03/06/2026
ඉදිරියේදී ලංකාවේ රබර් විකිණීමේදී QR කේතයක් (QR Code) අනිවාර්යයෙන්ම අවශ්ය වෙනවා. හැබැයි මෙය බලපාන්නේ යුරෝපා සංගමයේ (EU) රටවලට අපනයනය කරන රබර් හෝ රබර් නිෂ්පාදන (ටයර්, අත්වැසුම් ආදිය) සඳහා පමණයි.
මේ සඳහා ප්රධානතම හේතුව වන්නේ යුරෝපා සංගමය විසින් හඳුන්වා දී ඇති නව වන විනාශය වැළැක්වීමේ රෙගුලාසියයි (EUDR - EU Deforestation Regulation).
මෙහි වත්මන් තත්ත්වය සහ QR කේත ක්රියාවලිය සිදුවන ආකාරය පහත පරිදි වේ:
1. QR කේතයක් අවශ්ය වන්නේ ඇයි?
නව යුරෝපීය නීතිවලට අනුව, 2020 දෙසැම්බර් 31 දිනෙන් පසු වනාන්තර විනාශ කර ලබාගත් ඉඩම්වල වගා කළ රබර් යුරෝපා වෙළඳපොළට ඇතුළත් කිරීමට අවසර ලැබෙන්නේ නැත. තමන් විකුණන රබර් නීත්යානුකූල, වනාන්තර විනාශ නොකළ බිමක වගා කළ ඒවා බව ඔප්පු කිරීමට Traceability (මුලාරම්භය සෙවීමේ හැකියාව) තිබිය යුතුය.
2. QR කේතය ක්රියාත්මක වන ආකාරය
රබර් සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව (RDD) සහ ශ්රී ලංකා මිනින්දෝරු දෙපාර්තමේන්තුව එකතු වී මේ වන විට දිවයින පුරා ඇති කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ රබර් වතු ජීපීඑස් (GPS) තාක්ෂණය ඔස්සේ සිතියම්ගත කිරීමේ (Mapping) ජාතික ව්යාපෘතියක් ක්රියාත්මක කරයි.
මෙලෙස සිතියම්ගත කරන සෑම රබර් ඉඩමකටම සහ ගොවියෙකුටම අනන්ය වූ නොමිලේ QR කේතයක් නිකුත් කෙරේ.
මෙම QR කේතය තුළ අදාළ රබර් වත්තේ භූගෝලීය පිහිටීම (Geolocation Coordinates/Polygons) සහ ඉඩමේ නීත්යානුකූල අයිතිය පිළිබඳ දත්ත අඩංගු වේ.
3. රබර් විකුණන විට මෙය බලපාන්නේ කෙසේද?
ගොවියා සහ වෙළෙන්දා: රබර් වතු හිමියන් තමන්ගේ අස්වැන්න ප්රාදේශීය රබර් එකතු කරන්නන්ට හෝ අපනයනකරුවන්ට විකුණන අවස්ථාවේදී මෙම QR කේතය ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
අපනයනකරුවන්: අපනයන සමාගම් විසින් එම QR දත්ත පද්ධතිය හරහා යුරෝපා සංගමයට අවශ්ය Due Diligence (නිසි කඩිසරභාවය පිළිබඳ) සහතික ඉදිරිපත් කරනු ලබයි.
සටහන: QR කේතයක් නොමැති වුවහොත්, ඉදිරියේදී අපනයනකරුවන් සහ විශාල වෙළෙන්දන් කුඩා වතු හිමියන්ගෙන් රබර් මිලදී ගැනීමට මැලිවනු ඇත. මන්ද ඔවුන්ට එම රබර් යුරෝපයට යැවීමට නොහැකි වන බැවිනි.
4. කාලසීමාවන් (Deadlines)
යුරෝපා සංගමය විසින් මෙම නීති ක්රියාත්මක කිරීමේ කාලසීමාවන් පියවර කිහිපයකින් දීර්ඝ කර ඇති අතර, නවතම තත්ත්වය අනුව:
විශාල සහ මධ්ය පරිමාණ සමාගම් සඳහා: 2025 දෙසැම්බර් 30 සිටද,
කුඩා හා ක්ෂුද්ර පරිමාණ ව්යාපාර (SMEs) සඳහා: 2026 ජූනි 30 සිටද,
මෙම නීති සම්පූර්ණයෙන්ම බලාත්මක වේ.
ලංකාව දැනටමත් මෙම නීතිය යටතේ "අවම අවදානම්" (Low-risk) රටක් ලෙස වර්ගීකරණය කර තිබීම වාසියක් වුවද, යුරෝපා වෙළඳපොළ රැකගැනීම සඳහා සියලුම රබර් වතු මේ අයුරින් ඩිජිටල්කරණය කර QR කේතය ලබා ගැනීම අනිවාර්ය වේ.