04/08/2026
Hörmətli media nümayəndələri, xanımlar və cənablar,
Bu gün mən Cənubi Azərbaycan türklərinin problemləri və onların milli hüquqlarının pozulması haqqında danışmaq istəyirəm.
İranın təhsil nazirinin sözlərinə görə, əhalinin 70%-i qeyri-fars xalqlardan ibarətdir. Yalnız 30%-i farsdır. İranda kiçik bir qrup böyük bir əksəriyyəti sıxışdırır.
İran elə bir ölkədir ki, heç bir xalq əhalinin 50%-dən çoxunu təşkil etmir. Sərhədlər süni şəkildə və zorla müəyyən edilib.
Türklər ən böyük qrupdur. Keçmiş xarici işlər naziri Əkbər Salehinin sözlərinə görə, onlar əhalinin 40%-ni təşkil edir.
Buna baxmayaraq, onların heç bir hüququ yoxdur. Onların dili və mədəniyyəti qadağandır. Hətta “mən türkəm” demək və ya türk adları qoymaq belə qadağandır. İqtisadi ayrı-seçkilik də mövcuddur. Bu vəziyyət müstəmləkə sisteminə bənzəyir.
Hüquq tələb edən fəallar tez-tez həbs olunur və təzyiqlərə məruz qalırlar.
İnsan hüquqları ciddi şəkildə pozulur. Qadın hüquqları da eyni vəziyyətdədir. Qeyri-fars qadınlar daha çox əziyyət çəkir. Fars qadınların dil və mədəniyyət baxımından daha çox azadlığı var, lakin türk, ərəb, kürd və digər qadınlar üçün bu belə deyil.
Cənubi Azərbaycan iqtisadi baxımdan geri saxlanılır. İnvestisiya azdır və işsizlik yüksəkdir. Bu isə yoxsulluq və miqrasiyaya səbəb olur, halbuki region zəngindir və İpək yolu üzərində yerləşir.
İran dövləti qeyri-fars xalqların sərvətlərindən qeyri-sabitlik və münaqişələr üçün istifadə edir və nüvə silahları üzərində işləyir. Bu, dünya üçün təhlükəlidir.
Bunu dayandırmağın ən yaxşı yolu qeyri-fars xalqların azadlıq hərəkatıdır.
Əgər Qərb ölkələri bu hərəkatı dəstəkləsə, Avropaya yönəlmiş demokratik və dünyəvi bir dövlət yarana bilər ki, bu da daha çox sabitlik təmin edər.
Terrorçu İran olmadan bir dünya daha təhlükəsizdir.
Cənubi Azərbaycan hərəkatı demokratiya, hüquq və qadınlarla kişilər arasında bərabərlik uğrunda mübarizə aparır.
Biz Niderland cəmiyyətindən, beynəlxalq təşkilatlardan və dünyadan diqqət tələb edirik. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı bu insan hüquqları pozuntularını araşdırmalı və dayandırmalıdır.
Nəticə
Bu mübarizə yalnız milli kimlik haqqında deyil, həm də insan hüquqları, azadlıq və bərabərlik haqqındadır. Beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyi zəruridir.
Bir qadın olaraq, dünyanın hər yerindəki qadınların, xüsusilə Niderlanddan olan qadınların dəstəyinə ümid edirəm.
Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.
Cənubi Azərbaycan İstiqlal Partiyasının rəhbərlik şurasının üzvü
Aygün Qaradağlı
