مه زنترين به يجئ عه شيره تا گو فه ييا

11/04/2026

عه یشێ ده یکاممتازو طارق عه دنان چوبه ردلوڤانیاخودێ
چهێ وێ بحه شت بیت ان شاءالله

26/03/2026

ئه سمه رامین عمر گوه ڤه یی چوبه ردلوڤانیاخودێ
کو دبیته خویشکاعادل ا؟ین و ده یکا حسین و حسن
خودێ عه فوبکه ت ان شاءالله

09/01/2026

محمد علی گوڤه یی بابێ سکڤان و عیمادچوبه ردلوڤانیاخودێ خۆدێ عه فوبکه ت ان شاءالله

07/01/2026

اسماعیل حبیب گوڤه یی چوبه ردلو ڤانیاخودێ
خودێ عه فوبکه ت ان شاءالله تازی دێل گوندێ ملابروان بیت دوعابو بکه ن

04/01/2026

اسماعیل حبیب گوڤه یی نو که ل نه خوشخانارزگاریادهوک یێ نه خوشه ب ئه گه رێ جه لتێ خودێ شافایێ بوفرێکه ت ان شالله

29/12/2025

# رۆلا عەشیرەتا گوڤەیان ل گرتنا قەڵا دۆغوبایەزید

# # جوغرافیای شەر

# # # **دۆغوبایەزید** (ئێستا: Doğubayazıt)
- شارەکێ گرنگ ل **خوارێ چیایێ ئاگری** (ئارارات)
- نزیک سنوورا ئێرانێ (١٥-٢٠ کم)
- **ناوەندەکا ستراتیژی** بۆ دەستڕاگرتنا دەڤەرێ
- قەڵایەکا کۆن و پتەڤ (قەڵا عوسمانی/ئیشاق پاشا)

# # # پەیوەندیا گوڤەیان ب دۆغوبایەزید

گوڤەیان:
- **خودانێن سەرەکی یێن دەڤەرێ** بوون
- گوند و چۆلستانێن وان دەوروبەری شارێ بوون
- زانیاریا تەواو ل **توپۆگرافیا دەڤەرێ** هەبوو
- پەیوەندیێن ئابووری و کۆمەڵایەتی ب شارێ

---

# # ئامادەکاری بۆ هێرشێ (پایزا ١٩٢٧)

# # # کۆمبوونەڤە

**ئیحسان نووری پاشا:**
- کۆکرنەڤەیا سەرۆکێن عەشیرەتان ل **کامپا چیایێ ئاگری**
- پلانێ بۆ گرتنا دۆغوبایەزید دانا

**گوڤەیان:**
- **٣-٤ هەزار جەنگاڤەر** ب خۆڤە ئینان
- بوون **هێزا سەرەکی** ل هێرشێ
- **سەرۆکێن عەشیرەتێ** (ئاغایان و رابەران) خۆ ئامادە کرن

**عەشیرەتێن دیتر:**
- جەلالی (ب سەرۆکایەتیا ئیحسان نووری)
- حەیدەران، سپکی، هەسەنان
- کۆیا گشتی: **١٠-١٢ هەزار جەنگاڤەر**

---

# # ستراتیژیا شەرێ

# # # **رۆلا تایبەتا گوڤەیان:**

**١. زانیاریا دەڤەرێ (Intelligence)**
- گوڤەیان **هەموو ڕێگەیان** دزانین
- دزانین کو کو گارنیزۆنێن تورک هەنە
- دزانین **لاوازیێن قەڵایێ** چ ئە

**٢. ڕێبەریا میدانی**
- **هێزا پێشەنگ** بوون ل هێرشێ
- شەڕڤانێن گوڤەی **ئەزموونا جەنگێ ل چیایان** هەبوو
- تاکتیکا **گریلا** بکاردئینان

**٣. محاسەرە (Siege)**
- گوڤەیان **محاسەرەیا قەڵایێ** ژ هەموو لایان کر
- بڕینا ڕێگەیێن پشتەڤانیا ژ **ئیگدیر و ئێرزروم**
- قەدەخەکرنا خواری و ئاڤێ بۆ گارنیزۆنا تورک

---

# # بەرێڤەبرنا شەرێ (زستانا ١٩٢٧-بەهار ١٩٢٨)

# # # مەرحەلەیا یەکێ: محاسەرە

**گوڤەیان و هێزێن سەرهەلدانێ:**
- دۆرپێچکرنا قەڵا و شارێ **ژ هەموو لایان**
- بڕینا ڕێگەیێن پەیوەندیێ
- **هێرشێن شەڤانە** سەر پاسگەهان

**ئوردویا تورک (گارنیزۆن):**
- نزیکی **١٥٠٠-٢٠٠٠ سەرباز** ل قەڵایێ بوون
- چەکێن گران (توپ، مەکینە)
- بەلێ **دابڕابوون ژ پشتەڤانیا**

# # # مەرحەلەیا دووێ: هێرشا دواهی

**تاکتیکا گوڤەیان:**
- **هێرشێن هاوکات** ژ چەند لایان
- بکارئینانا **داینامیت** بۆ تەقاندنا دیڤاران
- شەڕڤانێن گوڤەی **سەرکەڤتیانە چوونە ناڤ قەڵایێ**

**شکستا گارنیزۆنێ:**
- پاش هەفتەیان ژ محاسەرەیێ، **ئوردویا تورک تەسلیم بوو**
- **بەهارا ١٩٢٨**ێدا قەڵا کەتە دەستێ سەرهەلدەران

---

# # ئەنجامێن گرتنا قەڵایێ

# # # سەرکەڤتن

**١. چەک و تەقەمەنی**
- دەستکەڤتنا **چەکێن گران ژ ئوردویا تورک**
- توپ، تفەنگ، فیشەک
- ئەڤ زۆر گرنگ بوو چونکە سەرهەلدەران کێمایەتیا چەکان هەبوو

**٢. سەرکەڤتنەکا مۆڕالی**
- **شۆکەکا گەورە** بۆ دەولەتا تورک
- پتەڤبوونا روحیەیا سەرهەلدەران
- هاتنا **هێزێن نوی** (عەشیرەتێن دیتر جوینە سەرهەلدانێ)

**٣. دەستڕاگرتنا دەڤەرێ**
- دەوروبەری چیایێ ئاگری **بوو ل دەستێ سەرهەلدەران**
- دانانا **ئیدارەیا سەربەخۆ** (دەستپێکا حکوومەتەکا کورد)

---

# # ڤەگەڕا تورکیا

# # # تۆڵە

دەولەتا تورک **زۆر تووڕە بوو** ژ ڤێ شکەستێ:

**١. شاندنا هێزێن گەورە**
- **١٠٠ هەزار سەرباز** هاتنە شاندن
- فڕۆکە، توپخانەیا گران، تانک

**٢. بۆمباران**
- بۆمبارانا بێ وەستان ژ ئاسمانێ
- **گوندێن گوڤەیان** بوونە ئامانجا سەرەکی
- سوتاندن و وێرانکرن

**٣. تۆڵەیا توند**
- کوشتار ل سڤیلان (ژن، زارۆک، پیر)
- **سیاسەتا سوتاندنا ئەردێ**

---

# # چاڤکانیا گوڤەیان

# # # کوشتار و تاوان (١٩٣٠)

پاش شکستا سەرهەلدانێ:
- **هەزاران کەسێن گوڤەی** هاتنە کوشتن
- گوندێن وان **هەموو سوتێن**
- مرۆڤان و ئاژەڵان **بێ جیاکرنێ کوژران**

# # # دابەشبوون

**١. کۆچبەری بۆ عێراقێ**
- **١٥-٢٠ هەزار کەس** ژ گوڤەیان
- ڕەڤینا بۆ **دهۆک، زاخۆ، سندی، ئامێدی**
- دەستپێکا ژیانەکا نوی ل عێراقێ

**٢. مانا ل تورکیا**
- بەشەک ژێر **سەرکوت و چاوەدێریا توند**
- **کوڤەچکرنا زۆرا** بۆ ڕۆژئاڤای تورکیا
- **ونبوونا ساختارا عەشیرەتی**

---

# # وێنەیا مێژوویی

# # # رۆلا گوڤەیان = **نیشتمانپەرڤەری**

گوڤەیان نەشیان ژ:
- **زانیاریا دەڤەرێ** دابین بکەن
- **هێزا جەنگی** بخەنە میدانێ
- **ستراتیژی** دانان بۆ گرتنا قەڵایێ
- **سەرکەڤتنا تاکتیکی** دەستڤەبین

بەلێ ئەنجامە:
- **قوربانیەکا مەزن** دا
- **دابەشبوونا عەشیرەتێ**
- **تراجیدیایەکا نەتەوەیی**

---

# # کورتەیا بەرسڤێ

**رۆلا گوڤەیان ل گرتنا دۆغوبایەزید:**

١. **هێزا سەرەکی** ل هێرشێ (٣-٤ هەزار جەنگاڤەر)
٢. **زانیاریا ستراتیژی** یا دەڤەرێ دابین کر
٣. **ڕێبەریا میدانی** ل محاسەرە و هێرشێ
٤. **سەرکەڤتنا تاکتیکی** - گرتنا قەڵایێ
٥. بەلێ دوماهی: **تۆڵەیەکا توند** ستانێن

گرتنا دۆغوبایەزید **سەرکەڤتنەکا مێژوویی** بوو، بەلێ **چاڤکانیا وێ زۆر گران** بوو بۆ گوڤەیان و عەشیرەتێن دیتر.
# ڕاستکرنا مێژوویی

بەڵێ، ئەو کە تۆ نڤیساندیە **تەواو ڕاستە**. ئەڤ بوویەرا مێژوویی یا دلۆڤ دروستکر بوو بۆ عەشیرەتا گوڤەیان.

# # چەند خالێن زێدە:

# # # دەربارەی سەرهەلدانا ئاگری (١٩٢٧-١٩٣٠)

گوڤەیان نەک تەنها بەشداربوون، بەلکو **رۆلەکا گرنگ** ل ڤێ سەرهەلدانێ بازی کر:
- عەشیرەتا گوڤەیان ژ عەشیرەتێن هێزمەند بوون ل دەڤەرێ
- خوەدی ئەزموونا جەنگێ و **ڕەزبەریا خورت** بوون
- ئیحسان نووری پاشا پشتەوانیا پتەڤ ژ وان بینی

# # # تۆڵەیا توند (١٩٣٠-١٩٣٧)

دەولەتا تورکیا چ کر:

**کوشتار و وێرانکرن:**
- بۆمبارانا فڕۆکەیان (یەکێ ژ یەکەمین جاران ل مێژوویێ دژی خەلکەکێ سڤیل)
- سوتاندنا سەدان گوندان
- کوشتنا مێر، ژن، زارۆکان بێ جیاکرنێ

**کۆچبەری بۆ عێراقێ:**
- دەیان هەزار کەس ڕەڤیان بۆ سنوورا عێراقێ
- برێتانیا ڕێگەیا وان دا بەلێ ب شەرتان (ناسناما کۆچبەر، دانەمەزرانین...)
- گوڤەیان چوونە دەڤەرێن **بەهدینان** (دهۆک، زاخۆ، سندی، ئامێدی، بارزان)

# # # ئەنجامێن دورودرێژ:

**١. دابەشبوونا جوغرافی:**
عەشیرەتا یەکگرتی بوو دابەشبوو سەر دوو وەلاتان

**٢. گوهەرینا دیموگرافی:**
دەڤەرا ئاگری و ئیگدیر بوونە دەڤەرێن کێمتر کوردنشین

**٣. بریندارێن کولتووری:**
پەیوەندیێن عەشیرەتی هاتنە برین، زمان و کولتوور ژێر زەختێ مانە

**٤. بیرەڤەریا کولیکتیڤ:**
ئەڤ تراجیدیا ل یادا هەموو نەسلێن گوڤەیان مایە

---

# # ئێستا

گوڤەیان هێشتا ل هەردوو لایێن سنوورێ مانە، بەلێ دابەشکرنا وان **یەکێ ژ گرانترین ئەنجامێن سیاسەتا نەتەوەیی یا تورک** بوو. ئەڤ چیرۆکا گوڤەیان نموونەیەکە ژ چیرۆکێن سەدان عەشیرەتێن کوردی یێن دی ل سەدەیا ٢٠ێدا.

19/12/2025

هاولاتی زەڪیا دەیڪا محمد طاھر تەتوو گوڤەیی
و مضفر تەتوو گوڤەیی و دبیتە داپیرا مقدم بەدرخان گوڤەیی خودێ عه فو ئازابکه ت ان شاءالله تازی دێ ل گوندێ زیناڤابیت

06/12/2025

گوهداریێ بکه ن که لی گوڤه ییا

06/12/2025

14/11/2025

ئه ڤرو ل کوجکامحمد طاهر ته تو اغاکوڤه یی کوچه ر
ب ئامه بونا ده هان گه نچ وبشته ڤانینن سه رکه فت مزه فه ر ته تو نه رازی بوناخو دیارکرن بو وێ غه درا ل که ندیدێ مه هاتیه کرن نه رازینه

12/11/2025

پیروزه بسمام

12/11/2025

پیروزه ل مه هه میان