03/06/2025
Edhe ne Vlore, vota e diaspores nuk mbetet mbrapa… mbi 90% per pushtetin… pas librit “How to Rig an Election” nga Nic Cheeseman dhe Brian Klaas, autokratët modernë nuk e heqin më të drejtën e votës — ata e simulojnë atë. Ata mbajnë zgjedhje, por i kontrollojnë nga brenda, duke i dhënë fasadën e demokracisë një regjimi autoritar.
Ja çfarë bëjnë konkretisht autokratët, sipas librit:
⸻
✅ 1. Mbajnë zgjedhje – por vetëm për t’i manipuluar
Autokratët nuk i shmangen zgjedhjeve. Përkundrazi, i organizojnë vetë, sepse i japin legjitimitet ndërkombëtar dhe kontroll të brendshëm. Por ata e dinë rezultatin që para votimit.
⸻
✅ 2. Manipulojnë rregullat e lojës
Ndryshojnë sistemin zgjedhor, kufijtë e zonave, formulat e përfaqësimit, për ta kthyer çdo rezultat në favor të tyre. Gerrymandering është një teknikë tipike: ndarja e zonave në mënyrë që vota e kundërshtarit të shpërndahet dhe të bëhet e pavlefshme.
⸻
✅ 3. Kapin administratën zgjedhore
Vendosin njerëzit e tyre në komisione zgjedhore, që të kontrollojnë regjistrimin e votuesve, ndarjen e zarfeve, numërimin, e deri te shpallja e rezultatit.
⸻
✅ 4. Blerje dhe shantazh votuesish
Bëjnë presion mbi nëpunës civilë, mësues, mjekë, të papunë apo shtresa të varfra për të votuar për ta. Bëjnë blerje votash ose kërcënime për vendin e punës.
✅ 6. Simulojnë opozitë të rreme
Nuk ndalojnë opozitën fare, por e dobësojnë, e përçajnë ose e blejnë. Krijojnë “opozita të kontrolluara”, që japin iluzionin e garës, por nuk përfaqësojnë realisht asgjë.
⸻
✅ 7. Kontrollojnë votën e diasporës
Vota e emigrantëve përdoret si instrument manipulimi, sepse është më e lehtë të kontrollohet nga larg: zarfe që nuk mbërrijnë, që plotësohen nga të tjerë, apo që shkojnë në duart e partisë në pushtet.
⸻
✅ 8. Deklarojnë fitore të thella — të pabesueshme
Për të treguar forcë, deklarojnë fitore me 80%, 90% apo më shumë. Kjo është një taktikë klasike autokratike që tregon: “Nuk ka më shpresë për ndryshim”.
✅ 9. Krijojnë “demokraci me kostum”
Përdorin zgjedhjet vetëm si makijazh politik për t’u dukur demokratë në sytë e botës, ndërkohë që në brendësi kontrollojnë çdo hallkë të procesit.
