෙනස්කම් කිහිපයක්.
මේ සඳහා බලපාන ප්රධාන හේතු කිහිපයක් මෙන්න:
1. දේශගුණික රටාවන්ගේ වෙනස් වීම් (Intermittent Rains and Heat)
දළඹුවන් බෝ වීමට සහ උන්ගේ බිත්තර මෝරන්න වඩාත්ම හිතකර පරිසරයක් නිර්මාණය වෙන්නේ තද අව් රශ්මිය සහ අතරින් පතර ලැබෙන වැසි සහිත (Humid/මොයිස්චර් වැඩි) කාලගුණයත් එක්කයි. මෑතකාලීනව ලංකාවේ පවතින මේ අධික උණුසුම සහ පසුව ලැබෙන වැසි සහිත තත්ත්වය නිසා දළඹු බිත්තර ඉතා වේගයෙන් පැටවුන් බවට පත් වෙනවා.
2. ආහාර බහුල වීම (Abundance of Food Sources)
වැසි කාලයෙන් පසු ගස්වල ලියලන සිනිඳු දලු, කොළ මෙන්ම ගෙවතුවල වැවෙන ඇතැම් වල් පැලෑටි වර්ග දළඹුවන්ගේ ප්රධාන ආහාර වෙනවා. විශේෂයෙන්ම නිවෙස් අවට තිබෙන කෙසෙල්, අඹ, කාමරංගා වැනි ශාක සහ ඇතැම් අලංකාර පත්ර ශාකවල මේ දිනවල උන්ට අවශ්ය ආහාර ඕනෑවටත් වඩා තිබීම ගහනය වැඩි වීමට හේතුවක්.
3. ස්වාභාවික සතුරන් අවම වීම (Loss of Natural Predators)
ස්වාභාවික පරිසරයේදී දළඹුවන්ව ආහාරයට ගන්නා මැඩියන්, කුරුල්ලන් (ලෙන්නු, කොවුල්ලන් වැනි), කටුස්සන් සහ ඇතැම් බඹරුන්/කඹයියන් වැනි සතුන් නිවාස ආශ්රිත පරිසරයෙන් වඳ වී යාම හෝ අවම වීම නිසා දළඹුවන් කිසිදු බාධාවකින් තොරව බෝ වීමට පටන් ගෙන තිබෙනවා.
4. සළඹයන්ගේ/සමනලුන්ගේ බිත්තර දැමීමේ චක්රය (Breeding Season)
දළඹුවා කියන්නේ සළඹයෙකුගේ හෝ සමනලයෙකුගේ ජීවන චක්රයේ එක අවධියක් පමණයි. වසරේ ඇතැම් කාලවලදී මේ සතුන්ගේ ප්රජනන ක්රියාවලිය ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතිනවා. උන් එකවර බිත්තර සිය ගණනක් දමන නිසා කෙටි කාලයකදී විශාල දළඹු රැලක් දැකගත හැකියි.
5. නිවෙස් තුළට ඇදී ඒමට හේතු (Why they enter houses)
අධික උණුසුමෙන් බේරීමට: බිත්ති සහ ගස් මතට අධික ලෙස අව්ව වැටෙන විට උන් සිසිල් ස්ථාන සොයා නිවෙස්වල බිත්ති, වහලවල් සහ සිවිලිම් දෙසට ඇදී එනවා.
සුළඟ මගින් ගසාගෙන ඒම: ගස් උඩ ඉන්නා ඉතා කුඩා දළඹුවන් තද සුළඟත් සමඟ නිවෙස්වල මිදුල් සහ සාලය තුළට පාවී ආ හැකියි.
මර්දනය කිරීමට සහ ආරක්ෂා වීමට කෙටි උපදෙස් කිහිපයක්:
කොහොඹ තෙල් හෝ කොහොඹ කොළ යුෂ: කොහොඹ තෙල් ස්වල්පයක් වතුරට දමා (සබන් කුඩු ස්වල්පයක් ද මිශ්ර කර) දළඹුවන් ඉන්නා තැන්වලට ඉසීමෙන් උන් විනාශ කරගත හැකියි.
ගිනි අළු හෝ හුණු කුඩු: නිවසට ඇතුළු වන සීමාවන්වල (දොරකඩ, ජනෙල් අසල) හුණු කුඩු හෝ ළිප් අළු ඉසීමෙන් උන් ඇතුළට ඒම වැළැක්විය හැකියි.
ගෙවතු පිරිසිදු කිරීම: නිවස වටා ඇති ළඳු කැලෑ සහ අනවශ්ය වල් පැලෑටි ඉවත් කර හිරු එළිය හොඳින් වැටීමට සැලැස්වීම මගින් උන් බෝ වීම පාලනය කල හැක.
දළඹුවන්ගේ බෝවීම කාලීන තත්ත්වයක් නිසා දේශගුණය සාමාන්ය තත්ත්වයට පත් වෙද්දී (නියඟය තද වෙද්දී හෝ දිගින් දිගටම තද වැසි පවතිද්දී) මේ ගහනය ඉබේම අඩු වී යනවා.
ඔබේ ප්රදේශයේත් මේ දිනවල දළඹු උවදුර අධිකව පවතිනවාද? විශේෂයෙන්ම නිවසේ බිත්තිවලද නැත්නම් වත්තෙ ගස්වලද උන් වැඩිපුරම ඉන්නෙ?
©️ Assak Mullk
#දළඹු #සොබාදහම
